Koolhydraten in moedermelk een betere gezondheid met slimme

Koolhydraten in (moeder)melk een betere gezondheid met slimme koolhydraten › Project IRRESISTIBLE › Science Lin. X/ Rijksuniversiteit Groningen

› › › 10 verschillende Europese landen Lesmateriaal gemaakt door docenten, wetenschappers en medewerkers van science centra Onderwerpen: nanotechnologie, klimaatverandering, oceanografie, koolhydraten, …

Opzet lesmodule › Opgedeeld in 6 onderdelen: • Engage, Explore, Explain, Elaborate, Exchange, Evaluate › Theorie: klassikaal, huiswerk, expert-groups en practicum • Engage, Explore en Explain › Ethiek: debat • Elaborate › Kennisuitwisseling: tentoonstelling maken • Exchange › Toets/evaluatie • Evaluate

Borstvoeding? › Borstgevoede baby’s zijn gezonder: • Minder vaak diabetes • Minder vaak astma + andere allergieën • Minder kans op overgewicht

Borstvoeding? Quizje! › Bijvoorbeeld via Nearpod. com

Borstvoeding? › Borstgevoede baby’s zijn gezonder: • Minder vaak diabetes • Minder vaak astma + andere allergieën • Minder kans op overgewicht

Vragen over borstvoeding ter ‘opwarming’? › › Heb je borstvoeding gehad? Waarom wel of niet? Denk je dat borstvoeding beter is? Zou je zelf borstvoeding willen geven/ willen dat je kind borstvoeding krijgt? › Zie je wel eens vrouwen borstvoeding geven? › Wat vind je van vrouwen die in het openbaar borstvoeding geven?

Borstvoeding? › Hoeveel procent van de moeders in Nederland geeft hun kind borstvoeding vlak na de geboorte?

Borstvoeding? › En hoeveel procent van de moeders doet dat nog na zes maanden? • Volledige borstvoeding? • Borstvoeding gecombineerd met kunstvoeding?

Waarom borstvoeding? › Borstgevoede baby’s hebben: • • Minder vaak darminfecties vlak na de geboorte Een iets kleinere kans op diabetes Een iets kleinere kans op allergieën Een iets kleinere kans op overgewicht › De verschillen zijn heel klein!

Borstvoeding? WHO (World Health Organization) adviseert: • 6 maanden volledige borstvoeding • tot 2 jaar borstvoeding als bijvoeding

Melk is melk? › Waarom drinken baby’s niet gewoon melk uit de supermarkt? › Melk is toch gewoon melk? › Melk bestaat uit: Water Eiwitten Vetten Koolhydraten (suikers) o. a. lactose (melksuiker) • Vitamines & mineralen • •

Melk is melk? › Koemelk, geitenmelk, mensenmelk, schapenmelk, buffelmelk… › Melk bestaat uit: Water Eiwitten Vetten Koolhydraten (suikers) o. a. lactose (melksuiker) • Vitamines & mineralen • •

Verschillen moedermelk zoogdieren vrouw koe geit schaap paard buffel ezel rendier eiwit 1, 5 g 3, 8 g 5, 2 g 2, 1 g 4, 0 g n. b. vet 4, 0 g 3, 4 g 4, 1 g 6, 2 g 1, 3 g 8, 0 g 1, 4 g 18, 0 g melksuiker 6, 9 g 4, 6 g 4, 4 g 4, 2 g 6, 3 g 4, 9 g 6, 3 g 2, 8 g reststoffen 0, 3 g 0, 8 g 1, 9 g 0, 4 g n. b. 0, 4 g 1, 5 g › Verschil hoeveelheid eiwitten en suikers tussen koemelk en humane melk › Babyvoeding wordt gemaakt van koemelk

18 -6 -2021 | 15

Verschillen moedermelk zoogdieren vrouw koe geit schaap paard buffel ezel rendier eiwit 1, 5 g 3, 8 g 5, 2 g 2, 1 g 4, 0 g n. b. vet 4, 0 g 3, 4 g 4, 1 g 6, 2 g 1, 3 g 8, 0 g 1, 4 g 18, 0 g melksuiker 6, 9 g 4, 6 g 4, 4 g 4, 2 g 6, 3 g 4, 9 g 6, 3 g 2, 8 g reststoffen 0, 3 g 0, 8 g 1, 9 g 0, 4 g n. b. 0, 4 g 1, 5 g › Ook de soorten suikers verschillen enorm › In moedermelk zitten hele bijzondere complexe suikers: OLIGOSACHARIDEN

Sachariden (suikers) Monosachariden: (mono = 1) glucose galactose fructose Disachariden: (di = 2) Lactose = galactose + glucose Saccharose (sucrose) = glucose + fructose

Sachariden: Oligo = een paar Poly = veel OLIGOSACHARIDE polysacharide

HMOS: human milk oligosacharides › Oligosachariden in moedermelk zijn complexe moleculen › Human Milk Oligo-Sacharides (HMOS) › Bestaan uit lactose (galactose + glucose) met één of meer extra suiker-moleculen eraan vast. › Heel verschillende mogelijkheden › Tot nu toen >150 ontdekt in humane melk, veel nog niet geïdentificeerd lactose

Oligosachariden in moedermelk › Die oligosacchariden in moedermelk lijken positieve gezondheids-effecten te veroorzaken › Oligosachariden hebben een gunstig effect op de bacteriën in de darmen… › … en op andere processen in het lichaam

Moedermelk, bacteriën, darmen, gezondheid? › Wat is de relatie? - Spijsvertering - Microbiologie - Immunologie

Spijsvertering: Wat gebeurt er met melk in de darmen van baby’s?

Darmen baby’s - volwassenen Darmepitheelcellen van baby’s liggen nog niet tegen elkaar aan › Opname van (afweer)stoffen uit moedermelk is dan makkelijker › Maar ook makkelijker te passeren voor ziekteverwekkers › Stoffen uit moedermelk zorgen ervoor dat de darm zich ‘sluit’ › Dit duurt langer als flesvoeding wordt gegeven

Microbiologie: bacteriën – vies…. ? Filmpje

Bacteriën: onmisbaar! › Bacteriën worden vaak als ‘slecht’ gezien, als ziekmakers. › In darmen heel veel goede bacteriën, die ervoor zorgen dat wij gezond blijven. › Volwassene heeft ~2 kg bacteriën in de darm › https: //www. youtube. com/watch? v=n 9 Hr. BLwid. Ac

Hoe komt een baby aan 2 kg bacteriën? › Baby’s zijn bij de geboorte (bijna) steriel › Besmetting met bacteriën vindt plaats: • • Tijdens de zwangerschap (vanuit navelstreng, placenta) Tijdens de bevalling (verschil natuurlijke bevalling/ keizersnede) Via de moedermelk (!!) Via ‘het leven’ zelf

Goede darmbacteriën › Na de geboorte gaan bacteriën in de darmen groeien: goede en slechte. › Verschil in soorten tussen baby’s die wel of geen borstvoeding krijgen › Bij borstvoeding komen er meer bifidobacteriën in de darmen

Bifidobacteriën: goede darmbacteriën › Groeien vooral goed op die bijzondere oligosacchariden in moedermelk: › Bifidobacteriën hebben meerdere goede effecten bij baby’s: • Ze zorgen ervoor dat de slechte bacteriën minder goed groeien • Ze scheiden stoffen uit die gunstig zijn voor het immuunsysteem • Ze hebben invloed op allerlei andere processen in het lichaam

Effect van borstvoeding op bacteriën › Borstvoeding bevat veel meer oligosachariden dan kunstvoeding › De goede bacteriën groeien heel goed op juist die oligosachariden › Die goede bacteriën bestrijden de slechte bacteriën en hebben allerlei andere gunstige effecten voor onze gezondheid Bacteriesoorten in de darm Moedermelk Flesvoeding http: //ajcn. nutrition. org/content/98/2/561 S. full

Bacteriën in de darmen › Wetenschappers kunnen nog niet zo lang precies onderzoeken welke bacteriën er in de darmen zitten › Mogelijk geworden door DNAsequencing-technologie

Invloed van darmbacteriën op gezondheid › Verstoren van darmbacteriën (door bijvoorbeeld antibiotica) kan heel schadelijke effecten hebben › Ook zijn bacteriën betrokken/verstoord bij allerlei ziektes: • • Prikkelbare darmsyndroom Chronische darmonstekingen Darmkanker Obesitas › Zijn poeptranslantaties de toekomst? https: //www. youtube. com/watch? v=Dim 7 YXYl. Rm 0

Samenvatting: Mogelijke effecten van moedermelk: › › › Moedermelk bevat antistoffen die de baby binnen krijgt Zorgt voor snellere sluiting van de darmwand Zorgt voor groei van goede bacteriën (bifidobacteriën) in de darmen Zorgt voor minder kans op infecties vlak na de geboorte Leidt tot betere ontwikkeling van het immuunsysteem Leidt tot minder allergieën (klein verschil) › Dus: gezondheidseffecten die ook later in het leven ook nog nuttig zijn › Oligosachariden zijn dé magische moleculen in moedermelk

Flesvoeding/poedermelk: in de fabriek › Moeders die geen borstvoeding (meer) kunnen of willen geven gebruiken flesvoeding/poedermelk/kunstmatige zuigelingenvoeding › Gemaakt van koemelk: maar – niet optimaal! › Vroeger: verdunde koemelk met water, en wat room en suiker › Productie van babymelk is enorme industrie: • • Grote fabrieken, Veel winst Export naar China, Afrika, … Nederland is nr. 1 producent

Friesland. Campina Beilen

In de fabriek Bron: Friesland. Campina

Toevoeging van GOS aan koemelk: › Oligosachariden die lijken op de HMOS uit moedermelk › Veel minder complex › Veel minder verschillende soorten

Toevoeging van GOS aan koemelk: › Oligosachariden die lijken op de HMOS uit moedermelk › Veel minder complex › Veel minder verschillende soorten (enkele tientallen)

Effecten van GOS in flesvoeding › Meer goede bifidobacteriën Moedermelk Flesvoeding met FOS/GOS Gewone flesvoeding › Maar: moedermelk is nog altijd beter! http: //ajcn. nutrition. org/content/98/2/561 S. full

De rest van de module: Biologie: › Wat gebeurt er met melk in de darmen van baby’s? › Hoe komt een (bijna) steriele baby aan 2 kilo darmbacteriën? › Wat is de invloed van darmbacteriën op gezondheid? Biochemie: › Wat is de exacte samenstelling van melk? › Hoe zien die bijzondere koolhydraten in melk er uit? Proceschemie: › Hoe wordt flesvoeding gemaakt? › Hoe wordt GOS gemaakt?

Ethiek (Elaborate) › Ethishe aspecten van borstvoeding en flesvoeding: › Reclame-code (WHO): strenge regels voor reclame voor kunstvoeding “WHO International Code of Marketing of Breastmilk Subsitutes” › Schandalen met babyvoeding Website van Hero Baby › Debat Website van Nutrilon

Tentoonstelling maken (Exchange) › Tentoonstelling maken over inhoud & ethiek (RRI): IKEA-kast

Vragen?

Koemelkallergie en lactose-intolerantie • Alle baby’s kunnen lactose verteren, volwassenen raken soms de enzymen daarvoor kwijt • Koemelkallergie: te grote fragmenten van eiwitten uit koemelk vanuit de darmen in het bloed terecht komen Hypo-allergene flesvoeding bestaat dan ook uit koemelk waar de grote eiwitten gehydrolyseerd zijn tot kleinere fragmenten •