Kimyasal Balar Kimyasal Ba Atomlar birarada tutan kuvvetlere

Kimyasal Bağlar

Kimyasal Bağ Atomları birarada tutan kuvvetlere kimyasal bağ denir İyonik bağ Kovalent bağ Polar Kovalent bağ Apolar Kovalent bağ Metalik bağ

Lewis bağ teorisi • Kimyasal bağlanma için atomun valens (dış yörünge) elektronları önemlidir. • Atomlar arası e- transferi sonucu iyonik bağ oluşur • e- ların ortaklaşa kullanımı soncu kovalent bağ oluşur. • Atomlar soy gazların elektron dizilişine sahip olma eğilimindedirler (oktet kuralı)

Lewis sembolleri : (elektron nokta gösterimi) atomların valens elektronlarının basit olarak gösterimidir. • • • Sb • • • Se • • • • I • • • valens (dış yörünge) elektronları: atomun son yörüngesindeki elektronlardır. • • • Bi • • • • Ar • • Al • P • • • N • • • • • • Si • • • As •

Lewis yapısına göre İyonik Bileşikler Ba • • O • • • 2 • • 2 Ba+ O • • Ba. O •

İyonik Bileşikler • Suda çözünürler • Yüksek kaynama noktasına sahiptirler iyonlar arası çekim kuvveti yüksektir • Eritilmiş halleri veya sulu çözeltileri elektriği iletir. İyonik bileşikler katı halde elektriği iletmez.

Lewis yapısına göre kovalent bağ Lone pair elektronlar (bağ yapmamış/paylaşılmamış elektron çiftleri)

Koordinatif Kovalent Bağ Bir kimyasal bağda, bağı oluşturan elektronların her ikisi birden aynı atom tarafından veriliyorsa bu tür bağlar koordinatif kovalent (koordinasyon) bağı olarak adlandırılır. Bu tür bileşiklerede kompleks denir. + H H H N H H Cl • • H N H H Cu 2+ + 4 NH 3 → Cu(NH 3)4

Kovalent Bileşikler • En temel yapıtaşları moleküllerdir • Erime ve kaynama noktaları düşüktür • Elektrik akımını iletmezler • Çoğu suda çözünmez

• Bağ derecesi – Tekli bağ, bağ derecesi = 1 derecesi = 2 Çift bağ, bağ • Atomlar arası bağ sayısı arttıkça – Daha kısa bağ - daha kuvvetli bağ • Bağ uzunluğu kovalent bağ yapan iki atomun çekirdekleri arasındaki mesafedir. Paylaşılan elektron çifti sayısı arttıkça bağ uzunluğu kısalır. • Bağ enerjisi atomlar arasındaki kovalent bağı kırmak için gerekli enerji

• Bağ enerjisi atomlar arasındaki kovalent bağı kırmak için gerekli enerji

Bağ enerjisi ve Reaksiyon Entalpisi ΔHreak= ΔH(ürünler) - ΔH(reaktiflerin) ΔHreak=ΔH kopan bağlar - ΔH oluşan bağlar

ΔHreak=ΔH kopan bağlar - ΔH oluşan bağlar = ΔH (reaktiflerin bağ enerjisi) - ΔH (ürünler bağ enerjisi) = -114 k. J/mol

Bağ polaritesi Kovalent bağda elektronlar atomlar tarafından eşit olarak paylaşılmazlar. Elektronegativitesi yüksek olan atom elektronlara daha fazla çekim kuvveti uygular. Apolar kovalent bağı oluşturan elektronlar atomlar tarafından eşit oranda paylaşılır Elektronegativite: Dipol moment: polar covalent bond atomlardan biri elektronlar üzerinde daha fazla çekim kuvvetine sahiptir.

Atomlar arasındaki elektronegativite farkı 0 ise, bağ apolar kovalenttir. Atomlar arasındaki elektronegativite farkı 0 ile 2. 0 arasında ise, bağ polar kovalenttir, Atomlar elektronegativite arasındaki farkı 2. 0 den büyük ise, bağ iyoniktir.

Atomlar arasındaki elektronegativite farkı kovalenttir. 0 ise, bağ apolar Atomlar arasındaki elektronegativite farkı 0 ile 2. 0 arasında ise, bağ polar kovalenttir, Atomlar elektronegativite arasındaki farkı 2. 0 den büyük ise, bağ iyoniktir. Bileşik Elektronegativite farkı Bağ tipi F 2 HF Li. F 4. 0 - 4. 0 = 0 4. 0 - 2. 1 = 1. 9 4. 0 - 1. 0 = 3. 0 Apolar kovalent Polar kovalent İyonik

Lewis Yapısı Yazma • İskelet yapı molekülde atomların birbirlerine nasıl bağlandıklarını gösterir. Genelde 1 merkez atom ve ona bağlanan çevre atomlar vardır. • Merkez atom genelde en düşük elelktronegativiteye sahip olan diğer atomların kendisi ile bağ yaptıkları atomdur. • Çevre atom diğer atomlara bağlanan atomdur. H genelde çevre atomdur

Lewis Yapısı Yazma • İlk olarak molekülü oluşturan atomların toplam valens elektronları hesaplanır. • Tahmini bir iskelet yapı çizilir merkez atomla çevre atomlar arasına tekli bağ çizilir. • Çevre atomların etrafına oktet kuralına uygun olarak elektronlar yerleştirilir. • Toplam valens elektron sayısından fazla kalan elektronlar ile merkez atomun okteti tamalanır. • Eğer merkez atomun oktetini tamamlayacak kadar elektron artmaz ise, merkez atomla çevre atomlar arası çoklu bağ eklenir. Karbon, Azot, Oksijen ve Kükürt atomları çoklu bağ yapma eğilimindedir.

• COCl 2 NO 3 - H 2 CO için Lewis molekülleri yapılarını çiziniz

Formal Yük atomun valens elektronları ile, bağ sayısı ve bağyapmayan elektronları arasındaki farktır. FC= (valens elektron sayısı) - ½(number of bağ elektronları sayısı)-(lone pair electron sayısı) - nötr bir moleküldeki formal yüklerin toplamı 0 eşittir. -(poliatomik bir iyon için toplam formal yük iyonun yüküne eşit olur. -Molekülde negatif yükler daha elektronegatif atomlar üzerinde olmalıdır. - Atomlar genelde formal yüke sahip olmama veya mümkün olan en düşük formal yüke sahip olma eğilimindedir. FC = #valens e- - #lone pair e- - 1 2 #bağ çifti e-

Aşağıdaki molküleler veya iyonlar için Lewis yapılarını yazıp herbir türün formal yükünü hesaplayınız NO 3 -, CO 2, NH 4+, HNO 3, C 2 H 4 SO 42 PCl 5, SF 6 NO SOCl 2 ICl 4

Rezonans Bazen bir molekül için elektronların farklı dağıldı birden fazla Lewis yapısı yazılabilir. Elektronların farklı dağılabileceği yapılar birbirinin rezonansı olarak adlandırılır. • O-O=O

oktet kuralında istisnalar • Tekli sayıda elektron içeren türler NO • Tamamlanamayan oktetler BF 3 • Okteti aşan türler PCl 5, SF 6

Dipol moment ve molekül yapısı Bazı durumlarda molekül içindeki bağlar polar olmakla beraber molekül apolar özellik gösterebilir. Molekülün polar veya apolar olması yük dağılımına göre açıklanır. - Molekülün şekli Bağların polaritesi Polar Molekül (dipol) Moleküldeki artı yük merkezi ile eksi yük merkezi dengede değildir. Bir tarafı eksi diğer tarafı artı yük özelliği gösteriri Apolar molekül Molekülün uçlarında yük taşımayan Vaya uç kısımlarında aynı işaretli yük olan moleküller soru CH 4, CH 3 Cl moleküllerinin polaritelerini açıklayınız

1 - benzokain yapısında C, H, O ve N içeren bir bileşiktir. 3, 45 g benzokain yeteri kadar O 2 ile yakıldığında 8, 49 g CO 2 ve 2, 14 g H 2 O oluşmaktadır. Ayrıca yapılan başka bir ölçümde 2, 35 g benzokainin 0, 199 g N içerdiği bulunmuştur. benzokain in molekül ağırlığı 165 g/mol olduğuna göre molekül formülü nedir? 2 - saf Na 2 C 2 O 4(134, 0 g/mol) den alınan 0, 2121 gramlık örnek 43, 31 ml KMn. O 4 çözeltisi ile titre ediliyor. KMn. O 4 çözeltisinin molaritesi nedir? (tepkime asidik ortamda) C 2 O 42 - (suda)+ Mn. O 4 - (suda) → Mn 2+ (suda) + CO 2(suda) 3 - amonyum nitrat ısıtıldığı zaman aşağıdaki reaksiyona göre parçalanır. NH 4 NO 3 (k) → N 2(g) + O 2(g) + H 2 O(g) 1, 55 kg amonyum nitrat 125°C ve 748 mm. Hg basınçta bozunmasında oluşacak gazların toplam hacmini hesaplayınız.

4 - 0, 0297 g ağırlığındaki magnezyum-lityum alaşımı HCl(suda) ile reaksiyona giriyor ve açığa çıkan hidrojen gazı su üzerinde toplanıyor. 19 °C ve 746 torr basınçta altında toplanan H 2 hacmi 40, 71 ml olduğuna göre alaşımdaki Mg ve Li metalleri yüzdesini hesaplayınız. (Mg 24, 30 Li: 6, 94 19 °C de su buharı basıncı=16, 5 torr) Mg (k) + H+ → Mg 2+(suda) + H 2 (g) Li (k) + H+ → Li+(suda) + H 2 (g) 5 - H- spektrumunda yüksek enerji seviyelerinden n=3 seviyesine elektron geçişlerinde gözlemlenecek en uzun dalgaboyunu hesaplayınız. (R=6, 626 x 10 -34 J. s Rh=2, 178 x 10 -18 J) 6 - Bomba kalorimetresinde 298 K de gerçekleştirilen siyanamid (NH 2 CN) ile oksijenin reaksiyonunda iç enerji değişimi -742, 7 k. J/mol olarak hesaplanıyor. Reaksiyonun 298 K deki entalpi değişimini hesaplayınız. NH 2 CN(s) + O 2(g) → N 2(g) + CO 2(g) + H 2 O(s)