Kontrata kolektive e punes Petrit BUSHI Ph D

Kontrata kolektive e punes Petrit BUSHI, Ph. D Cand. E drejta e Punes dhe e Drejta Sociale 1

REFERENCA • Ismajli, H. E drejta e punes, Prishtine, 2007, fq. 94 -110 E drejta e Punes dhe e Drejta Sociale 2

Permbjatja II- Kontratat kolektive II. 1 Nocioni dhe karakteristikat e kontratave kolektive II. 2 Raporti i kontrates kolektive dhe kontrates mbi punen II. 3 Rendesia e negociatave dhe kontratave kolektive II. 4 Teorite e kontratave 1. Teoria kontraktuese 2. Teoria statusore-jashtekontraktuese 3. Teoria e perzier-dublicitetit II. 5 Llojet e kontratave kolektive a) Kontratat e pergjithshme b) Kontratat e vecanta c) Kontratat kolektive E drejta e Punes dhe e Drejta Sociale 3

II. 1 Nocioni dhe karakteristikat e kontratave kolektive Kuptimi i pergjithshem: “Kontratat kolektive jane burime specifike te se drejtes se punes, me te cilat ne menyre te vecante rregullohen ceshtjet e fushes se punes dhe e marrdhenjeve te punes” Karakteristike: 1. Kontratat kolektive jane realizuar pas organizimit sindikal 2. Ishin marrveshje vetem midis sindikatave dhe punedheneseve 3. Nuk ishin te perfshira ne legjislacionin e shteteve 4. Mosbatimi i tyre nuk sanksionohej Angli- mesi shek. Xi. X France- 1831, Lion- Objekt ishte rregullimi i pagave France-1848, Paris- per industrine tipografike Gjermani-1873, Austri-1898 E drejta e Punes dhe e Drejta Sociale 4

II. 1 Nocioni dhe karakteristikat e kontratave kolektive Njohja e kontratave kolektive nga jurisprudenca dhe praktika gjyqesore solli dhe njohjen nga shteti : Para Luftes se Pare Botrore: 1. Zvicra Pas Luftes se Pare botrore Gjermani- Ligj. 22 Dhjetor 1918 France- Ligj 25 Mars 1919 Austri-Ligj-1919 Itali– Ligj-1926 Holande-1927 Suedi-1928 etj Karakteristika: 1. Materia me e gjere si instrument i rregullimit juridik 2. Rregullohen kushtet e punes dhe te punesimit 3. Forma juridike me te pershtatshme per reagimin e shpejte te shtetit E drejta e Punes dhe e Drejta Sociale 5

II. 1 Nocioni dhe karakteristikat e kontratave kolektive Kontrata Kolektive e Punes eshte marrveshja me shkrim qe i referohet kushteve te punes dhe punesimit NDERMJET punedhenesit, grupit te punedhenesve, nje apo me shume organizatave te punedhenesve DHE nje apo me shume organizatave reprezentative te punetoreve apo sindikatave. Rekomandim i ONP-se Nr. 91, viti 1951 Karakteristika: 1. Permbajne norma te pergjithshme per kushtet e punes 2. Mbi bazen e ketyre normave te pergjithshme lidhen kontratat individuale 3. Eshte burim specifik i se drejtes se punes E drejta e Punes dhe e Drejta Sociale 6

Raporti i kontrates kolektive dhe kontrates mbi punen A) Kontrata kolektive B) Kontrata mbi punen – Kontrata individuale - Kontrata grupore Karakteristika: 1. Kontrata mbi punen, si baze juridike ka krijimin e drejtperdrejte te marrdhenjes konkrete te punes ndermjet punetoreve te caktuar dhe punedhenesit. 2. Kontrata kolektive nuk ka qellim krijimin e marrdhenjeve konkrete te punes. 3. Objekt ikontrates mbi punen eshte marrdhenja individuale e punes 4. Kontrata kolektive nuk krijon obligime ne mes punetorit dhe punedhenesit. 5. Obligimet krijohen nga kontrata mbi punen E drejta e Punes dhe e Drejta Sociale 7

Negociatat kolektive dhe kontratat kolektive Negociatat kolektive krijojne kontrata kolektive Rendesia e kontratatve kolektive: 1. Sociale 2. Ekonomike 3. Juridike E drejta e Punes dhe e Drejta Sociale 8

Natyra juridike e kontratave kolektive Teorite 1. Kontratktuese Konsiderohet se Kontrata kolektive ka te gjitha karakteristikat e puneve civilo-juridike, pra te kontrates civile 2. Jashte kontraktuese, statusore Konsiderohet se kontrata kolektive eshte akt normativ apo ligj ne kuptimin material. 3. E perziere Konsiderohet njekohesisht eshte si akt normativ edhe si akt kontraktues E drejta e Punes dhe e Drejta Sociale 9

Llojet e kontratave kolektive 1. Kontratat e pergjithshme Kane te bejne me kushtet e punes dhe te punesimit Karakteristika: -vlejne per te gjithe punonjesit dhe punedhenesit te nje shteti -lidhen midis sindikates me autoritative dhe organizates se punedhenesve 2. Kontratat e vecanta Kane te bejne me te drejten dhe obligimin ne fushen e punes per nje veprimtari, apo per nje dege 3. Kontratat kolektive te punes Lidhen ne nivel te ndermarrjes Kontrata me afat Kontrata pa afat E drejta e Punes dhe e Drejta Sociale 10

Faleminderit E drejta e Punes dhe e Drejta Sociale 11