KASNE POSLEDICE LEENJA RAKA U DECE Dr Nada

KASNE POSLEDICE LEČENJA RAKA U DECE Dr Nada Krstovski Univerzitetska dečja klinika Beograd

„otac moderne ere lečenja dečjeg raka“ • Sidni Farber • 1948

• 1960 28% 5 god. • 1998 > 75% 5 god. • 2015 80% 5 god. Preživljavanje

• Postoje procene da 1 od 250 odraslih starosti od 18 do 45 godina je lečeno od raka u detinjstvu

DEFICIT HORMONA RASTA: zračenje KOGNITIVNI DEFICIT: zračenje i hemoterapija PSIHOSOCIJALNI PROBLEMI: lečenje i trauma OŠTEĆENJE SLUHA: lekovi i zračenje OŠTEĆENJE SRCA: lekovi i zračenje grudi SEKUNDARNI TUMORI: tumori dojke i sekundarne leukemije POREMEĆAJ RASTA MIŠIĆA I KOSTIJU: lekovi, zračenje, operacija DEFICIT TIROIDNOG HORMONA: zračenje vrata OŠTEĆENJE PLUĆA: lekovi i zračenje grudi LEČENJEM UZORKOVANA GOJAZNOST I METABOLIČKI SINDROM: oštećenje endokrinih organa STERILITET: oštećenje testisa i ovarijuma ili drugih endokrinih organa

KASNE POSLEDICE Oštećenje organa Rast i razvoj Psihičke posledice Nurokognitivna funkcija i akademska postignuća • Sekundarni maligniteti • • • Porodica i porodični odnosi • Stručno osposobljavanje • Mogućnost zaposlenja. neželjeni efekti lečenja

KASNE POSLEDICE učestalost kasne posledice bez posledica

“Ko” prati i leči preživele pedijatar pulmolog kardiolog pedijatar hematoonkolog mentalno zdravlje ginekolog/urolog seksualno zdravlje/fertilitet neurolog neuropsiholog endokrinolog

Tip maligniteta i način lečenja Rizik za pojavu bolesti Sistemsko praćenje i lečenje

adekvatno i optimalno praćenje dugoročnih posledica lečenja

Lična karta (survivor passport)

MOMČILO JANKOVIĆ Ospedale San Gerardo University of Milan. Bicocca • ISPACC = International Study Group on Psychosocial Aspects of Childhood Cancer, president 1989 do 2004 • ELTEC = Early and Late Toxicity Educational Committee Inside the International-BFM Study Group, president 1990 -2005 • President of the Italian Association of Pediatric Hematology-Oncology (AIEOP), 2002 -2004 • Co-chairman of the International Society of Pediatric Oncology (SIOP) Psychosocial Committee 1993

TWINNING PROGRAM Collaboration established 1994 Monza: Momcilo Jankovic, Attilio Rovelli, Marisa Agosta, research nurse, COLLABORATION AND FRIENDSHIP

VISITS TO SERBIA Since 1995. Italian team visit Serbia almost every year (except the year of NATO bombing of Serbia):

TRAINNING AT DEPARTMENT OF HEMATOLOGY AND LABORATORY

ENCOURAGING COHERENCE OF THE NATIONAL GROUP • Micic D, Slavkovic D, Rasovic-Gvozdenovic N, Kuzmanovic M, Dokmanovic L, Krstovski N, Skoric D, Konstantinidis N, Kostic G, Predojevic J, Janic D. History of treatment and long-term outcome in children with acute lymphoblastic leukaemia in Serbia. MEMO. 2011; 4(3): 174 -177. • Krstovski N, Kuzmanovic M, Vujic D, Dokmanovic L, Micic D, Slavkovic B, Skoric D, Lazic J, Jovanovic A, Jovic M, Konstantinidis N, Kostic G, Rodic P, Janic D. Treatment results of childhood acute myeloid leukemia in Serbia. MEMO. 2013; 6(1): 63 -68.

ENCOURAGING PARTICIPATION IN BFM Resulting in: • Improved standards of diagnostics, treatment and care • Invited lecturers from Serbia in BFM meetings • Scientific publications with Serbian authors

ENCHANCING ACTIVATION OF PARENTS ASSOCIATION AND PSYCHO-SOCIAL SUPPORT ü NURDOR (National association of parents of children with cancer) www. nurdor. org : • Twinning program with Italian parents associations • Education for onco-psychologists • Participation in Dynamo camp (rehabilitation for children with cancer) • Numerous brochures for parents • Parent homes in all centers