Kmr Madenlerinde Acil nhalasyon Hasarlar ve Nedenleri Dr

  • Slides: 54
Download presentation
Kömür Madenlerinde Acil İnhalasyon Hasarları ve Nedenleri Dr. İpek Özmen Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları Ve

Kömür Madenlerinde Acil İnhalasyon Hasarları ve Nedenleri Dr. İpek Özmen Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları Ve Göğüs Cerrahisi Eğitim Ve Araştırma Hastanesi

 • Madencilik sektörü birbirine bağlı, herhangi bir olumsuz durumun zincirleme olarak birbirini tetikleyebilecek

• Madencilik sektörü birbirine bağlı, herhangi bir olumsuz durumun zincirleme olarak birbirini tetikleyebilecek riskleri içeren, bu riskleri en aza indirebilmek için bilgi , deneyim, uzmanlık ve sürekli denetim gerektiren dünyanın en zor ve riskli iş koludur (TMMOB rapor 2010).

 • Kömür madenciliği , işçi sayısı başına düşen kaza ve ölüm sıralamasında bütün

• Kömür madenciliği , işçi sayısı başına düşen kaza ve ölüm sıralamasında bütün sektörlerin başında yer almaktadır (TMMOB 2010)

Maden Kazalarının Etkileri • • Yangınlar Patlamalar Göçükler Su baskınları

Maden Kazalarının Etkileri • • Yangınlar Patlamalar Göçükler Su baskınları

SWORD 1996 -1998 İnhalasyon Kazalarının Yaşandığı Sektörler

SWORD 1996 -1998 İnhalasyon Kazalarının Yaşandığı Sektörler

Hastalık ve Yaralanmalardan Sorumlu Kimyasallar

Hastalık ve Yaralanmalardan Sorumlu Kimyasallar

İnhalasyon Hasarları

İnhalasyon Hasarları

İnhalasyon hasarı • Toz, duman, buhar veya gazları solumasına bağlı akut ya da kronik

İnhalasyon hasarı • Toz, duman, buhar veya gazları solumasına bağlı akut ya da kronik inhalasyon sonucu gelişen solunum sisteminin hasarı

Toksik solunumsal inhalasyon ajanları • • • İritan gazlar Amonyak Klorin Formaldehid Nitrojen dioksid

Toksik solunumsal inhalasyon ajanları • • • İritan gazlar Amonyak Klorin Formaldehid Nitrojen dioksid Fosgen Hidrojen florid Akrolein Ozon • • • Antijenler / duyarlaştırıcılar Amonyak Klorin Formaldehid Nitojen dioksid Toluen Vinil plastikler Hayvan ve bitki proteinleri Bakteriler Mantarlar

Sistemik toksik inhalasyon maddeleri • • • • Asfiksi yapanlar Karbon monoksid Hidrojen siyanid

Sistemik toksik inhalasyon maddeleri • • • • Asfiksi yapanlar Karbon monoksid Hidrojen siyanid Hidrojen sülfid Karbon dioksid Metan Helyum Organofosfatlar Sinir gazları Sarin Tabun Soman Venom x İnsektisidler • • • • Hidrokarbonlar Freon Benzen Toluen Vinilklorid Trikoloroetilen Trikloroetan Metal dumanları Berilyum Kadmiyum Civa Nikel Çinko Krom

İnhaler toksiklerin özellikleri 1. Toksik maddenin suda çözünürlüğü 2. Maruziyet süresi 3. Dakika ventilasyonu

İnhaler toksiklerin özellikleri 1. Toksik maddenin suda çözünürlüğü 2. Maruziyet süresi 3. Dakika ventilasyonu Görgüner, M. , & Akgün, M. (2010). Akut İnhalasyon Hasarı. The Eurasian Journal of Medicine, 42(1), 28.

Görgüner, M. , & Akgün, M. (2010). Akut İnhalasyon Hasarı. The Eurasian Journal of

Görgüner, M. , & Akgün, M. (2010). Akut İnhalasyon Hasarı. The Eurasian Journal of Medicine, 42(1), 28.

Toksik etkenlerin inhalasyon sonuçları 1. 2. 3. 4. Basit boğucular Doku asfiksisi yapanlar Kana

Toksik etkenlerin inhalasyon sonuçları 1. 2. 3. 4. Basit boğucular Doku asfiksisi yapanlar Kana geçerek sistemik toksisite Havayolu hücre hasarı • Basit boğucular Nitrojen, helyum, hidrojen, metan, propan, doğal gaz • Doku asfiksisi yapanlar Karbon monoksit, hidrojen siyanid, hirojen sülfid, • Kana geçerek sistemik toksisite Alifatik hidrokarbonlar, benzen, bir çok solvent • Havayolu hücre hasarı Hava yolu ödemi, stridor, larenks ödemi, mukozal ülser, kanama

Toksik madde Silia hareketlerinde bozulma Mukus klirensinde bozulma saatler Hafif mukoza ödemi 8 -48

Toksik madde Silia hareketlerinde bozulma Mukus klirensinde bozulma saatler Hafif mukoza ödemi 8 -48 saat Yaygın ilerleyici mukoza ödemi Mukopürülan membran Artmış sekresyon 48 -72 saat Bronkokonstriksiyon, peribronşiyal ödem, atelektazi Solunum yetmezliği

Kimyasal felaketler

Kimyasal felaketler

Duman inhalasyonu • Yanık • İlk 36 saat: akut solunum yetmezliği • 2 -5

Duman inhalasyonu • Yanık • İlk 36 saat: akut solunum yetmezliği • 2 -5 gün : mukozal nekroz, sekresyon, atelektazi • > 5 gün: pnömoni, ARDS Astım, KOAH, reaktif hava yolu hastalığında hasar ve klinik tablo değişir !

Fizyopatoloji • Hiperinflasyon: – Küçük havayolları konstriksiyonu – Havayollarında ödem , epitel dökülmesi ve

Fizyopatoloji • Hiperinflasyon: – Küçük havayolları konstriksiyonu – Havayollarında ödem , epitel dökülmesi ve nekrotik materyalle daralma – Mukosiliyer klirenste bozulma • Atelektaziler: – Sürfaktan aktivitesinde bozulma • Alveollerde toksik maddelerin depozisyonu • Kapiller hasar: – Non-kardiyojenik pulmoner ödem • Enfeksiyonlara yatkınlık – Makrofaj fonksiyonlarında bozulma – Silyer fonksiyonlarda bozulma – Epitelyal bariyerde yıkılma

Yangınlar

Yangınlar

Yangınlar ve İnhalasyon Hasarları • Patlama ve yangınlar sonucu yanık morbiditesi ve mortalitesini olumsuz

Yangınlar ve İnhalasyon Hasarları • Patlama ve yangınlar sonucu yanık morbiditesi ve mortalitesini olumsuz etkilemekte: hastane yatış süresi ↑ • Yanıklarda %13 -30 arasında inhalasyon hasarı görülmekte • Maden kazalarında solunum sistemi semptomları: %45 -50

Yangında Solunum Sistemi Etkilenmesi • • Termal hasar Hipoksik ortam Asfiksi yapan gazların inhalasyonu

Yangında Solunum Sistemi Etkilenmesi • • Termal hasar Hipoksik ortam Asfiksi yapan gazların inhalasyonu Kimyasal iritanların inhalasyonu

Duman inhalasyonu Termal Hasar • Genelde süpraglotik bölgeyle sınırlı • Buhar inhalasyonu alt solunum

Duman inhalasyonu Termal Hasar • Genelde süpraglotik bölgeyle sınırlı • Buhar inhalasyonu alt solunum yolları ve akciğeri etkileyebilir • Hasar inhalasyondan 2 -8 saat sonra gelişir

Klinik • • • Özellikle ağız çevresinde , burunda yanığa ait lezyonlar Öksürük Stridor

Klinik • • • Özellikle ağız çevresinde , burunda yanığa ait lezyonlar Öksürük Stridor Yardımcı solunum kaslarının kullanılması Ağızdan kömürleşmiş materyal gelmesi Seste kabalaşma Yutma güçlüğü ve ağrılı yutma, bulantı, kusma Boyun ağrısı Baş ağrısı, göğüs ağrısı Solunum yetmezliği Mental durumda değişiklik

Klinik • • Fiberoptik laringoskopi Fiberoptik bronkoskopi Röntgen Arter kan gazı

Klinik • • Fiberoptik laringoskopi Fiberoptik bronkoskopi Röntgen Arter kan gazı

 • Maden içinde gazlar

• Maden içinde gazlar

 • Maden içerisinde yanıcı olan gazlar: • metan (CH 4), karbonmonoksit(CO), hidrojen (H

• Maden içerisinde yanıcı olan gazlar: • metan (CH 4), karbonmonoksit(CO), hidrojen (H 2) • Boğucu gazlar: • karbondioksit (CO 2), nitojen (N 2), metan (CH 4) • Zehirli gazlar: • CO, azot(N) oksitleri, hidrojen sülfür (H 2 S)

O 2 Oksijen miktarının insan sağlığına etkisi (Durşen, M. , & Yasun, B. Yeraltı

O 2 Oksijen miktarının insan sağlığına etkisi (Durşen, M. , & Yasun, B. Yeraltı Madenlerinde Bulunan Zararlı Gazlar Ve Metan Drenajı. , 1. Güyagüler, P. D. T. , Karakaş A. , Güngör A. , (2005). Occupational Health And Safety İn Mining İndustry. Ankara. )

CO 2 Karbondioksit miktarının insan sağlığına etkisi • Karbondioksit başlıca karbon içeren herhangi bir

CO 2 Karbondioksit miktarının insan sağlığına etkisi • Karbondioksit başlıca karbon içeren herhangi bir madde yanması sonucu oluşur solunun havada konsantrasyonunun %3’ün üzerine çıkması kişinin nefes alıp vermesini zorlaştırmaya başlar. Yüksek konsantrasyonlarda MSS uyarıcısı (Durşen, M. , & Yasun, B. Yeraltı Madenlerinde Bulunan Zararlı Gazlar Ve Metan Drenajı. , 1. Güyagüler, P. D. T. , Karakaş A. , Güngör A. , (2005). Occupational Health And Safety İn Mining İndustry. Ankara. )

CO Karbon Monoksid (CO) • Dumanın önemli bileşenlerinden • Duman inhalasyonundan ölümlerin %80’inden sorumlu

CO Karbon Monoksid (CO) • Dumanın önemli bileşenlerinden • Duman inhalasyonundan ölümlerin %80’inden sorumlu • Hemoglobine yüksek afiniteyle bağlanır • Oksihemoglobin disosiyasyon eğrisini sağa kaydırır • Hücresel düzeyde mitokondriyal sitokrom enzimlerine bağlanır • Doku hipoksisi ve ölüm

CO alveolakapiller membrandan hızla geçerek Hb e bağlanırlar Dokula O 2 veilmesi azalır. Metabolik

CO alveolakapiller membrandan hızla geçerek Hb e bağlanırlar Dokula O 2 veilmesi azalır. Metabolik asidoz

CO • Karbonmonoksit miktarının insan üzerindeki süreye bağlı etkisi (Durşen, M. , & Yasun,

CO • Karbonmonoksit miktarının insan üzerindeki süreye bağlı etkisi (Durşen, M. , & Yasun, B. Yeraltı Madenlerinde Bulunan Zararlı Gazlar Ve Metan Drenajı. , 1. Güyagüler, P. D. T. , Karakaş A. , Güngör A. , (2005). Occupational Health And Safety İn Mining İndustry. Ankara. )

co Karbon Monoksid Zehirlenmesi Klinik • Nörolojik (kanda CO %) Baş ağrısı (%10 -20)

co Karbon Monoksid Zehirlenmesi Klinik • Nörolojik (kanda CO %) Baş ağrısı (%10 -20) Sersemlik (%20 -30) Akıl yürütme zorluğu (% 30 -40) Konfüzyon letarji senkop (%4050) – Konvülsiyonlar: (%50 -60) – Koma – Ölüm (>%70) – – • Kardiyak – Kardiyak iskemi – Aritmiler – Kardiyojenik şok • Geç Nöropsikiyatrik sekeller: – – – – Halsizlik Bellek bozuklukları Depresyon Anksiyete Parkinsonizm Ataksi Fokal nörolojik bozukluklar

Co zehirlenmesi Hb. CO yarıömrü • Temiz oda havasında 4 -6 saat • %100

Co zehirlenmesi Hb. CO yarıömrü • Temiz oda havasında 4 -6 saat • %100 O 2 ile 1 -1, 5 saat • Hiberbarik O 2 (3 ATA) 20 -30 dak

Tanı • Arter Kan Gazları: – Seri halde ölçülerek hipoksi takibi – Oksijen satürasyonu

Tanı • Arter Kan Gazları: – Seri halde ölçülerek hipoksi takibi – Oksijen satürasyonu yüksek bulunsa bile güvenilmemeli ! – Co-oksimetreler: 4 farklı dalga boyu aracılığıyla COhemoglobin ve methemoglobinemiyi ölçebilir

H 2 S • Hidrojen sülfür zehirli diğer bir gazdır. • Çürük yumurta kokusu

H 2 S • Hidrojen sülfür zehirli diğer bir gazdır. • Çürük yumurta kokusu • Barutun yanması, sülfür içeren madenin patlatılası ve su başmış alanlarda suyun tahliyesi sırasında oluşur • Hidrojen sülfür miktarının insan sağlına etkisi OSHA Standartlarına göre (PEL) : 20 ppm (üst sınır) NIOHS standartlarına göre (REL) : 10 ppm (10 dakikadan az olmak üzere) Yine OSHA standartlarına göre (PEL) : 50 ppm (10 dakikadan az olmak üzere)

Hidrojen Sülfür Düzeyleri ve Klinik Etkileri Arasındaki ilişki • H 2 S Konsantrasyonu (ppm)

Hidrojen Sülfür Düzeyleri ve Klinik Etkileri Arasındaki ilişki • H 2 S Konsantrasyonu (ppm) Klinik Etki • 0. 1 -0. 2 Koku eşiği • 10 -100 Göz ve üst solunum yollarında irritasyon • > 200 Geç dönemde anosmi, pulmoner ödem • > 500 Hiperpnea, apnea • >1000 Solunum felci, ölüm www. thb. hacettepe. edu. tr/arsiv/1999/s

 • Solunum aparatları kurtarma ekibini CO, CO 2 ve H 2 S ‘den

• Solunum aparatları kurtarma ekibini CO, CO 2 ve H 2 S ‘den koruyabilir. • Eğitimli, solunum aparatı kullanan kurtarma ekipleri için maden içerisine girişte bir kısıtlama oluşmazken CO 2’in deride iritasyon yaratıcı etkisi, Hidrojen sülfür’ün yüksek konsantrasyonlarda benzer şekilde gözlerde ve deride iritasyon yaratması kurtarma ekibinde rahatsızlık yaratabilir. • O 2 konsantrasyonun % 18 ve altına düştüğü durumlarda ise kişilerde karanlıkta görmede azalma beklenir.

so 2 • Kükürt dioksit kükürtlü cevherin patlatılması ile ortaya çıkan zehirli bir gazdır.

so 2 • Kükürt dioksit kükürtlü cevherin patlatılması ile ortaya çıkan zehirli bir gazdır. • Üst solunum yolunda tahriş edici etki yaratır. • Kükürt dioksit miktarının insan sağlına etkisi Konsantrasyon(ppm) Etki 20 Öksürme, göde, burunda ve boğazda tahriş 150 Belki 1 dakika dayanılabilir 400 Nefes almak imkansız

NO 2 • • Nitrojendioksid Kırmızı kahverengi, keskin kokulu tadı asitli Havayolları için oldukça

NO 2 • • Nitrojendioksid Kırmızı kahverengi, keskin kokulu tadı asitli Havayolları için oldukça iritan Bronş hiperreaktivitesinde artma Astım semptomlarında alevlenme

NO • Nitrik oksit ve diğer azot oksit türevleri azot patlamalarında ve dizel motor

NO • Nitrik oksit ve diğer azot oksit türevleri azot patlamalarında ve dizel motor egzozlarından etrafa yayılır. Nitrik oksit miktarının insan sağlına etkisi

CH 4 Metan • Kokusuz ve tatsız bir gaz. • Metan gazı maden içerisinde

CH 4 Metan • Kokusuz ve tatsız bir gaz. • Metan gazı maden içerisinde ve su altında bitkilerin çürümesi sonucu ortaya çıkar, • Havadan hafif olduğu için yukarıda birikir. • Yanıcı gazlarla karışınca tatlı hoş bir koku

 • Metan gazı maden içerisinde oksijen konsantrasyonunu %12’in altına indirdiği durumlarda solunum sıkıntısı

• Metan gazı maden içerisinde oksijen konsantrasyonunu %12’in altına indirdiği durumlarda solunum sıkıntısı ve asfiksi yaratmaya başlar. • Konsantrasyonun artması durumunda ortamda patlama ve yangın riskini oluşturur.

 • Normal sıcaklık ve basınçlarda gaz halinde bulunan metan, kokusuzdur. • Doğal gazın

• Normal sıcaklık ve basınçlarda gaz halinde bulunan metan, kokusuzdur. • Doğal gazın bir bileşenidir ve önemli bir yakıttır. • Oksijenin varlığında bir mol metanın yanmasıyla bir mol karbondioksit ve iki mol suaçığa çıkar: • CH 4 + 2 O 2 → CO 2 + 2 H 2 O • Küresel ısınmaya neden olan sera gazlarından biridir.

Grizu, metan (CH 4) ve hava karışımıdır. Grizunun Patlama Sebepleri: Patlayıcı madde ateşlemeleri Yangınlar

Grizu, metan (CH 4) ve hava karışımıdır. Grizunun Patlama Sebepleri: Patlayıcı madde ateşlemeleri Yangınlar ve açık alevler Elektrik arkları Taşların sürtünmesi, metallerin metal ve taş vb. şeylere sürtünmesi ile oluşacak kıvılcım, ısı ve ateş patlamaya neden olur. • Hava ile % 9, 5 oranında karışım oluşması durumunda metan (CH 4), 650 ⁰C'de 10 saniyede, 1. 200 ⁰C'de 0, 01 -0, 12 saniyede patlar. • • •

 • Maden ocaklarında % 1 oranında metan bulunması durumunda patlatma yapılmaz • %

• Maden ocaklarında % 1 oranında metan bulunması durumunda patlatma yapılmaz • % 1, 5 metan varsa, elektrik enerjisi kesilir. • % 2 metan bulunması durumunda çalışma durdurulur.

Siyanür inhalasyonu

Siyanür inhalasyonu

İnhalasyon hasarı Değerlendirme • • Bilinç durumu Yüzde ve saçta yanık Siyah balgam Wheezing,

İnhalasyon hasarı Değerlendirme • • Bilinç durumu Yüzde ve saçta yanık Siyah balgam Wheezing, öksürük Sa. O 2 !! AKG !! Pa. O 2/Fi. O 2 Akciğer grafisi Tedavi • • O 2 desteği Monitörizasyon Bronkodilatatör Sekresyonların temizliği Erken entübasyon Mekanik ventilasyon Destek tedavi

İnhalasyon Hasarlarının Uzun Süreli Komplikasyonları • • • Havayolu hiperreaktivitesi Disfaji Egzersiz dispnesi Bronşektazi

İnhalasyon Hasarlarının Uzun Süreli Komplikasyonları • • • Havayolu hiperreaktivitesi Disfaji Egzersiz dispnesi Bronşektazi Bronşiolitis obliterans Kalıcı difüzyon bozukluğu

Özetle • Kömür madenleri sadece pnömokonyozlar değil akut solunum sistemi hasarlanmaları için de önemli

Özetle • Kömür madenleri sadece pnömokonyozlar değil akut solunum sistemi hasarlanmaları için de önemli iş ortamlarıdır. • Bu ortamlarda solunum sistemine zararlı pek çok gaz karışım halindedir • Türkiye’de kömür madeni kazalarından genelde metan gazı patlaması sorumlu bulunmaktadır • Patlama ve yangınlarda doku hasarından ziyade CO zehirlenmesi ölümden sorumludur

Özetle • Maden içerisinde oluşan başlıca toksik gaz CO ve CO 2 dir bununla

Özetle • Maden içerisinde oluşan başlıca toksik gaz CO ve CO 2 dir bununla birlikte sülfür dioksit, hidrojen klorid, siyanidler ve hidrojen sülfür (H 2 S)de de maden ortamlarında oluşan gazlardır. Maden kazalarının ardından hızlıca bu gazların düzeyleri belirlenmeli ve kurtarma planı yapılırken gerekli önlemler alınmalıdır. • Hiçbir kaza kader değildir. • Oluştuğunda altta ciddi ihmaller bulunmaktadır

Teşekkürler

Teşekkürler