KE BESLEME Trkiye Krmz Et Tketimi Kkba krmz

KEÇİ BESLEME

Türkiye Kırmızı Et Tüketimi Küçükbaş kırmızı et kişi başına et tüketimi ise 1, 7 kg’dır. Büyükbaş kırmızı et kişi başına tüketim miktarı 12, 3 kg’dır. Toplam kırmızı et tüketimi, kişi başına tüketim miktarı 14 kg’dır. (2017) Keçi eti üretimi, 26. 770 tona, keçi sütü üretimi ise 460 bin tona ulaşmıştır (TÜIK, 2014) Dünya keçi eti üretimi 5, 4 milyon tondur (FAOSTAT, 2014).

Her 100 g. keçi eti ortalama % 72. 3 nem, % 21 protein, % 4. 7 yağ ve %1. 1 kül içermektedir (Dhanda, 2001). Keçi eti diğer kırmızı etlere oranla demir bakımından daha zengindir.

Keçiler et, deri, süt ve özellikle elyaf (tiftik, kaşmir) gibi değerli hayvansal ürünler sağlar. Keçi süt (Akdeniz ülkelerinde), et (Afrika ve az gelişmiş ülkelerde) ve elyaf (Güney Afrika, Texas, Türkiye, Lesotho, Arjantin, Avustralya ve Afganistan, Tibet) için yetiştirilmektedir. Keçi sütünü içen insanlarda allerjik reaksiyonlar meydana gelmez. Keçi sütündeki toplam kolestrol miktarı düşüktür. Keçi sütü insan sağlığı açısından önemlidir.

Keçiler, diğer ruminantlara nazaran çok hareketlidirler. Günlük otlarken keçi, koyun ve sığırda 9. 0 km, 5. 5 ve 3. 0 km yol alırlar. Keçiler buğdaygil ve baklagiller dışında ağaç yapraklarını, çalı, çırpı gibi odunumsu yem bitkilerini severek yerler. Koyun ve sığırların normal olarak yemediği yemleri değerlendirir, çeşitli iklim şartlarına ve otlama koşullarına kolay adapte olurlar. Bazı ruminantların yem tercihleri , % Tür Sığır Koyun Keçi Çayır ve Mera otu 76 80 38 Odunumsu yemler 8 10 56 Diğerleri 16 10 6

Keçi, orta ve düşük kaliteli kaba yemleri diğer ruminantlara nazaran daha iyi değerlendirir, ham selülozun sindirilmesinde çok etkilidirler. Damızlık bir keçinin ortalama ömrü 13 -15 yıldır. Ekonomik ömrü ise 7 -8 laktasyondur. Bazı kaba yemlerin keçi ve koyunda değerlendirilmesi, Özellik Keçi Koyun 61. 0 62. 2 64. 3 66. 0 59. 0 57. 3 Ham selüloz sindirimi, % 74. 4 71. 6 Düşük kaliteli kaba yem; Kuru madde sindirimi, % 54. 5 52. 0 Ham selüloz sindirimi, % 60. 0 54. 6 İyi kaliteli kaba yem; Kuru madde sindirimi, % Ham selüloz sindirimi, % Orta kaliteli kaba yem; Kuru madde sindirimi, %

ENERJİ VE BESİN MADDELERİ İHTİYACI Keçilerin KM ihtiyacı, diğer ruminantlara nazaran oldukça farklıdır. Yemin sindirim sisteminde kalış süresi keçide daha kısadır (keçide 22, koyunda ise 28 -32, sığırda 60 saat). Keçilerin günlük KM tüketimi, CA % 5 -6. 5 -'u kadardır. Sığır ve koyunlar ise canlı ağırlığın % 2. 5 -3. 0'ü kadar yem tüketirler. Keçilerin yem tüketimini etkileyen faktörler; 1. Hayvana bağlı faktörler, 2. Rasyona bağlı faktörler, 3. Çevreye bağlı faktörler 1. Hayvana bağlı faktörler: Canlı ağırlık, yaş, fizyolojik durum (gebelik, laktasyon) ve sağlık yem tüketimini etkiler. Laktasyonda olan sütçü keçiler CA % 5 -7'si kadar yem tüketirler. Kaba yem tüketimi canlı ağırlığının % 2. 5'u (maksimum % 4. 8) kadardır. Etçi ve tiftik keçileri ise CA % 4 -5'i kadar yem tüketebilirler.

Keçilerin yem tüketimi (KM), CA'ın % Fizyolojik durum Ortalama Sınır 2. 0 3. 8 3. 6 4. 0 3. 3 4. 8 4. 6 5. 0 4. 6 5. 8 5. 6 6. 0 7. 3 8. 0 7. 7 8. 3 40 kg CA (1. Laktasyon) 4. 3 4. 1 4. 5 55 kg CA (2. " 2. 8 2. 6 3. 0 65 kg CA, (1. Sezon) Aşım zamanı 3. 1 2. 9 3. 3 Aşım dışı 2. 4 2. 2 2. 6 85 kg CA, (Daha sonraki aşımlarda) 2. 2 2. 4 2. 6 Aşım dışı 1. 5 1. 4 1. 6 14 kg CA (3. ay) 4. 0 3. 8 4. 2 30 kg CA (9. ay) 3. 2 3. 0 3. 4 Süt verimi, kg/gün ) Erkek (Teke) : Büyüme dönemi:

2. Rasyona bağlı faktörler: Rasyonun besin maddeleri yönünden dengeli oluşu, veriliş şekli (pelet yem) yem tüketimini olumlu yönde etkiler. 3. Çevrenin etkisi: Çevre sıcaklığının fazla oluşu hayvanın iştahını azaltır, ağılın hijyenik durumu yem tüketimini etkiler. Keçilerin günlük yem tüketimi (Kuru madde) CA, kg 2. 0 Mcal ME/kg Yaşama payı Toplam, kg 10 2. 0 Mcal ME/kg 2. 4 Mcal ME/kg CA, % Toplam, kg CA, % 0. 28 2. 8 0. 24 2. 4 20 0. 48 2. 4 0. 40 2, 0 30 0. 65 2. 2 0. 54 1, 8 40 0. 81 2. 0 0. 67 1. 7 50 0. 95 1. 9 0. 79 1. 6 60 1. 09 1. 8 0. 91 1. 5 70 1. 23 1. 8 1. 02 1. 5 80 1. 36 1. 7 1. 13 1. 4 90 1. 48 1. 6 1. 23 1. 4 100 1. 6 1. 34 1. 3

Enerji Ihtiyacı Keçilerin enerji ihtiyacı koyunlara göre % 20 daha fazla hesaplanır. Keçi rasyonları % 6 konsantre + % 94 kaba yeme dayandığı için enerji ihtiyacı bu yemlerle karşılanır. Örneğin kuruda olan keçinin (50 kg CA) günlük enerji ihtiyacı 1. 90 Mcal ME olurken, laktasyonda 3. 15 Mcal ME'ye İhyitaç duyar. Enerji ihtiyacını etkileyen faktörler Hayvanın yaşı, ırkı (hızlı büyüyen ırklar daha fazla enerjiye ihtiyaç duyarlar), canlı ağırlığı, kondisyon, büyüme, gebelik ve laktasyon, çevre, elyaf büyümesi, kas aktivitesi, kırkım gibi faktörler enerji ihtiyacını etkiler. İyi kaliteli kaba yemler, 1. 80 -2. 00 Mcal ME/kg KM kapsayıp, hayvanın yaşama payı enerji ihtiyacını karşılayabilir. Gebe ve laktasyondaki hayvanların enerji ihtiyaçları, 2. 30 -2. 50 Mcal ME/kg KM içeren rasyonlar yeterli olabilir. Büyümekte olan keçilerin 2. 30 Mcal ME/ kg KM yeme ihtiyaç duyar.

Enerji yetersizliği görülen semptomlar Yüksek verimli sütçü ve diğer damızlık keçilerde, Düşük kaliteli kaba yem tüketilmesinde, Yeteri kadar yem alınmadığında oluşur. Enerji yetersizliğinde genç oğlaklarda büyüme geriler, puberti gecikir, fertilite azalır, Laktasyon periyodu kısalır ve süt verimi düşer. Devamlı enerji noksanlığında ise paraziter ve enfeksiyon hastalıklara karşı direnç azalır. Tiftik verimi ve kalitesi düşer.

Protein İhtiyacı Keçilerin protein ihtiyacı dönemlerinde önemlidir. büyüme, gebelik ve laktasyon Ayrıca kıl ve tiftik kükürt kapsayan amino asitlerce zengin olması nedeniyle proteine ihtiyaç daha da artar. Örneğin Ankara (tiftik) keçisi oğlaklarının rasyonlarında ham protein düzeyi, % 16 -20, bir yaşlı erkeklerin % 15 -18, erişkin dişilerin ise % 8 -10 olmalıdır. Et ve sütçü keçi ırklarının rasyonlarındaki toplam protein % 12 -16 civarındadır. Süt keçisine iyi kaliteli ot, % 16 ham proteinli, vitamin, minerallerce dengeli konsantre yemi vermek gerekir. Keçilerde protein eksikliğinde anoreksi, süt, et, tiftik veriminin azalması ve üreme bozuklukları görülür.

Keçilerin günlük enerji ve besin maddeleri ihtiyacı Yaşama payı ihtiyaçları CA, kg ME Mcal HP, g Ca, g P, g Vit A Vit D IU 1000 IU 10 0. 57 22 1 0. 7 0. 4 84 20 0. 96 38 1 0. 7 144 30 1. 30 51 2 1. 4 0. 9 195 40 1. 61 63 2 1. 4 1. 2 243 50 1. 91 75 3 2. 1 1. 4 285 60 2. 19 86 3 2. 1 1. 6 327 70 2. 45 96 4 2. 8 1. 8 369

Yaşama Payı+Orta Aktivite, Gebeliğin ilk Dönemi CA, kg ME Mcal HP, g Ca, g P, g Vit A 1000 IU Vit D IU 10 0. 86 33 1 0. 7 0. 6 129 20 1. 44 55 2 1. 4 1. 1 216 30 1. 95 74 3 2. 1 1. 5 294 40 2. 42 93 4 2. 8 1. 8 363 50 2. 86 110 4 2. 8 2. 1 429 60 3. 28 126 5 3. 5 2. 5 492 70 3. 68 141 6 4. 2 2. 8 552

Mineral maddeler Keçilerde genel olarak kalsiyum, tuz, kükürt, bakır, çinko, iyot ve manganez eksiklikleri daha fazla görülür. Kalsiyum, keçi beslemede genç hayvanların (oğlakların) gelişiminde ve sütçü keçilerin süt veriminde rol oynar. İhtiyaç: Laktasyondaki keçi rasyonlarında kalsiyum, % 0. 78 (KM) olmalıdır. Rasyondaki kalsiyum fosfor oranı 2/1 ya da 4/1 olması gerekir. Oran düşük olursa erkeklerde idrar taşları oluşabilir. Her kilogam süt verimi için 3 g kalsiyuma ihtiyaç vardır. Hayvanların kalsiyum ihtiyacını karşılamak için iyi kaliteli işletme yemleri, kireç taşı gibi kalsiyum kaynakları rasyona katılmalıdır. Noksanlığında oğlakların kemik ve dişlerin gelişmesi bozulur. Gençlerde kemik malformasyonu (raşitizm), erginlerde ise osteomalasia ve süt veriminde düşme görülür.

Fosfor eksikliğinde, keçiler östrus gösteremez ve üreme performansı düşer. Gebe keçiler, %0. 16'dan daha az fosfor kapsayan kaba yemlerle beslendikleri zaman eksiklik görülür. Fazlası kalsiyumun emilmesini azaltır ve böbrek taşları şekillenir. İhtiyaç: Fosfor, % 0. 45 (KM) oranında rasyonda yeterlidir. Genç keçilerin günlük kalsiyum ve fosfor ihtiyaçları (g/gün) Yaş, ay 1. 2. 3. 4. 5. 6. Ca 2. 0 2. 7 2. 8 2. 9 3. 2 P 1. 3 1. 7 1. 8 1. 9 2. 0

Magnezyum Mg eksikliğinde, keçilerde hypomagnezemi görülür. Keçilere koruyucu doz olarak günde 7 -8 g Mg. O verilir. İhtiyaç: Magnezyum rasyonda, % 0. 25 (KM) yeterli olur. Sodyum ve Klor (Tuz) Merada otlayan keçilerde tuz eksikliği görülebilir. Rasyonla dışarıdan tuz verilmesi gerekir. İhtiyaç: Tuz total rasyona % 0. 5, konsantre yeme % 1 oranında kullanılır. Tuz, büyümekte olan oğlakların rasyonlarına % 0. 40 (KM) oranında katılabilir. Tekelerde idrar taşlarının (Urolithiasis) oluşumlarını engellemek için konsantre yeme % 3 -5 oranında tuz katılabilir. Eksikliğinde iştah kaybolur, canlı ağırlık azalır ve verim düşer (sütçü keçiler).

Kükürt, vücudun çeşitli bileşiklerinde ve rumende metiyonin ve sistin gibi kükürtlü amino asitlerin sentezinde kullanılır. Kıl ve tiftik elyafı (%4) fazla miktarda kükürt kapsar. İhtiyaç: rasyon kuru maddesinde ergin ve genç oğlaklarda % 0. 180. 25'dir. Yaygın olarak kullanılan tüm yem maddelerinde % 0. 01'den daha fazla kükürt bulunur. Noksanlığında; keçilerde iştah, canlı ağırlık artışı azalır, yemden yararlanma, kıl ve tiftik verimi düşer. Tükürük salgısı, gözde akıntı ve tiftik dökülmesi artar. Sütçülerde süt verimi azalır. Kobalt, vitamin B 12'nin sentezlenmesi için gerekli olan önemli bir elementtir. İhtiyaç: Keçilerin rasyonlarında 0. 1 mg/kg (KM) kobalt yeterlidir. Günlük ihtiyaç, 0. 1 mg'dır. Kobalt yetersiziği olan yörelerde hayvanlara (100 kg mineral tuza 12 g Co. SO 4 katılır), Co. O'li kapsüllü pelet veya boller verilir.

Bakır Cu, kemik şekillenmesinde, hemoglobinin oluşumunda, deri pigmentasyonunda, kıl ve tiftik büyümesinde rol oynar. Çayır otlarında 4 -8 mg/kg KM bakır bulunur. Eksikliğinde, mineral tuza % 0. 50 Cu. SO 4 katılır. Vücutta depo edilen Cu, keçiye 4 -5 ay yeterli olabilir. Bakır eksikliğinde oğlaklar, zayıf ve ölü doğabilir. Emen oğlaklarda kas koordinasyon bozukluğu ve enzootik ataksi şekillenir. Keçilerin tiftik kalitesi ve verimi düşer ve koyu renkli kıllarda renk açılması yani depigmentasyon şekillenir. Koruma: Keçilere bakırsülfat bileşikleri verilir. İhtiyaç: Rasyonda optimal doz, 5 mg/kg KM dir. Toksik miktarı ise 25 -100 mg/kg dir.

İyot Eksikliğinde: 1. Tiroksin hormonu eksikliği sonucu, tiroid bezi büyür ve guatır şekillenir. 2. Doğan yavrular ölü ve kılsızdır. miks ödem ve alopesia şekillenir. İhtiyaç: Kışın, 0. 50 mg I/kg (KM), yazın 0. 15 mg I/kg (KM) ve guatrojenik madde varsa 2 mg I/kg (KM) ihtiyaç vardır. Toksik düzey, 8 mg I/kg (KM) dir. Koruma: Yemde 0. 25 mg I/kg, keçiler için yeterli olup, mevcut mineral karmada %0. 007 KI olmalıdır.

Demir ihtiyacı en fazla gebelikte, çok hızlı büyüyen, çok kötü kaliteli yemle ve sütle beslenen besi oğlaklarında görülür. Sindirim sisteminde fazla parazit bulunduran gebe keçilerde de önem taşır. Eksikliği, normal rasyonlarla beslenen keçilerde bir sorun oluşturmaz. Çoğu yemler keçilerin ihtiyaç duyduğu (50 mg/kg yemde) miktardan daha fazla demir kapsar. İhtiyaç: Demir ihtiyacı, 50 mg/kg olup, tolerans düzeyi ise 300 mg/kg dir. Manganez Üreme ve iskelet gelişimi üzerine etkilidir. Noksanlığında büyüme yavaşlar, yeni doğan oğlaklarda iskelette anormallikler ve koordinasyon bozukluğu gözlenir. İhtiyaç: 40 mg/kg olup, toksik düzey 1000 mg/kg dir.

Selenyum Büyüme ve döl verimi için gereklidir. Eksikliği durumunda Beyaz kas hastalığı ve üreme sorunlarına yol açar. İhtiyaç: Selenyum ihtiyacı, keçi rasyonunda 0. 15 mg/kg KM, toksik düzeyi ise rasyonda 3 -8 ppm dir. Çinko Özellikle genç erkek oğlaklar çinko eksikliğine karşı çok hassastır. Erkek keçilerde çinko yetersizliğinin en belirgin semptomları, testislerin büyümesinin gerilemesi ve spermatogenezisin durmasıdır. Çinko eksikliğinde proteinlerden yararlanma azalır, tiftik dökülmesi, tükürük salgısında artış, anoreksi, kıl yemeye karşı meyil artar. Genelde büyümede azalma görülür, İhtiyaç : Toplam rasyonda 50 mg/kg kuru maddedir.

Flor Kemik ve dişlerin yapısını oluşturur. Kümülatif bir zehirdir. Bazı yörelerde suda fazla flor ve florlu kaya fosfatı kapsayan bölgelerde otlayan keçilerde zehirlenme görülür. Besi oğlakları rasyonun kuru maddesinde 150 mg/kg kadar tolerans gösterebilir. Akut toksik düzey 200 mg/kg dir. Flor zehirlenmesinde, iştah ve canlı ağırlık azalır. Kemiklerde tebeşir beyazı görünüm, dişlerde beneklenme ve çürüme (özelikle kesicilerde) görülür.

Vitaminler Keçilerin beslenmesi mera otlarına ve kaba yemlere dayandığı için bu gibi yem maddelerinde vitaminler ve provitaminler genelde yeterli olabilir. Özelikle oğlaklar, içeride beslenen keçiler ve fazla verimli sütçü keçiler bazı vitamin ilavelerine ihtiyaç duyabilir. Bu nedenle yağda eriyen A ve D vitaminleri önemlidir. Vitamin A Keçiler kötü kaliteli kuru otla beslendiklerinde vitamin A yetmezliği görülebilir. Eksikliğinde keçilerde gece körlüğü, üreme perforansında düşüklük, epitel hücrelerin keratinize olması ve kemik anormallikleri şekillenebilir. Keçiler, 1 mg β-karoteni 400 IU Vitamin A'ya çevirebilirler. İyi kaliteli çayır otunda 10 -20 mg/kg β-karoten bulunur. Yeşil çayır ve meralarda otlayan keçiler bu vitamini karaciğerinde depolar. Vitamin A ihtiyacı: 4000 -8000 IU/gün olup, 1 kg konsantre yemde 6000 -12000 IU arasındadır.

Vitamin D Güneşte kurutulan kaba yemlerde bol miktarda bulunduğundan ve güneş ışığına maruz bırakılan hayvan vücudunda sentezlenebildiğinden rasyona az miktarda ilave edilmesi yeterlidir. Kalsiyum ve fosfor dengesizliğinde vitamin D'ye ihtiyacı da artar. Ağılda beslenen oğlaklar güneş ışığına maruz kalmadıklarından vitamin D'ye daha fazla ihtiyaç duyarlar. Kuru otta (güneşte kurutulan)150 - 3120 IU/kg, biçilen otta ise 3501750 IU Vitamin D 2 bulunur. Vitamin D ihtiyacı, günlük hayvan başına 400 -800 IU olup, konsantre yemde, 1500 -2000 IU/kg'dir.

Vitamin E Keçi rasyonlarında fazla miktarda vitamin E bulunduğu için ilave edilmesine gerek yoktur. Vitamin E-Se miktarına dikkat edilmelidir. Günlük vitamin E ihtiyacı, 20 -30 mg veya 1 kg yemde, 120 -150 mg arasında olmalıdır. Normal koşullarda rumendeki mikroorganizmalar, K ve B kompleks vitaminlerini sentezleyebilirler. Oğlaklarda B vitaminlerini sentezleme yeterli olamaz. Bu nedenle süt ikame yemlerine B kompleks vitaminleri ve yağda eriyenleri ilave etmek gerekir.

Su Keçiler, yeşil kaba yemleri fazla yedikleri için az miktarda suya ihtiyaç duyarlar. Gebelik ve laktasyon dönemlerinde su ihtiyacı artar. Laktasyon döneminde 10 -15 litre ve her litre süt verimi için 2. 5 -3. 0 L suya ihtiyaç duyar. Yeterli su verilmezse süt verimi düşer. Merada her 1. 5 km de bir su kaynağı olmalıdır. Hayvanlara verilen su hijyenik olmalıdır. Sudaki tuz miktarı, 3. 000 ppm aşmamalıdır. Sudaki magnezyum tuzlarına keçiler duyarlıdır ve diyare meydana gelebilir.

Sütçü keçilerin beslenmesi Dünya süt üretiminin % 1. 6 -2. 0'sini keçi sütü oluşturur. Dünya'da 62 keçi ırkı mevcut olup, sütçü amaçla yetiştirilen keçi ırkı 30 civarındadır. Başlıca sütçü ırklar; Saanen, Toggenburg, Nubia ve Alpin'dir. Ergin bir süt keçisi, ortalama 55 -60 kg canlı ağırlığında ve 10 aylık laktasyon döneminde 1800 L süt verebilir.

Sütçü keçi ırklarının bazı karekteristik özellikleri Ozellik Saanen Toggenburg Nubia Alpine Renk Beyaz krem Kahverengi Siyah kahverengi Beyaz Siyah Orijin İsviçre Mısır Ethopya Fransa İsviçre Kıl Kısa ve uzun Kısa ve ince Kısa Ort. CA. Dişi, kg 54. 5 45 45 57 Ort. Süt V. L 980 970 770 970 En Fazla Süt V. L 1900 2000 1900 2090 Süt Yağı, % 3. 5 5. 0 3. 5 Süt Prot. , % 4. 0 3. 4 3. 8 3. 3

Sütçü keçilerin laktasyon döneminde enerji ve besin madde ihtiyaçları yüksektir. Bu dönemde yüksek kaliteli kaba yemler ve konsantre yem verilmelidir. Gebeliğin ilk üç ayında besin maddeleri ihtiyacı kaba yemlerle karşılanabilir. Keçilerin besin maddeleri ihtiyacı, gebeliğin son iki ayında kurudaki hayvana göre artmaya başlar. Gebeliğin son 6 -8. haftalarında fötus çok hızlı büyümekte ve ayrıca gelecek laktasyon için keçi kendi vücut depolarını yenilemektedir. Bu dönemde hayvan iyi bir kondisyona sahip olmalı ve ortalama 12 kg canlı ağırlık artışı göstermelidir. Bunun için hayvanlara 450 -900 g/gün konsantre yem ve iyi kaliteli 2 çeşit kaba yem (yonca tek başına verilmez çünkü Ca/P yüksek olup, süt hummasına neden olabilir) verilmelidir.

Sütçü keçilerin günlük enerji ve besin maddeleri ihtiyacı, 40 Kg CA Besin Maddesi Yaşama Gebelik Payı (ilk Dön. ) Gebelik (Son Dön. ) Laktasyon* KM, kg/gün 0. 60 1. 00 1. 40 1. 50 ME, Mcal/gün 1. 50 2. 26 3. 42 3. 75 SHP, g/gün 31. 70 45. 10 68. 40 118. 00 HP, g/gün 40. 00 54. 00 80. 00 134. 00 *Günde 2 litre süt verimi baz alınmıştır.

Laktasyondaki Keçilerin Beslenmesi Keçilerin laktasyon döneminde besin maddeleri ihtiyacı, kurudaki hayvana göre üç misli daha fazladır. Sütçü keçide laktasyon süresi, 240 -300 gün, ortalama 270 gündür. Doğumdan sonraki 4 -6. haftalardan sonra laktasyon pike geçer. Bu dönemde keçinin enerji ve besin maddeleri ihtiyacı rasyonla sağlanamaz. Hayvan kendi vücut depolarından karşılayamaya çalışır. Gebeliğin son 6 -8 haftası ve laktasyonun ilk döneminde dişi keçilerin bakım ve beslenmelerine özen göstermek gerekir.

Protein, enerji, makro elementler (Ca, P ve Mg gibi) ve yağda eriyen vitaminleri dengeli içeren %16 proteinli konsantre yem ve iyi kaliteli kaba yem verilmelidir. İkiz oğlaklı keçiler tek oğlaklı hayvanlara göre daha fazla süt verdikleri için besin maddeleri ihtiyacı daha fazladır. İyi beslenmiş bazı sütçü keçiler her doğumda 3 oğlak verebilir. Kuru madde tüketimi, laktasyonun 1 -2. ayında canlı ağırlığın %2. 5 -4. 5 arasında olup, daha sonra bu oran % 4 -5 yükselir.

Farklı canlı ağırlıkta ve % 4 yağlı değişik miktarda süt veren keçilerin enerji ve bazı besin maddeleri ihtiyacı Günlük Süt Verimi, L CA, kg NE, Mcal HP, kg Ca, g P, g 1. 0 59. 0 2. 4 0. 19 8. 0 5. 0 " 72. 5 2. 7 0. 20 9. 0 6. 0 86. 0 2. 9 0. 23 10. 0 6. 0 2. 0 59. 0 3. 2 0. 27 12. 0 8. 0 " 72. 5 3. 4 0. 30 13. 0 9. 0 86. 0 3. 7 0. 32 14. 0 10. 0 4. 5 59. 0 4. 8 0. 39 19. 0 13. 0 " 72. 5 5. 0 0. 45 20. 0 14. 0 86. 0 5. 3 0. 47 21. 0 15. 0 59. 0 6. 5 0. 59 26. 0 18. 0 72. 5 7. 0 0. 61 27. 0 19. 0 86. 0 7. 4 0. 64 28. 0 20. 0 59. 0 8. 0 0. 75 33. 0 23. 0 72. 5 8. 2 0. 78 34. 0 24. 0 86. 0 8. 5 0. 80 35. 0 25. 0 7. 0 9. 0

Sütçü keçiler için rasyon örnekleri, kg /gün, 72 kg CA Günlük Süt Verimi, L 1. 0 2. 2 4. 5 6. 5 Yonca otu, %16 HP 1. 0 1. 5 2. 0 Konsantre Yem, %14 16 HP 1. 5 2. 0 3. 5 Çayır otu, %7 HP 1. 0 1. 5 2. 0 Konsantre Yem, %16 18 HP 1. 5 2. 0 3. 2 4. 0

Sütçü keçilerin besleme programı Yaş Yem, rasyon Verilen miktar, gün/oğlak 0 3. gün Kolostrum /Yapay kolostrum 300 400 ml, 3 4 öğün 3. gün 3. hafta Tam süt (keçi, inek, süt ikame yemi) Su ve mineral yeteri kadar 0. 9 1. 5 L, 3 öğün 3. hafta 4. ay Tam süt, başlangıç ve büyütme yemi, İyi kaliteli yonca otu ya da korunga otu, su ve minareller 8. haftaya kadar: 0. 9 1. 5 L süt, 2 öğün, 0. 45 kg, başlangıç yemi verilebilir 4. aydan sonra Tahıl karması/ büyütme Y. , Yonca otu veya mera, su ve mineraller proteince zengin yem 0. 45 kg, tüm dişi damızlıklara verilebilir. Laktasyon da Konsantre yem (14 18 HP) ve kaliteli ot Her 2 L süte/0. 5 kg konsantre yem verilir Kuruda Tahıl karması 0. 45 0. 90 kg/hay. başına Erkek (Teke) Kaba, konst. Yem. Mineraller ve bol su verilir. %0. 5 NH 4 CI, Kons. Yeme katılır (Urolithiasis için) Aşım dışı kaba yem, aşım zamanı, 0. 45 0. 90 kg kons. yem hayvan başına verilir

ANKARA KEÇİLERİNİN ENERJİ VE BESİN MADDELERİ İHTİYACI Gelişme hızlarına, canlı ağırlıklarına ve fizyolojik durumlarına göre değişebilir. Aşım öncesi kondisyon, fertilitede etkilidir. ilk sıfata gelme, erişkin ağırlığın %75'ine ulaştığında, 2 yaşında olgunluğa erişir. Ankara keçilerinin sıfat zamanı, genellikle Ekim ayıdır. Eylül başından itibaren kondisyon düzeltici ve canlı ağırlığı %10 kadar arttırmak için, konsantre yem ilavesi (150 -300 g/gün/baş dişi damızlık keçiye en az tohumlamadan üç hafta önce) flushing etki sağlar.

Gebeliğin ilk 3. uygulanmalıdır. haftasında da benzer Gebeliğin son 55 -60 gününe kadar düşürmeyecek biçimde beslemeye geçilir. düzeyde önceki besleme kondisyonu Gebeliğin son geri kalan döneminde gittikçe artan oranda konsantre yem (250 -450 g/gün/gebe keçiye) veya 150 -300 g/gün tahıl karması ve 100 -200 g/gün yağlı tohum küspesi verilebilir. Kaliteli kaba yem ilavesi yaparak hayvanların bu dönem içinde % 8 -10 civarında canlı ağırlık kazanmasına çalışılır.

Laktasyon döneminde keçilerin enerji ve besin maddeleri ihtiyacı, kuruda bulunan döneme göre 3 -4 birim daha fazladır. Ankara keçileri bir laktasyon döneminde 40 -50 kg süt verir. Ankara keçilerinin laktasyon dönemi, 16 hafta olup, bununda ilk 8 haftası önemlidir. Toplam protein ihtiyacı, %12 HP, enerji ihtiyaçları 2. 3 -2. 5 Mcal/kg ME rasyondur. Günlük 3. 6 -4. 3 Mcal ME/gün enerjiye ihtiyaç duyar. Gebelik döneminde de aynı miktarda enerjiye ihtiyaç duyulur. kuru madde ihtiyacı, canlı ağırlığının % 4 -5'i kadardır. Gebe Ankara keçileri dengeli beslenmeyecek olursa gebeliğin 90120. günlerinde abort (yavru atma) görülebilir, Doğan oğlakların yaşama gücü düşer, dişi keçilerin annelik içgüdüsü azalırken süt verimleri yetersiz olur.

Farklı düzeylerde tiftik veren keçilerin günlük besin maddeleri ihtiyacı Fizyolojik durumu ME, Mcal Ham protein, g Yaşama payı 2, 43 93 Gebelik 0. 82 57 Tiftik, yılda/4 kg 0. 12 17 Toplam 3. 38 167 Ankara keçilerinin günlük enerji ve besin maddeleri ihtiyac, (40 kg dişi keçi) Tiftik Verimi/Yıl, Kg ME, Mcal HP, g SHP, g 2 0. 06 9 6 4 0. 12 17 12 6 0. 18 26 18 8 0. 24 34 24

OĞLAKLARIN BAKIM VE BESLENMESİ Gebeliğin son haftalarında iyi bakım ve beslenme uygulanan damızlık keçilerden doğan normal canlı ağırlıktaki oğlaklar, dayanıklı olurlar ve yüksek canlı ağırlık artışı gösterirler. Ağız sütü, 38°C olması gerekir. Kolostrum protein, mineral, vitamin ve bağışıklık maddeleri yönünden zengin olması nedeniyle çok yararlı, Brucella ve diğer barsak enfeksiyonları gibi hastalıkların önlenmesinde önemlidir. Ağız sütü verilmeyen oğlakların ilk hafta içerisinde sindirim ve solunum yolu enfeksiyonuna yakalanma olasılığı daha fazla ve ölüm oranı artar.

Doğumu izleyen ilk günde anasız kalan öksüz oğlaklara, başka bir keçinin ağız sütü ya da yapay kolostrum verilir. Yapay ağız sütü 38°C ısıtılıp, oğlaklara verilir. Her kg canlı ağırlık için 50 ml ve günde 3 -5 kez içirilir. Anasından ayrılan oğlağa süt ve süt ikame yemi, 4 -7 günden sonra temiz kovalarla verilir. Oğlaklara doğumu izleyen 2. haftadan itibaren sütün yanı sıra tane yem karmaları ve iyi kaliteli kuru ot (yeşil yapraklı yonca) verilmeye başlanır. Oğlaklara bu dönemde, % 25 mısır, %25 yulaf, %25 buğday kepeği, %15 soya küspesi veya keten tohumu küspesi ve %10 melas içeren iyi bir konsantre yem karması verilebilir.

Oğlak büyütme yöntemleri 1. Oğlaklar 10 -12 hafta süresince sütle beslenebilir, 2. Erken sütten kesme yapılabilir, 3. Süt yerine geçebilen yem karmalarıyla (Süt ikame yemi) beslenebilir. Oğlakların beslenmesi; Doğumdan sonraki 1 -2 gün kolostrum aldıktan sonra oğlaklara süt ya da süt ikame yemlerinden 0. 7 -0. 9 kg/gün verilir. Oğlak canlı ağırlığının %18 -20'si kadar sütle beslenir. ilk hafta sıvı yemler günde 3 -5 kez en az %20 yağsız kuru madde kapsayacak şekilde verilir. Oğlaklar 3 -4 haftalık olunca başlangıç yemi (0. 25 -0. 45 kg/gün/hayvan) ve iyi kaliteli ot (yonca) verilmeye başlanır. Amaç, normal rumen fonksiyonunun gelişmesini sağlamaktır. Başlangıç yeminin ham proteini %16 olmalıdır.

Oğlaklar 2 -3. aydan sonra sütten kesilir ve en az 0. 3 kg konsantre yem+%50 yonca+%50 çayır kuru otu verilir. Oğlaklar en erken 5 -6. haftada sütten kesilebilirler. Sütten kesildikten sonra başlangıç yemi azaltılır ve büyütme yemi verilmeye başlanır. Oğlaklar, doğum ağırlığının (2. 6 -3. 5 kg) 2 katına 22. günde ulaşır. Hayvanlar 3. ayın sonunda 14 -15 kg canlı ağırlığa ulaşır. Bu dönemde oğlakların kuru madde tüketimi, canlı ağırlığının %3 -4'ü kadardır. Oğlakla bu dönemde iyi kaliteli ot ve %12 -14 HP'li büyütme yeminden 0. 25 -0. 45 kg/gün verilir.

Oğlak başlangıç ve büyütme yemi örneği, % Yem maddeleri Başlangıç Büyütme Mısır 30. 5 13. 5 Yulaf 48 10 Arpa 12 Soya küspesi 15 8 Melas 5 5 Pamuk kapçığı 50 Kireç taşı 0. 3 İz mineral Karması 1. 0 Vitamin Karması ( A, D ve E. ) 0. 2

GENÇ VE BİR YAŞLI KEÇİLERİN BESLENMESİ Bu gruba giren keçiler iki amaçla yetiştirilir. 1. Damızlık (sürü yetiştirmesi için ), 2. Damızlık dışı (pazar için) keçiler olarak beslenirler. Genç dişi ve erkek keçiler, büyütme yemleri ile beslenirler. Bu hayvanlara aşırı beslenme programı uygulanmaz. İyi kaliteli mera ya da 250 g/gün büyütme yemi verilebilir. Kaba yemler iyi kaliteli ise ilave yem vermeye gerek olmayabilir. Yalnız hayvanların protein, iz mineral maddeler (Cu, I, Se ve Zn) ve vitamin A gibi besin maddeleri ihtiyaçlarına özen göstermek gerekir. Kaba yemler iyi kaliteli değilse, büyütme yemi ortalama 450 -600 g/gün verilebilir.

Damızlık erkek ve dişi keçiler ayrı beslenirler. Bunun nedeni erkek hayvanların gelişme hızı daha yüksek olmasıdır. Bir yaşındaki keçiler, aynı konsantre yem karmalarıyla beslenirler. Düşük kaliteli kaba yemlere ilave olarak %14 -16 konsantre yem karmaları keçilere verilir. Hayvanlara iz mineral karması ve dikalsiyum fosfat eşit miktarlarda karıştırılarak verilebilir. Damızlık dışı keçiler daha çok eti için beslenirler. Tiftik keçileri elyaf üretimi için yıllarca elde tutulur. Bu hayvanların besin maddeleri ihtiyacı iyi kaliteli meralar ve kuru ot ile sağlanabilir. Kaliteli kaba yemlerin yeterli olmadığı dönemlerde hayvanlara tahıl karmaları verilebilir.

DAMIZLIK ERKEK KEÇİLERİN BESLENMESİ Damızlık tekelerin aşım dönemi kısa sürdüğü için çok yönlü ve yüksek değerli rasyonlarla beslenmelidir. Damızlık erkek keçiler aşırı beslenip, fazla yağlandırılmamalıdır. Protein ve mineral madde ihtiyaçlarının optimal sınırlarda karşılanması cinsel fonksiyonların yürütülmesi ve sperma kalitesi bakımından önemlidir. Damızlıkta kullanılacak olan teke adayları iyi gelişmiş ve iyi kondisyonda olmalıdır. Bu hayvanlara tüm yıl boyunca iyi kaliteli mera ve kuru ot yeterli olabilir. Aşım döneminden 1 -2 ay önce, vitamin A ihtiyaçları karşılanmalıdır. Aşım döneminde günde 0. 5 -1. 0 kg konsantre yem (%14 HP, 2. 10 Mcal/kg ME) verilmelidir. Konsantre yem tekelere aşımdan 2 hafta önce verilmeye başlanır. Tekelerin konsantre yeminde %60 yulaf, %20 kepek, %10 oranında yağlı tohum küspesi ve %10 melastan oluşabilir.

Damızlık tekeler için besleme programı Bir aşım sezonunda bir teke, 50 -60 dişi keçiye yetebilir. Aşım mevsimi dışında tekeler, keçi sürüsüne katılmazlar. Bu dönemde hayvanlara iyi kaliteli kaba yemlerin verilmesi yeterli olur. Yazın taze çayır mera otları, kışın karışık ot ve 450 g/gün tahıl karması bu hayvanların enerji ve besin maddeleri ihtiyacını karşılayabilir. Pancar yaprakları idrar taşlarına yol açtığı için erkek keçilere verilmemelidir. İdrar taşlarının oluşmasını önlemek için aşırı kalsiyum düzeylerinden kaçınmak gerekir. Bunun için erkek keçilerin konsantre yemlerine %1. 0 oranında amonyum klorür ve %1. 5 -3. 0 tuz katılmalı ve iyi kaliteli bol su verilmelidir. Tekelerin eksersiz yapmaları sağlanmalıdır.

Genç tekelerin günlük enerji ve besin maddeleri ihtiyacı CA, kg GCA A, g KM/ ME, kg/gün Mcal HP, g Vit. A, IU Vit. E, IU 27 90 1. 45 3. 0 134 2. 72 4050 80 36 1. 68 4. 0 195 3. 18 4500 100 45 90 1. 91 4. 1 180 3. 18 6750 135 55 10 2. 00 3. 9 170 3. 18 8250 165

KEÇİ BESLEMEDE YEMLER Keçiler diğer çiftlik hayvanlarının yemediği yemleri (tanence zengin odunumsu, ağaç yapraklarını ve dallarını) en iyi şekilde tüketir ve değerlendirebilirler. Böyle kaba yemler damızlık ve performansı yüksek keçilerin beslenmesinde kullanıldığında keçilerin enerji ve diğer besin maddeleri ihtiyacını sağlayamaz.

Mera ve diğer kırsal otlar Tiftik ve et tipi keçiler, düşük kaliteli yararlanabilirler. mera otlarından Genellikle kırsal alanlarda yetişen otlar fosfor ve tuz yönünden yetersiz olup, vitamin A, kalsiyum ve iz elementler orta derecede içerirler. İyi kaliteli mera otu ile bazı minerallerin birlikte verilmesi keçilerin yaşama payı ihtiyacının karşılanmasında önemlidir. İyi kaliteli meranın bir dönümü 4 -5 adet Ankara keçisinin yıllık besin maddeleri ihtiyacını sağlayabilir. Laktasyondaki keçilere mera otunun yarısı yerine konsantre yem verilmelidir. Aşırı derecede otlatmayı önlemek için hayvanlar meraya çıkarılmadan önce otlar 10 -12 cm büyümesine müsade edilmelidir. İyi bir mera amenajmanı için mera bölmelere ayrılır ve her 12 -15 gün de bir bu bölümlerde keçiler otlatılmalıdır.

Kuru ot ve diğer kaba yemler Keçiler için uygun kuru otların başlıcaları; yonca, melez üçgül, çayır üçgülü, fiğ, sarıçiçekli gazalboynuzu ve kuru ot karışımıdır. Keçilere önerilen günlük kuru ot tüketim miktarı, ortalama canlı ağırlığının %2. 5 -4. 0 (KM ) kadardır. Silaj Keçi beslemede yaygın olarak kullanılmamaktadır. Damızlık sütçü keçilere günde en fazla 5. 0 kg verilebilir. Genel olarak iyi kaliteli silaj, ortalama 2. 0 -2. 5 kg/gün verilmelidir. Kök ve yumru yemler Havuç, pancar, şalgam, patates ve turp gibi kök ve yumru yemler keçilere ortalama 4 -5 kg/gün verilebilir. Keçiler severek yerler Saman Genel olarak keçilere ortalama 0. 5 kg/gün saman verilebilir.

Konsantre yemler Enerjice zengin yemler: Keçi rasyonlarında arpa, buğday, yulaf, mısır ve darı başlıca tahıl taneleri olarak kullanılabilir. Gebeliğin son dönemlerinde, laktasyon ve aşım dönemlerinde hayvanlara enerjice zengin tahıl karmaları vermek gerekir. Gebeliğin son 6 -8. haftalarında enerji ihtiyacını karşılamak için damızlık dişi keçilere 250 -450 g/gün tahıl karması verilebilir. Aynı şekilde teke katımı öncesi damızlık dişilere hayvanın kondisyonuna göre 150 -200 g/gün tahıl karması verilir. Küspeler, keçi rasyonlarında genel olarak %10 -15 oranında kullanılabilir. Keçi beslemede kullanılan başlıca küspeler: ayçiçeği, pamuk, soya, keten tohumu küspesi olup, yerfıstığı, aspir, kolza ve susam küspeleri de kullanılabilir. Genel olarak damızlık gebe ve laktasyondaki keçilerin konsantre yemlerindeki ham protein düzeyi %15 -16 olmalıdır. Büyümekte olan genç oğlakların rasyonlarına yağlı tohumlarla beraber hayvansal kökenli yem maddeleri de (balık unu) katılabilir.

İNATLAŞMA DERS ÇALIŞ