KISEONIK https sh wikipedia orgwikiKiseonik OTKRIE KISEONIKA Pristli

KISEONIK https: //sh. wikipedia. org/wiki/Kiseonik

OTKRIĆE KISEONIKA Pristli i Šele 1774. godine Vilhem Šele (Carl Wilhelm Scheele, 1742 -1786) Džozef Pristli (Joseph Priestley, 1733 -1804)

OŠTAR, KISEO, KOJI STVARA KISELINU

NALAŽENJE KISEONIKA U TABLICI PSE Elementi VI grupe PSE nazivaju se i halkogenima (”gradioci ruda”) Kiseonik se u Tablici PSE nalazi u VIa (16) grupi i 3. periodi.

NALAŽENJE KISEONIKA U PRIRODI Najrasprostranjeniji element na Zemlji: 47% Zemljine kore (stene, minerali) 21% zapremine Zemljine atmosfere – SLOBODNO STANJE – JEDINJENJA: Oksidi Kiseline Baze (Hidroksidi) Soli Organska jedinjenja – BIOGENI ELEMENT (ulazi u sastav živih bića, nastaje u procesu fotosinteze)

IZOTOPI KISEONIKA

DOBIJANJE KISEONIKA Prirodno: - Fotosintaza: 6 CO 2 + 6 H 2 O → C 6 H 12 O 6 + 6 O 2 Laboratorijsko: - Zagrevanjem kalijum-permanganata (hipermangan): 2 KMn. O 4 → O 2 + Mn. O 2 + K 2 Mn. O 4 4 KMn. O 4 → 5 O 2 + 4 Mn. O + 2 K 2 O - Iz smeše kalijum-permanganata, sumporne kiseline i vodonikperoksida - Razlaganjem crvenog praha žive (II)-oksida: 2 Hg. O → 2 Hg + O 2 Industrijsko: - Frakcionom destilacijom tečnog vazduha: vazduh → tečan vazduh → kiseonik - Elektrolizom vode: 2 H 2 O → 2 H 2 + O 2 ili H 2 O + H 2 O → H 3 O+ + OHhttps: //www. sites. google. com/site/epruveticaki/nastava-hemije/8 -razred/nemetali-oksidi-nemetala-i-kiseline/8 -1 -3 -kiseonik

FIZIČKA SVOJSTVA KISEONIKA Pod normalnim uslovima je u gasovitom agregatnom stanju, bez boje, ukusa i mirisa. Neophodan za opstanak živih bića. Snažan oksidans. Teži je od vazduha (nose se boce sa kiseonikom, kada se penje u visine). Slabo se rastvara u vodi (ribe isplivavaju na površinu). VALENCA: dva (II) (2 -), osim u peoksidima, kada je jedan (I) (1 -)

FIZIČKA SVOJSTVA OZONA Ozon je plavičasti gas karakterističnog prodornog mirisa na beli luk, jako oksidaciono sredstvo, zbog čega se pare alkohola zapale. Nastaje električni pražnjenjem od kiseonika 3 O 2 → 2 O 3

DEFINICIJA ALOTROPIJE - Pojava da se supstanca javlja u više oblika (ugljenik: grafit, dijamant, fuleren; kalcijumkarbonat: krečnjak, kreda, mermer). Oblici te supstance se zovu ALOTROPSKE MODIFIKACIJE. Najpoznatija alotropska modifikacija kiseonika je OZON (O 3)

HEMIJSKA SVOJSTVA KISEONIKA Kiseonik ne gori, ali podržava gorenje. - Gradi okside: 2 H 2 + O 2 → 2 H 2 O - Gradi kiseline - Gradi baze (hidrokside) - Gradi soli DEFINICIJA OKSIDA: Jedinjenja kiseonika i nekog elementa.

PODELA OKSIDA Podela oksida po prirodi: - METALNI (anhidrid baze, bazni oksid) sa vodom daje bazu Na 2 O - NEMETALNI (anhidrid kiseline, kiseli oksid) sa vodom daje kiselinu SO 3 - METALODINI - AMFOTERNI (ponašaju se i kao kiseli i kao bazni) Al 2 O 3 - NEUTRALNI (nisu ni kiseli ni bazni) NO - PEROKSIDI (valenca kiseonika je jedan) H 2 O 2 Podela oksida po valenci metala: E 2 O, E 2 O 3, EO 2, E 2 O 5, EO 3, E 2 O 7, EO 4 Na 2 O, Mg. O, Al 2 O 3, CO 2, P 2 O 5, SO 3, Cl 2 O 7, poslednji skoro nikad

UPOTREBA KISEONIKA • • • za disanje, bolnice, ronioci, astronauti, planinari, hlađnje nuklarnih reaktora, • za proizvodnju poluprovodnika i optičkih vlakana, • autogeno zavarivanje, • raketno gorivo, • sečenje i zavarivanje metala, • za postizanje visokih temperatura