Karakteristike i primena ABC pristupa alokaciji optih trokova

Karakteristike i primena ABC pristupa alokaciji opštih troškova ms Jovana Jugović jjugovic@ekof. bg. ac. rs 24. 11. 2018.

• Struktura predavanja: 1. Karakteristike savremenog poslovnog okruženja 2. Savremene tendencije računovodstva troškovametodologija ABC pristupa alokaciji opštih troškova 3. Primena ABC pristupa

1. Karakteristike savremenog poslovnog okruženja • Promene poslovnog okruženja u kontekstu pokretača promena: Ø Globalizacija tržišta i konkurencije, Ø Tehnološke inovacije (IT; kompjuterski integrisan proizvodni sistem (CIM-Computer Integrated Manufacturing) , kompjuterski kontrolisan dizajn (CAD-Computer Aided Design), kompjuterski kontrolisana proizvodnja (CAM-Computer Aided Manufacturing), Ø Informatička revolucija. “Živeti delotvorno znači biti uvek dobro informisan ” N. Viner

• Upravo su tehnološke inovacije značajno izmenile odnos, odnosno, učešće direktnih i opštih troškova u strukturi ukupnih troškova. Cokins, G. , (2001), Activity-Based Cost Management: An Executive`s Guide, John Wiley & Sons, Inc, New York, p. 5. • Obračunski postupci sa opštim troškovima postaju centralni problem obračuna troškova.

2. Savremene tendencije računovodstva troškovametodologija ABC pristupa alokaciji opštih troškova • Zadaci računovodstva troškova: Ø Obezbediti informacije o ceni koštanja zaliha za potrebe eksternog finansijskog izveštavanja i kratkoročnog internog obračuna rezultata, Ø Obezbediti informacije za potrebe planiranja, merenja i kontrole peformansi, Ø Obezbediti relevantne informacije za potrebe donošenja pojedinačnih poslovno-finansijskih odluka

2. Savremene tendencije računovodstva troškovametodologija ABC pristupa alokaciji opštih troškova • Sistemi obračuna troškova se razlikuju u pogledu toga koje troškove alociraju na objekte troškova, kao i u nivou kompleksnosti (prema C. Drury): Ø Sistemi obračuna troškova koji se zasnivaju na direktnim troškovima, Ø Tradicionalni apsorpcioni sistemi obračuna troškova, Ø Obračun troškova na bazi aktivnosti.

Tradicionalni apsorpcioni sistemi obračuna troškova vs ABC Poređenje sa metodološkog aspekta Opšti troškovi Mesto troškova 2 . . . Objekti troškova Mesto troškova n Aktivnost 1 Direktni troškovi Mesto troškova 1 Opšti troškovi Aktivnost 2 . . . Objekti troškova Drury. C. , (2007), Management And Cost Accounting, Thomson Learning, p. 373 Aktivnost n

• • Activity Based Costing – Obračun troškova zasnovan na aktivnostima (Activity Accounting, Activity Based Accounting) Teorijsko metodološki utemeljen od strane Roberta Kaplan i Robina Cooper • Šta je osnovna ideja ovog pristupa? Ø Nastanak proizvoda i usluga zahteva obavljanje određenih aktivnosti, a obavljanje tih aktivnosti troši resurse i stvara troškove (finalni učinak je uzročnik obavljanja aktivnosti, a uzročnici troškova koji nastaju obavljanjem tih aktivnosti su faktori koji izazivaju nastanak troškova) RESURSI • AKTIVNOSTI OBJEKTI TROŠKOVA Prekretnica upravljačkog računovodstva: 80 -e godine XX veka – nepodobnost tradicionalnih sistema obračuna troškova.

– “Koji su to tpični problemi koji proističu iz nemogućnosti sistema upravljačkog računovodstva da obezbedi relevantne informacije za potrebe planiranja i kontrole? ” • Thomas Johnson: – “Brojni problemi proističu iz pada (“failure”) upravljačkog računovodstva. Bazični problem je verovatno taj što gotovo ni jedna multi proizvodna kompanija danas ne zna koliko košta njen proizvod. ”

Tradicionalni apsorpcioni sistemi obračuna troškova vs ABC Poređenje sa metodološkog aspekta Opšti troškovi 2. Opšti troškovi se alociraju na uže organizacione delove Mesto preduzeća Mesto. . . troškova 1 2 n 2. Opšti troškovi se alociraju na aktivnosti Aktivnost 1 1. Direktni troškovi se alociraju neposredno na objekte troškova Objekti troškova . . . 3. Kariste se različiti uzročnici troškova Direktni troškovi 3. Kao ključevi za alokaciju se koriste ključevi zasnovani na obimu Aktivnost 2 1. Direktni troškovi se alociraju neposredno na objekte troškova Objekti troškova Drury. C. , (2007), Management And Cost Accounting, Thomson Learning, p. 373 Aktivnost n

• Activity Based Costing se zasniva na: Ø Većem broju centara troškova (centara aktivnosti), Ø Većem broju i varijabilitetu uzročnika troškova • Korišćenjem većeg broja centara troškova i većeg broja različitih uzročnika troškova koji uzrokuju trošenje resursa od strane aktivnosti, ABC sistem tačnije obračunava troškove objekata troškova.

• Aktivnosti • Uzročnici troškova o Hijerarhija aktivnosti: o Uzročnici zasnovani na obimu, o Uzročnici troškova koji nisu zasnovani na obimu. o Aktivnosti jediničnog nivoa, o Aktivnosti nivoa proizvodne serije, o Aktivnosti podrške proizvoda, o Aktivnosti podrške opšte proizvodno-prodajne spremnosti preduzeća. Ø Transakcioni, Ø Vremenski, Ø Uzročnici intenziteta.

• Primer: AKTIVNOSTI UZROČNIK TROŠKOVA AKTIVNOSTI Mašinska obrada proizvoda Broj sati rada mašina Podešavanje mašina za narednu proizvodnu seriju Testiranje proizvoda Dizajniranje proizvoda Broj proizvodnih serija/broj sati podešavanja Broj sati testiranja Broj sati dizajniranja

3. Primena ABC-a 1. Primena ABC-a u svrhe upravljanja - Activity Based Management 2. Primena ABC-a u praksi

3. 1. Primena ABC-a u svrhe upravljanja - Activity Based Management/ Activity Based Cost Management • Upotreba informacija koje generiše ABC za potrebe upravljanja. Upravljanje zasnovano na aktivnostima (ABM) Ø Ø Ø Ø Redukcija troškova, Vođenje cenovne politike, Analiza profitabilnosti klijenata, Budžetiranje bazirano na aktivnostima (activity based budgeting), Merenje performansi, Benčmarking aktivnosti, Reinženjering poslovnih procesa, . . .

3. 2. Primena ABC-a u praksi • Osmišljen inicijalno za proizvodne kompanije, ali našao široku primenu u sektoru usluga (banke, osiguravajuća društva, medicinske ustanove i sl. ) • Istraživanja pokazuju malu zastupljenost ove tehnike u praksi-ABC paradoks • Nedostaci inicijalnog modela u velikoj meri unapređeni savremenijim oblikom ABC-a – Obračun troškova po aktivnostima zasnovan na vremenu (Time Driven Activity Based Costing. TDABC)

HVALA NA PAŽNJI!