Kimyasal Risk Etmenleri DER YOLU LE ABSORBSYON SOLUNUM

Kimyasal Risk Etmenleri

DERİ YOLU İLE ABSORBSİYON SOLUNUM YOLU 1 -Solunum yolu: Kimyasallar işyeri havasında toz, sis, duman, gaz ve buhar şeklinde dağılmış olabilir ve solunabilir. . • • Deri yolu ile absorblanma genellikle sıvı haldeki kimyasalları için geçerli ise de, tozlarda eğer ter ile ıslatılırsa deriden emilebilir. Deride tahrişe neden olan Na. OH, HCl, H 2 SO 4 vb aşındırıcı maddeler Benzen, anilin, fenol gibi kimyasallar deriden kan dolaşımına geçer. Ayrıca gözler de sıçrama veya buhar şeklinde bulunan maddeleri absorbe ederler SİNDİRİM YOLU • • Solunan havada bulunan tozların yutulması, Kimyasal bulaşmış ellerle temizlenmeden yemek yenilmesi, Sigara içilmesi veya Yanlışlıkla yutma yoluyla, gaz, toz, buhar, duman, sıvı veya katı maddeler vücuda sindirim yoluyla da girebilir

• Doğal halde bulunan veya • Üretilen veya • Herhangi bir işlem sırasında veya • Atık olarak ortaya çıkan veya • Kazara oluşan her türlü element, bileşik veya karışım olarak tanımlanmıştır. (Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik Madde: 4)

a) Patlayıcı, oksitleyici, çok kolay alevlenir, toksik, çok toksik, zararlı, aşındırıcı, tahriş edici, alerjik, kanserojen, mutajen, üreme için toksik ve çevre için tehlikeli özelliklerden bir veya birkaçına sahip maddeler, b) Yukarıda sözü edilen sınıflamalara girmemekle beraber kimyasal, fiziko-kimyasal veya toksikolojik özellikleri ve kullanılma veya işyerinde bulundurulma şekli nedeni ile işçilerin sağlık ve güvenliği yönünden risk oluşturabilecek maddeler, c) Mesleki maruziyet sınır değeri belirlenmiş maddelerdir.

PATLAYICI MADDE (E): Atmosferik oksijen olmadan da ani gaz yayılımı ile ekzotermik reaksiyon verebilen ve/veya kısmen kapatıldığında ısınma ile kendiliğinden patlayan veya belirlenmiş test koşullarında patlayan, çabucak parlayan katı, sıvı, macunumsu, jelatinimsi haldeki maddelerdir. OKSİTLEYİCİ MADDE (O) : l Özellikle yanıcı maddelerle olmak üzere diğer maddeler ile de temasında önemli ölçüde ekzotermik reaksiyona neden olan maddelerdir.

ÇOK KOLAY ALEVLENİR MADDE (F+) : 0 °C’den düşük parlama noktası ve 35 °C’den düşük kaynama noktasına sahip sıvı haldeki maddeler ile oda sıcaklığında ve basıncı altında hava ile temasında yanabilen, gaz haldeki maddelerdir. KOLAY ALEVLENİR MADDE (F) : a) Enerji uygulaması olmadan, ortam sıcaklığında hava ile temasında ısınabilen ve sonuç olarak alevlenen, b) Ateş kaynağı ile kısa süreli temasta kendiliğinden yanabilen ve ateş kaynağının uzaklaştırılmasından sonra da yanmaya devam eden katı haldeki, c) Parlama noktası 21 0 C 'nin altında olan sıvı haldeki, d) Su veya nemli hava ile temasında, tehlikeli miktarda, çok kolay alevlenir gaz yayan maddelerdir. ALEVLENİR MADDE (F) : Parlama noktası 21 0 C - 55 0 C arasında olan sıvı haldeki maddelerdir.

ÇOK TOKSİK MADDE (T+) : TOKSİK MADDE (T) : ZARARLI MADDE (Xn) : Çok az miktarlarda solunduğunda, ağız yoluyla alındığında, deri yoluyla emildiğinde insan sağlığı üzerinde akut veya kronik hasarlara veya ölüme neden olan maddelerdir. Az miktarlarda solunduğunda, ağız yoluyla alındığında, deri yoluyla emildiğinde insan sağlığı üzerinde akut veya kronik hasarlara veya ölüme neden olan maddelerdir. Solunduğunda, ağız yoluyla alındığında, deri yoluyla emildiğinde insan sağlığı üzerinde akut veya kronik hasarlara veya ölüme neden olan maddelerdir.

AŞINDIRICI MADDE (C) : Canlı doku ile temasında, dokunun tahribatına neden olabilen maddelerdir. TAHRİŞ EDİCİ MADDE (Xİ) : Mukoza veya cilt ile direkt olarak ani, uzun süreli veya tekrarlanan temasında lokal eritem, eskar veya ödem oluşumuna neden olabilen, aşındırıcı olarak sınıflandırılmayan maddelerdir. ÇEVRE İÇİN TEHLİKELİ MADDE (N): Çevre ortamına girdiğinde çevrenin bir veya birkaç unsuru için hemen veya sonradan kısa veya uzun süreli tehlikeler gösteren maddelerdir.

KANSEROJEN MADDE: Solunduğunda, ağız yoluyla alındığında, deriye nüfuz ettiğinde kanser oluşumuna neden olan veya kanser oluşumunu hızlandıran maddelerdir. Kategori 1 T İnsan için Kanserojen Olduğu 1– 2 Bilinen Maddeler. Kategori 2 İnsan için Kanserojen Sayılabilen Maddeler Kategori 3 İnsanda Kanserojenik Etki Potansiyeli Xn Olan Fakat Verilerin. Yetersiz Olduğu 3 Maddeler

IARC kanser yapıcı maddeler sınıflandırması Grup 1: kesin kanserojen maddeler, Grup 2 a: muhtemel kanserojenler, Grup 2 b: şüpheli (olası) kanserojenler, Grup 3: kansere neden olmayanlar (İnsandaki kanserojenik etkileri önünden sınıflandırılabilir olmayanlar) ve Grup 4: henüz sınıflandırılmayanlar (insanda kanserojenik etkisi olmayanlar)

KANSEROJEN MADDELER Kanserojen maddeler içerisinde sigara dumanı, pestisitler, asbest, ağır metaller (kurşun, cıva, kadmiyum, nikel), benzen ve nitrozaminler gibi maddeler bulunmaktadır. Polivinil klorür (PVC) boruların ve diğer malzemelerin başlangıç maddesi olan Vinil klorür, ender rastlanan bir çeşit karaciğer kanserine neden olmaktadır.

Kanserojenler *Arsenik bileşikleri *Akrilonitril *Asbest *Kadmiyum bileşikleri *Benzen * Karbon tetraklorür *Benzidin *Kloroform *Beta-naftalinamin *Etilenoksit *Kromoksit * Nikel tozu *Krom tozu *0 -Toluidin *Kurşun arsenat *Vinil Klorür *Sodyum arsenat

MUTAJEN MADDE: Solunduğunda, ağız yoluyla alındığında, deriye nüfuz ettiğinde kalıtımsal genetik hasarlara yol açabilen veya bu etkinin oluşumunu hızlandıran maddelerdir. Kategori 1 T İnsan için Mutajen Olduğu 1– 2 Bilinen Maddeler. Kategori 2 İnsan için Mutajen Sayılabilen Maddeler Kategori 3 İnsanda Mutajen Etki Potansiyeli Xn Olan Fakat Verilerin. Yetersiz Olduğu 3 Maddeler

ÜREME İÇİN TOKSİK MADDE: Solunduğunda, ağız yoluyla alındığında, deriye nüfuz ettiğinde erkek ve dişilerin üreme fonksiyon ve kapasitelerini azaltan ve/veya doğacak çocuğu etkileyecek kalıtımsal olmayan olumsuz etkileri meydana getiren veya olumsuz etkilerin oluşumunu hızlandıran maddelerdir. Kategori 1 T İnsanda Üreme Yeteneğini Bozduğu 1– 2 Bilinen Maddeler. Kategori 2 İnsanda Üremeyi Bozması Muhtemel Maddeler. Kategori 3 Xn İnsanda Üremeyi Etkileyen Maddeler. 3

SAĞLIK GÖZETİMİ: Çalışanların belirli bir kimyasal maddeye maruziyetleri ile ilgili olarak sağlık durumlarının belirlenmesi amacıyla yapılan değerlendirmelerdir. TEHLİKE: Bir kimyasal maddenin yapısal özelliği nedeniyle zarar verme potansiyelidir. RİSK: Kimyasal maddenin zarar verme potansiyelinin çalışma ve/veya maruziyet koşullarında ortaya çıkması olasılığıdır.

KİMYASAL MADDENİN İŞLEM GÖRMESİ: Bu maddelerin üretilmesi, işlenmesi, kullanılması, depolanması, taşınması, atık veya artıkların uzaklaştırılması işleridir. MESLEKİ MARUZİYET SINIR DEĞERİ: Başka şekilde belirtilmedikçe, 8 saatlik sürede, çalışanların solunum bölgesindeki havada bulunan kimyasal madde konsantrasyonunun zaman ağırlıklı ortalamasının üst sınırıdır. SOLUNUM BÖLGESİ: Merkezi, kişinin kulakalarını birleştiren çizginin orta noktası olan 30 cm yarıçaplı kürenin, başın ön kısmında kalan yarısıdır.

BİYOLOJİK SINIR DEĞERİ: Kimyasal maddenin metabolitinin veya etkilenmeyi belirleyecek bir maddenin uygun biyolojik ortamdaki konsantrasyonunun üst sınırıdır. MAC = MAK (MÜSAADE EDİLEN AZAMİ KONSANTRASYON) Günde 8 saat ve haftada 40 saatlik çalışma süresi için ortamda bulunmasına izin verilen ve çalışanların sağlıklarını bozmayacak maksimum konsantrasyondur. Hacim birimi ppm(cm 3/m 3), SIVI Ağırlık birimi mg/m 3 -TOZ Parçacık birimi ppm/m 3 - GAZ Ülkelere göre her madde için bir değer söz konusudur. Kanserojen (kanser yapan) maddelerin MAK değeri yoktur. TLV=ESD (EŞİK SINIR DEĞER) Kimyasalların havada bulunmasına izin verilen ve uzun süreli yinelenen maruziyetlerde işçide herhangi bir olumsuz etkiye yol açmadığına inanılan sınır değerdir.

TLV-TWA =ESD-ZAO (Eşik Sınır Değer -zaman Ağırlıklı Ortalama) Günde 8, haftada 40 saat çalışan işçinin bir kimyasala uzun süreli, tekrarlanan bir biçimde maruz kalması durumunda sağlığının zarar görmeyeceği düşünülen zaman ağırlıklı ortalama konsantrasyondur. TLV-STEL =ESD-KSMS (Eşik Sınır Değer-Kısa Süreli Maruziyet Sınırı) Bu değer, çalışma günü boyunca asla aşılmaması gereken ve 15 dakikalık maruziyet temelinde belirlenmiş zaman ağırlıklı ortalama sınır değerdir. Bu konsantrasyonlara maruziyet 15 dakikayı aşmamalı, günde 4 defadan fazla yinelenmemeli ve 2 maruziyet arası süre 60 dakikadan kısa olmamalıdır. TLV-C=ESD-TD (Eşik Sınır Değer-Tavan Değer) İşgünü boyunca hiçbir şekilde aşılmaması gereken değerdir.

Maddenin Adı Sınır Değer Sağlık Kontrolü İnorganik Kurşun ve bileşikleri TWA: 0, 15 mg/m 3 İşçi başına hava miktarı: 15 m 3, biyolojik sınır değer: 70 µg Pb/100 ml kan yapıcı sistem, karaciğer ve böbreğin durumu incelenerek, kurşuna hassas olanlar ve alkolikler, bu işlere alınmayacaktır. sağlık kontrolü 3 ayda bir Civa TWA: 0, 02 mg/m 3, karaciğer veya böbrek yetersizliği olanlar ile cilt hastalığı olanlar, bu işlere alınmayacaklardır. sağlık kontrolü 3 ayda bir Arsenik TWA: 0, 5 mg/m 3, cildi nemli ve hassas olanlar ile cilt, karaciğer ve sinir hastalığı olanlar, bu işlere alınmayacaklardır. sağlık kontrolü 6 ayda bir Karbon sülfür 20 ppm, 60 mg/m 3 böbrek, karaciğer ve sinir sistemi kontrol edilecek Kadmiyum MAK: 0, 1 mg/m 3, solunum sistemi ve böbrek kontrolü yapılacak Benzen ve benzen bileşikleri 20 ppm 3, 25 mg/m 3 1 ml/m 3 (ppm) karaciğer hastalığı olanlar işe alınmayacak, (içinde bulunduğu kullanılan kimyasalın %1 inden fazla olmayacak) Metalik Krom, İnorganik krom ve bileşikleri TWA: 2 mg/m 3 kroma karşı allerjisi olanlar ile cilt ve solunum sistemi hastalıkları bulunanlar, bu işlere alınmayacaklardır. Page 19

EK – 1(*) (**) MESLEKİ MARUZİYET SINIR DEĞERLERİ EINECS CAS 231 -1313 Maddenin Adı Baryum (Ba olarak çözünür bileşikleri) Civa oksit ve civa klorid dahil olmak üzere civa ve iki değerlikli inorganikciva bileşikleri (civa olarak ölçülen) (8) Florürler (inorganik) Gümüş (Ag olarak çözünür bileşikleri) İnorganik kurşun ve bileşikleri Kalay (Kalay olarak inorganik bileşikleri) (9) Metalik Krom, İnorganik Krom (II) Bileşikleri ve İnorganik Krom (III) Bileşikleri (çözünmez) Sınır Değer TWA (4) STEL (5) (8 Saat) (15 Dak. ) Özel İşaret (3 ) mg/m 3 ppm (7) mg/m 3 (6) ppm 0, 5 - - 0, 02 - - 2, 5 0, 01 - - 0, 15 - - - - 2

Maddenin Adı Baryum (Ba olarak çözünür bileşikleri) Civa oksit ve civa klorid dahil olmak üzere civa ve iki değerlikli inorganik civa bileşikleri (civa olarak ölçülen) (8) Florürler (inorganik) Gümüş (Ag olarak çözünür bileşikleri) İnorganik kurşun ve bileşikleri Kalay (Kalay olarak inorganik bileşikleri) (9) Metalik Krom, İnorganik Krom (II) Sınır Değer TWA (4) STEL (5) Özel İşaret 0, 5 0, 02 ppm (7) - (15 Dak. ) mg/m 3 ppm - - 2, 5 0, 01 0, 15 2 2 - - 100 5 10 200 500 2 5 0, 02 50 2 1000 50 1, 8 5 20 0, 1 1 - 616 0, 4 384 16 442 2, 5 15 36 2, 6 3, 16 1, 5 200 0, 1 100 4 100 3 10 50 1 2 0, 5 Deri Deri - (8 Saat) mg/m 3 (6) Bileşikleri ve İnorganik Krom (III) Bileşikleri (çözünmez) Nikotin 0, 5 Dietileter 308 Formik asit 9 Asetik asit 25 Metanol 260 Aseton 1210 Kloroform 10 Karbon disülfit 15 Fosgen 0, 08 Toluen 192 Fenol 8 Pentan 3000 Karbondioksit 9000 Ksilen (karışım izomerleri, saf) 221 Platin (Metalik) (9) 1 Gümüş (metalik) 0, 1 Hidrojen florür 1, 5 Sülfürik asit (buharı) (10) (11) 0, 05 Hidrojen klorür 8 Amonyak (anhidroz) 14 Nitrik asit Brom 0, 7 Flor 1, 58 Klor Page 21 (3)

EINECS : Avrupa Mevcut Ticari Kimyasal Maddeler Envanteri. CAS : Kimyasal maddelerin servis kayıt numarası. TWA : 8 saatlik belirlenen referans süre için ölçülen veya hesaplanan zaman ağırlıklı ortalama. STEL : Başka bir süre belirtilmedikçe, 15 dakikalık bir süre için aşılmaması gereken maruziyet sınır değeri. mg/m 3 : 20 o. C sıcaklıkta ve 101, 3 KPa. (760 mm cıva basıncı) basınçtaki 1 m 3 havada bulunan maddenin miligram cinsinden miktarı. ppm : 1 m 3 havada bulunan maddenin mililitre cinsinden miktarı (ml/m 3). Buhar : Gırtlağı geçen ve havanın iletildiği kanallara (soluk borusu, bifürkasyonlar) ve ciğerin solunum ile ilgili bölgelerine (toraks) nüfuz eden ortalama 10 µm çapındaki solunabilir partiküller olarak tanımlanır.

ÇALIŞMA ORTAMINDA SAĞLIK AÇISINDAN ZARARLI FAKTÖRLER A- FİZİKSEL FAKTÖRLER KATI MADDELER; Zehirlenmeye yol açma durumu en zayıf olan durumlarıdır. Ancak üretim sürecinde daha tehlikeli hale gelebilmektedirl er (Kereste, kaynak çubuğu, poliüretan v. s. ) B- KİMYASAL FAKTÖRLER C- BİYOLOJİK FAKTÖRLER TOZLAR ÇÖZÜCÜLER a-Organik tozlar 1 -Primer tahriş - Bitkisel, ediciler - Hayvansal, -Sert sabun, deterjan b- İnorganik tozlar -Asit ve bazlar, (Metalik, Ametalik, Kimyasal, Doğal bileşik reçineler 1 - Fibrojenik Tozlar, 2 -Allerjenler -Kömür katranı (Asbet, Talk) türevleri, 2 - Toksik (kurşun, -Azo boyaları krom, mangan, kadmiyum ağır metaller) 3 - Kanserojen tozlar, 4 - Radyoaktif, 5 - Alerjik, 6 - İnert (kireç taşı, alçı 23 GAZLAR VE BUHARLAR 1 -Boğucu gazlar -Basit boğucu (Co 2) -Kimyasal boğucu (CO) 2 -Tahriş edici gazlar -NH 3, SO 2, Cl, -Asit buharları, -Azot oksitleri 3 -Sistemik zehirler -CCl 4, Alkoller, benzen 4 -Narkotikler (Toluen vb. çözücüler)

KİMYASAL MADDE ETKİLEŞMELERİ (Interactions) BAĞIMSIZ ETKİ SİNERJİK ETKİ ANTAGONİZMA VÜCUDA ALINAN HER KİMYASAL BİRBİRİNDEN TAMAMEN BAĞIMSIZ FİZYOLOJİK ETKİDE BULUNABİLİR KİMYASALLAR AYNI ORGANDA AYNI YÖNDE VE AYNI ŞEKİLDE ETKİ EDEBİLİRLER. BİR KİMYASAL MADDENİN ETKİSİ DİĞERİ TARAFINDAN ORTADAN KALDIRILABİLİR. (1+1=0). ADDİTİF ETKİ ORGANİZMAYA GİREN VE AYNI YÖNDE ETKİ GÖSTEREN 2 KİMYASAL MADDE TOPLU ETKİSİ BUNLARIN BİRLERİNDEN AYRI İKEN GÖSTERDİKLERİ TOKSİKOLOJİK ETKİNİN TOPLAMINA EŞİTTİR (1+1=2) POTANSİYALİZASYON BİR KİMYASAL MADDE DİĞERİNİN ETKİSİNİ ARTTIRIR. BÖYLECE BİRİNCİ MADDE POTANSİYATÖR OLARAK ETKİ EDER VE TOPLAM ETKİDE HER İKİ KİMYASALIN KENDİ ETKİLERİNİN TOPLAMINDAN FAZLADIR (1+1=4) BAZI DURUMLARDA BİR MADDE TEK BAŞINA ZARARA SEBEP OLMAZ, AMA BAŞKA BİR KİMYASAL MADDENİN TOKSİK ETKİSİNİ İNDÜKLEYEBİLİR (0+1=3) 24

KİMYASALLAR KİMYASALLARIN SINIFLANDIRILMASI MİKTARA GÖRE KİMYASALIN MİKTARI ÇEVREDEKİ EMİSYONU ÖLDÜRÜCÜ DOZ ( LD 50 ) DOZLARA GÖRE ÖLDÜRÜCÜ KONSANTRASYON ( LC 50 ) • Uluslararası sınıflandırma sistemlerinin yarıdan fazlası, kimyasal ürünün miktarı veya çevredeki emisyonu esas alınarak düzenlenmiştir. • Kimyasalların sınıflandırılmasında en yaygın kriterlerden biri de, öldürücü doz (LD 50) ve öldürücü konsantrasyonun (LC 50) esas alınmasıdır. • Katı, sıvı ve gaz halindeki kimyasalların sağlık zararı dikkate alınarak kimyasalın derişimine göre de sınıflandırmalar bulunmaktadır: 25

DEPOLAR °ÜRETİMDEN AYRI YERDE Tek katlı Yangına dayanıklı malzemeden Çatıları hafif Kapı ve pencereler dışarı açılır Zemin düzgün ve kolay temizlenir olmalıdır. 26

KULLANIM Ì Kimyasal maddeler depodan ancak günlük ihtiyaç kadar alınmalı, Kullanım yerlerinde bir günlük ihtiyaçtan fazlası bulundurulmamalıdır. Ì Eğer günlük kullanım miktarları çok fazla ise kulanım yeri yanında ikinci bir ara depo oluşturularak fazla malzeme burada depolanmalı ve saatlik kullanıma göre alınmalıdır. Ì Boş olan kimyevi madde teneke ve kapları en az doluları kadar tehlikelidir. Ì İçlerinde devamlı çözücü buharı bulunan boş kaplar, kullanım yerlerinde biriktirilmemeli işi bitenler derhal ortamdan uzaklaştırılmalıdır. 27

Bir Arada Depolanması Sakıncalı Olan maddeler Bazı kimyasal maddeler bir araya geldikleri zaman birbirleriyle çok şiddetli reaksiyona girerler. Eğer belli bir miktardan fazla iseler, bunların beraberce depolanmasına izin verilmez. 28

Page 29 29

ETİKETLER � KULLANMA TALİMATLARI � GÜVENLİK BİLGİ FORMLARI � TÜRKÇE ve ANLAŞILIR OLMALIDIR. 30

ETİKETLEME İÇİNDE KİMYASAL MADDE BULUNAN BÜTÜN KAPLAR ETİKETLENMELİDİR KİMYASAL MADDELER DAHA KÜÇÜK KAPLARA AKTARILIRSA BUNLAR YENİDEN ETİKETLENMELİDİR. 31

Etiketleme Maddenin ismi ve miktarı EC No T Toksik Tehlike sembolleri N R cümlecikleri R 23/24/25 Difenilamin 100 kg EC No: 204 -539 -4 - Solunduğunda, cilt ile temasında ve yutulduğunda toksiktir - Kilit altında ve çocukların ulaşamayacağı bir yerde muhafaza edin. -Çalışırken uygun koruyucu giysi, koruyucu eldiven kullanın Çevre için tehlikeli -Kaza halinde veya kendinizi iyi hissetmiyorsanız hemen bir doktora başvurun (mümkünse bu etiketi gösterin) ABC Kimya Sanayi A. Ş. , istanbul yolu. . . , Tel: 0312. . . Page 32 32 29. 10. 2020 S cümlecikleri (1/2) 36/37 -45 Firmanın adı, adresi, tel, . . .

R (Özel Risk-Tehlike) ve S (Güvenlik-Sağlık) Numaraları R - Risk ve S - Güvenlik numaraları uluslararasıdır. R - Risk numaraları o malzemenin yol açabileceği zararları ve tehlikeleri gösterir. S - Güvenlik numaraları o malzemenin kullanımı, depolanması sırasında zararlarının azaltılması ve ortadan kaldırılması için alınması gereken önlemleri / tavsiyeleri içermektedir. Page 33 33 29. 10. 2020

MSDS (Malzeme Güvenlik Bilgi Formları)-BELGE YÖNTEMİ GBF hazırlanması Hazırlanmasından sorumlular ( piyasaya arz edenler ) ; - Üretici ( kendi ürünleri ) - İthalatçı ( ithal ettiği ürünler ) Hazırlayacaklar ; Güvenlik bilgi formlarının hazırlanmasına ilişkin personel belgelendirmesi konusunda akredite olmuş kuruluş tarafından belgelendirilmiş kişiler. Güncellenmesi ; Teknik gelişmelere bağlı olarak Page 34

GBF Dağıtılmasından sorumlular ( piyasaya arz edenler ) ; - Üretici , İthalatçı , Dağıtıcı Dağıtım şekli ; - Elektronik ortamda / Yazılı metin olarak, - Ücretsiz. Dağıtım zamanı ; - İlk teslimatta ( en geç ), - Güncellemede ; güncelleme tarihi dikkate alınarak , 12 ay öncesine kadar tehlikeli kimyasalın verildiği kullanıcıya , en geç 3 ay içinde. Page 35

GBF hazırlanması GBF de yer alacak bilgiler ; İki bölüm halinde , örnek formatı yönetmeliğin Ek-1’inde GBF , 1. Bölüm ; - hangi mevzuata göre hazırlandığı, - madde/müstahzarın adı, - hazırlanma tarihi, - güncellenmişse tarihi ve kaçıncı düzenleme olduğu, - sayfa ve form numarası GBF ‘nin dili ; Türkçe Page 36 Müfide DEMİRURAL 2010 - Ankara

GBF , 2. Bölüm ( 16 Başlık halinde , Rehberi Yönetmelik Ek-2 ) 1 ) Madde / Müstahzar ve Şirket/İş Sahibinin Tanıtımı, 2 ) Bileşimi / İçindekiler Hakkında Bilgi, 3 ) Tehlikelerin Tanıtımı, 4 ) İlk Yardım Önlemleri, 5 ) Yangınla Mücadele Önlemleri, 6 ) Kaza Sonucu Yayılma Önlemleri, 7 ) Elleçleme ve Depolama, 8 ) Maruziyet Kontrolleri / Kişisel Korunma 9 ) Fiziksel ve Kimyasal Özellikler, 10 ) Kararlılık ve Tepkime, 11 ) Toksikoloji Bilgisi, 12 ) Ekoloji Bilgisi, 13 ) Bertaraf Etme Bilgileri, 14 ) Taşımacılık Bilgisi, 15 ) Mevzuat Bilgisi, Page 37 16 ) Diğer Bilgiler.

Bölge 0 : Gaz, buhar ve sis halindeki parlayıcı maddelerin hava ile karışımından oluşan patlayıcı ortamın sürekli olarak veya uzun süre ya da sık oluştuğu yerler. Bölge 1: Gaz, buhar ve sis halindeki parlayıcı maddelerin hava ile karışımından oluşan patlayıcı ortamın normal çalışma koşullarında ara sıra meydana gelme ihtimali olan yerler. Bölge 2: Gaz, buhar ve sis halindeki parlayıcı maddelerin hava ile karışarak normal çalışma koşullarında patlayıcı ortam oluşturma ihtimali olmayan yerler ya da böyle bir ihtimal olsa bile patlayıcı ortamın çok kısa bir süre için kalıcı olduğu yerler Bölge 20: Havada bulut halinde bulunan yanıcı tozların, sürekli olarak veya uzun süreli ya da sık patlayıcı ortam oluşabilecek yerler Bölge 21: Normal çalışma koşullarında, havada bulut halinde bulunan yanıcı tozların ara sıra patlayıcı ortam oluşturabileceği yerler. Bölge 22: Normal çalışma koşullarında havada bulut halinde yanıcı tozların patlayıcı ortam oluşturma ihtimali bulunmayan ancak böyle bir ihtimal olsa bile bunun yalnızca çok kısa bir süre için geçerli olduğu yerler. Not: Tabaka veya yığın halinde yanıcı tozların bulunduğu yerler de, patlayıcı ortam oluşturabilecek diğer bir kaynak olarak dikkate alınmalıdır. Page 38

Özellikle gazlar, buharlar, sisler ve tozlar için aşağıda belirtilen bölgelerde, karşılarında verilen kategorideki ekipman kullanılacaktır. Bölge 0 veya Bölge 20 : Kategori 1 ekipman, Bölge 1 veya Bölge 21 : Kategori 1 veya 2 ekipman, Bölge 2 veya Bölge 22 : Kategori 1, 2 veya 3 ekipman. EK-III PATLAYICI ORTAM OLUŞABİLECEK YERLER İÇİN UYARI İŞARETİ Patlayıcı ortam oluşabilecek yerler için uyarı işareti aşağıda belirtilen şekil ve renklerde olacaktır. Uyarı işaretinin belirleyici özellikleri: - Üçgen şeklinde, - Siyah kenarlar ve sarı zimen üzerine siyah yazı, - Sarı zemin işareti alanının en az % 50'si kadar olacaktır. Page 39

Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik Resmi Gazete Tarihi/Sayısı: 12. 08. 2013/28733

Risk değerlendirmesi a) Kimyasal maddenin sağlık ve güvenlik yönünden tehlike ve zararları. b) İmalatçı, ithalatçı veya satıcılardan sağlanacak Türkçe MGBF. c) Maruziyetin türü, düzeyi ve süresi. ç) Kimyasal maddenin miktarı, kullanma şartları ve kullanım sıklığı. d) Bu Yönetmelik eklerinde verilen mesleki maruziyet sınır değerleri ve biyolojik sınır değerleri. e) Alınan ya da alınması gereken önleyici tedbirlerin etkisi. f) Varsa, daha önce yapılmış olan sağlık gözetimlerinin sonuçları. g) Birden fazla kimyasal madde ile çalışılan işlerde, bu maddelerin her biri ve birbirleri ile etkileşimleri.

Tehlikeli kimyasal maddelerle çalışmalarda alınması gereken önlemler MADDE 7 (1) Tehlikeli kimyasal maddelerle çalışmalarda çalışanların sağlık ve güvenliği yönünden riskler aşağıdaki önlemlerle ortadan kaldırılır veya en az düzeye indirilir: a) İşyerinde uygun düzenleme ve iş organizasyonu yapılır. b) Tehlikeli kimyasal maddelerle çalışmalar, en az sayıda çalışan ile yapılır. c) Çalışanların maruz kalacakları madde miktarlarının ve maruziyet sürelerinin mümkün olan en az düzeyde olması sağlanır. ç) İşyerinde kullanılması gereken kimyasal madde miktarı en az düzeyde tutulur. d) İşyeri bina ve eklentileri her zaman düzenli ve temiz tutulur. e) Çalışanların kişisel temizlikleri için uygun ve yeterli şartlar sağlanır. f) Tehlikeli kimyasal maddelerin, atık ve artıkların işyerinde en uygun şekilde işlenmesi, kullanılması, taşınmasıve depolanması için gerekli düzenlemeler yapılır.

Tehlikeli kimyasal maddelerle çalışmalarda alınması gereken önlemler g) İkame yöntemi uygulanarak, tehlikeli kimyasal madde yerine çalışanların sağlık ve güvenliği yönünden tehlikesiz veya daha az tehlikeli olan kimyasal madde kullanılır. Yapılan işin özelliği nedeniyle ikame yöntemi kullanılamıyorsa, risk değerlendirmesi sonucuna göre ve öncelik sırasıyla aşağıdaki tedbirler alınarak risk azaltılır: 1) Çalışanların sağlık ve güvenliği yönünden risk oluşturabilecek bakım onarım işleri de dahil tehlikeli kimyasal maddelerle çalışmalarda ve teknolojik gelişmeler de dikkate alınarak uygun proses ve mühendislik kontrol sistemleri seçilir ve uygun makine, malzeme ve ekipman kullanılır. 2) Riski kaynağında önlemek üzere; uygun iş organizasyonu ve yeterli havalandırma sistemi kurulması gibi toplu koruma önlemleri uygulanır. 3) Tehlikeli kimyasal maddelerin olumsuz etkilerinden çalışanların toplu olarak korunması için alınan önlemlerin yeterli olmadığı hallerde bu önlemlerle birlikte kişisel korunma yöntemleri uygulanır.

Tehlikeli kimyasal maddelerle çalışmalarda alınması gereken önlemler 1) İşyerinde parlayıcı ve patlayıcı maddelerin tehlikeli konsantrasyonlara ulaşması ve kimyasal olarak kararsız maddelerin tehlikeli miktarlarda bulunması önlenir. Bu mümkün değilse, 2) İşyerinde yangın veya patlamaya sebep olabilecek tutuşturucu kaynakların bulunması önlenir. Kimyasal olarak kararsız madde ve karışımların zararlı etki göstermesine sebep olabilecek şartlar ortadan kaldırılır. Bu da mümkün değilse, 3) Parlayıcı ve/veya patlayıcı maddelerden kaynaklanan yangın veya patlama halinde veya kimyasal olarak kararsız madde ve karışımlarının zararlı fiziksel etkilerinden çalışanların zarar görmesini önlemek veya en aza indirmek için gerekli önlemler alınır. İSTANBULUZMAN

BİYOLOJİK SINIR DEĞERLER VE SAĞLIK GÖZETİMİ ÖNLEMLERİ EK – 2 1. Kurşun ve iyonik kurşun bileşikleri 1. 1. Biyolojik izleme, absorbsiyon spektrometri veya eşdeğer sonucu veren bir başka metod kullanılarak, kanda kurşun seviyesinin (Pb. B) ölçümünü de kapsar. Bağlayıcı biyolojik sınır değer: 70 μg Pb/100 ml kan. 1. 2. Aşağıdaki durumlarda tıbbi gözetim yapılır: 1. 2. 1. Havadaki kurşunun, haftada 40 saat çalışma süresine göre hesaplanmış, zaman ağırlıklı ortalamakonsantrasyonu 0. 075 mg/m 3 ten fazla ise, 1. 2. 2. Çalışanlardan herhangi birinin kanındaki kurşun seviyesi 40 μg Pb/100 ml kandan fazla ise.

KULLANIMI YASAK OLAN KİMYASAL MADDELER İLE YAPILMASI YASAKLANAN İŞLER EK – 3 a) Kimyasal Maddeler: Madde Adı Yasak Uygulanmayacak Limit Değer EINECS No ( 1 ) CAS No ( 2 ) 202 -080 -4 91 -59 -8 2 -naftilamin ve tuzları % 0, 1 (ağırlıkça) 202 -177 -1 92 -67 -1 % 0, 1 (ağırlıkça) 202 -199 -1 202 -204 -7 92 -87 -5 92 -93 -3 4 -aminodifenil ve tuzları Benzidin ve tuzları 4 -nitrodifenil % 0, 1 (ağırlıkça) ( 1 ) EINECS : Avrupa Mevcut Ticari Kimyasal Maddeler Envanteri. ( 2 ) CAS : Kimyasal maddelerin servis kayıt numarası.

SIVI OKSİJEN, SIVI ARGON VE SIVI AZOT DEPOLAMA TANKLARI İLE İLGİLİ GÜVENLİK MESAFELERİ EK – 4 a) Sıvı Oksijen tankları için: Tablo 1: Vana, flanş gibi ek yeri olmayan yanıcı gaz veya sıvı boru hatları ile oksijen depolama tankı arasındaki uzaklıklar. Tank kapasitesi (m 3) Uzaklık (m) 0 -10 1 11 -50 51 -100 2 101 -200 201 -10000 4 3 5

Tablo 2: Araç park yerleri, işyerinin sınırları, açık alev ve sigara içmeye izin verilen yerler, yüksek basınçlı yanmayan gaz depoları, yüksek ve orta gerilimdeki elektrik transformatörleri, yanıcı malzeme depoları (ahşap bina ve yapılar), her türlü makine ve ekipman, maden ocakları, kanal ve logarlar, kuyu ve benzeri yapılar, yanıcı gaz ve sıvı boru hatlarındaki vanalar, flanşlar ve ek yerleri ile oksijen depolama tankı arasındaki uzaklıklar. Tank kapasitesi (m 3) 0 -100 101 -200 201 -400 401 -1000 1001 -2000 2001 -3000 3001 -10000 Uzaklık (m) 3 4 5 6 10 13 15

Tablo 3: Ofis, kantin, çalışanların ve ziyaretçilerin toplandığı bina ve benzeri yerler, kompresör, vantilatör, hava çekiş yerleri, yüksek miktarda parlayıcı gaz ve LPG’nin ulusal kanunlara uygun olarak depolandığı yerler ile oksijen tankı arasındaki uzaklıklar. Tank kapasitesi (m 3) 0 -400 401 -1000 1001 -2000 2001 -3000 3001 -4000 4001 -10000 Uzaklık (m) 5 6 10 13 14 15

ASBESTLE ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK Resmi Gazete Tarihi/Sayısı: 25. 01. 2013/28539

MADDE 4 1) Aktinolit Asbest, 2) Antofilit Asbest, 3) Grünerit Asbest (Amosit), 4) Krizotil, 5) Krosidolit, 6) Tremolit Asbest.

MADDE 4 Asbest söküm çalışanı: Bakanlıkça kurulan komisyon tarafından oluşturulan eğitim programını tamamlamışve kurs bitirme belgesi almış çalışanı, Asbest söküm uzmanı: Yönetmelik kapsamında belirtilen işlemlerin uygulanması aşamasında işveren tarafından sorumluluk verilen, Bakanlıkça kurulan komisyon tarafından oluşturulan eğitim programını bitirip, sınavda başarılı olarak kurs bitirme belgesi alan kişiyi,

Asbest söküm, yıkım, tamir, bakım ve uzaklaştırma işini yapmaya yetkili kişiler MADDE 8 (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki işler, asbest söküm uzmanı nezaretinde asbest söküm çalışanıtarafından yapılır. (2) Asbest söküm, yıkım, tamir, bakım ve uzaklaştırma işlerine ilişkin bir mesleki eğitim belgesine sahip olanlardan 19 uncu maddede bahsi geçen kurs bitirme belgesi istenmez. (3) Bu Yönetmelikte belirtilen eğitimleri almış olanlardan bu iş için ayrıca mesleki eğitim belgesi istenmez.

MADDE 5 Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ilgili mevzuatındaki hükümler saklı kalmak kaydı ile asbest konusunda aşağıdaki hükümlere uyulur. a) Asbestin her türünün çıkarılması, işlenmesi, satılması ve ithalatı, b) Asbest içeren her türlü ürünün ithalatı ve satılması, c) Asbest ürünlerinin veya asbest ilave edilmiş ürünlerin üretimi ve işlenmesi yasaktır.

Söküm, yıkım, tamir, bakım ve uzaklaştırma işleri MADDE 7 (1) İşveren, söküm, yıkım, tamir, bakım ve uzaklaştırma işlerine başlamadan önce, asbest içerebilecek malzeme ve yerlerini belirlemek için tesis, bina, gemi ve benzeri yapı ve sistemlerde inceleme yaparak gereken tedbirleri alır. (3) Çalışanların korunması için işveren, özellikle aşağıda belirtilen önlemleri alır. a) Uygun solunum sistemi koruyucusu ve diğer kişisel koruyucu donanım ile bunları kullanacak çalışanların ve çalışma sürelerinin belirlenmesi ve kişisel koruyucuların kullanılmasını sağlar. b) Sınır değerin aşılması ihtimali olan yerlere uyarı levhalarının konulmasını sağlar. c) Asbest veya asbestli malzemeden çıkan tozun, tesis veya çalışma alanı dışına yayılmasını önler. (4) Bu maddede belirtilen işlere başlamadan önce, alınacak önlemler hususunda çalışanlar veya temsilcilerini bilgilendirir ve onların görüşlerini alır.

Bildirim ve iş planı MADDE 9 (1) İşveren, bu Yönetmelik kapsamına giren çalışmalara başlamadan önce iş planı hazırlamak ve işyerinin bağlı bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne iş planı ile birlikte bildirimde bulunmakla yükümlüdür. a) Bildirimde aşağıdaki hususlar yer alır; 1) İşyerinin ticari unvanı ve adresi, 2) Sökümü yapılacak asbestin türü ve miktarı, 3) Yapılacak işler ve işlemler, 4) Çalışan sayısı, 5) İşe başlama tarihi ve işin tahmini süresi, 6) Asbest söküm uzmanı belgesi, 7) Asbest söküm çalışanı belgesi.

Sınır değer MADDE 11 İşveren, havadaki asbest konsantrasyonunun, sekiz saatlik zaman ağırlıklı ortalama değerinin (ZAOD-TWA) 0, 1 lif/cm 3’ü geçmemesini sağlar. Asbest ölçme ve numune alma işlemleri akredite olmuş ve Genel Müdürlükçe yetkilendirilmiş laboratuvarlarca yapılır. Lif sayımı, faz-kontrast mikroskobu kullanılarak Dünya Sağlık Örgütünün 1997 yılında tavsiye ettiği metotla veya eşdeğer sonuçları veren başka bir metotla yapılır.

Çalışanların ve/veya temsilcilerinin bilgilendirilmesi MADDE 15 (1) İşveren gözetiminde asbest söküm uzmanınca; asbest söküm çalışanına, işyerinde diğerçalışanlara ve çalışan temsilcilerine aşağıdaki konularda yeterli bilgi verilir. a) Asbest ve/veya asbestli malzemeden yayılan tozun neden olabileceği sağlık riskleri, b) Yönetmelikte belirtilen sınır değerler ve ortam havasında sürekli yapılması gereken ölçümler, c) Sigara içilmemesi de dahil uyulması gereken hijyen kuralları, ç) Kişisel koruyucu donanımların kullanımı ve alınacak önlemler, d) Asbest maruziyetini en aza indirmek için tasarlanmış özel önlemler.

Kayıtların tutulması MADDE 17 Asbestle çalışılan işyerlerinde işverenler aşağıda belirtilen kayıtları tutmak ve bunları saklamakla yükümlüdürler: a) Asbest söküm işini yapan veya yaptıran işveren, asbest sökümünde görev alanların yaptıkları işleri, çalışma süresini ve maruziyet düzeyini belirten kayıtları tutar ve saklar. İşyeri hekimi, diğer sağlık personeli veya sağlıktan sorumlu kurum ve kuruluşlar talep etmeleri halinde bu kayıtları inceleyebilir. Çalışanlar kendilerine ait kayıtların bir örneğini alabilirler. Çalışan ve/veya temsilcileri kayıtlar hakkında isimsiz olarak genel bilgileri alabilirler. b) Asbest tozuna maruziyetin sona ermesinden sonra kayıtlar en az 40 yıl süreyle saklanır. c) İşyerinin çalışanlarıyla devri halinde kayıtlar devredilen işletmeye teslim edilir. ç) İşyerinin kapanması halinde kayıtlar Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğüne teslim edilir.

Asbestoz ve mezotelyoma kayıtları MADDE 18 Sosyal Güvenlik Kurumunca tespit edilen veya Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilen asbestoz ve mezotelyoma vakaları ile ilgili kayıtlar bu Kurum tarafından tutulur.

SAĞLIK GÖZETİMLERİ EK - 1 a) Mevcut bilgilere göre serbest asbest liflerine maruziyet aşağıdaki hastalıklara sebep olabilir. 1) Asbestoz 2) Mezotelyoma 3) Akciğer kanseri (bronşiyal karsinom) 4) Mide-bağırsak kanseri

Teşekkür Ederim