Kapitalisme Economisch systeem gebaseerd op privbezit en het

Kapitalisme Economisch systeem gebaseerd op privébezit en het maken van winst. Gevolg:

Communisten willen… …een gewelddadige omverwerping van de kapitalistische samenleving. Ze willen een communistische staat stichten met gelijkheid en zonder armoede, uitbuiting en honger.

Maar communisten zijn… …een gewelddadig ingesteld en zullen genadeloos afrekenen met zij die anders denken of daarvan worden verdacht.

Kapitalisme Economisch systeem gebaseerd op privébezit en het maken van winst. Bv. : een rijke fabriekseigenaar maakt producten in een fabriek. Die verkoopt hij aan de markt. Hij laat arbeiders in zijn fabriek werken voor lage lonen zodat hij zelf veel winst kan maken. Gevolg: de samenleving bestaat uit een kleine groep rijke mensen (fabriekseigenaren) en een hele grote groep arme mensen (arbeiders).

Communisten zijn… Geïnspireerd op de boeken van Karl Marx. Zij streven naar een gewelddadige omverwerping van de kapitalistische samenleving. Ze willen een communistische staat stichten waarin alles van iedereen is. Armoede, uitbuiting en honger zullen dan nooit meer voorkomen. Let op! Het niet met de communisten eens zijn is gevaarlijk. Andersdenkenden worden vervolgd.

Communisme – de oorzaak

Communisme – het ideaalbeeld

Communisme – de realiteit

1. Communisme of kapitalisme?

2. Communisme of kapitalisme?

3. Communisme of kapitalisme?

4. Communisme of kapitalisme?

5. Communisme of kapitalisme?

1. Communisme of kapitalisme?

2. Communisme of kapitalisme?

3. Communisme of kapitalisme?

4. Communisme of kapitalisme?

5. Communisme of kapitalisme?

Waarom leren we dit? De communistische revolutie in Rusland heeft enorme invloed gehad op de wereldgeschiedenis. De afloop van de Tweede Wereldoorlog en het ontstaan an Koude Oorlog zijn hiermee verbonden.

Waarom leren we dit? - De communistische revolutie in Rusland heeft enorme invloed gehad op de wereldgeschiedenis. - Zo laat het de verschrikkingen van een dictatuur zien (systeem met een alleenheerser). - Communistisch Rusland (Sovjet-Unie) droeg bij aan het verslaan van Nazi. Duitsland in WO 2. - De Sovjet-Unie zorgde dat Oost-Europese landen na WO 2 ook communistisch werden en vandaag de dag relatief arm zijn vergelijken met West-Europese landen. - De Sovjet-Unie verspreidde het communisme ook naar landen als China, Vietnam en Noord-Korea die nu nog steeds communistisch zijn. - De Koude Oorlog: Sovjet-Unie tegen de Verenigde Staten. - Sociale wetgeving (pensioen, uitkering) bestaat nu in Nederland en zijn afkomstig van sociale principes.

Het idee van het communisme is gebaseerd op een theorie. Een theorie bedacht door Karl Marx (1818 – 1883).

De theorie van het communisme: Karl Marx – Het belang van het feit dat Karl Marx leefde tijdens de Industriële Revolutie (19 e eeuw) – De 5 fasen op weg naar de communistische samenleving -Verschil tussen communisten en sociaaldemocraten

Het belang van industrialisatie voor de theorie van Karl Marx In de 19 e eeuw kwamen er steeds grotere fabrieken door technische vooruitgang. Grote trek van het platteland naar de stad, mede door nieuwe mogelijkheden voor transport. Ontstaan van een nieuwe klasse: de fabrieksarbeiders Grote groei van de productie

Het belang van industrialisatie voor de theorie van Karl Marx Keerzijden aan het kapitalisme: -Welvaart slechts in handen van enkelen

Het belang van industrialisatie voor de theorie van Karl Marx Keerzijden aan het kapitalisme: -Welvaart slechts in handen van enkelen -Slechte omstandigheden voor de arbeiders -Idee is dat “de markt” dit vanzelf op zal lossen

Het belang van industrialisatie voor de theorie van Karl Marx zag dat de 'onzichtbare hand' niet werkte en het proletariaat groeide

De theorie van Marx Fasen op weg naar 'De communistische samenleving: 1. De rijken worden steeds rijker en de groep rijken wordt steeds kleiner 2. De arbeiders krijgen het steeds slechter en de middenklasse verdwijnt. Zij verworden tot proletariërs

De theorie van Marx Fasen op weg naar 'De communistische samenleving: 3. De proletarische revolutie. 4. De dictatuur van het proletariaat. De bezitlozen nemen het bezit af van de bezittende klasse 5. De communistische heilstaat. Er is geen sprake meer van bezit. De staat zorgt voor alles

Communisten en sociaaldemocraten Er bleek geen revolutie te komen op korte termijn. Andere mogelijkheden? Verkiezingen en stakingen! Dit wilden de sociaaldemocraten Geleidelijke verbetering van het lot van de arbeiders.

Communisten en sociaaldemocraten – Communisten: streefden naar een gewelddadige omverwerping van de kapitalistische maatschappij om zo zelf een communistische staat te stichten. Hierin zou armoede niet meer bestaan. – Sociaaldemocraten: wilden zich verkiesbaar stellen om in de regering te komen. Dan zouden ze sociale wetten doorvoeren om het lot van de arme arbeiders te verbeteren.

Plaats juiste omschrijving bij juiste begrip 1. Kapitalisme 2. Bourgeoisie 3. Proletariërs a. Rijke burgerij b. Theorie van Marx en volgelingen c. Willen met geweld een einde maken aan de kapitalistische maatschappij 4. Verelendung d. Economisch stelsel gebaseerd op privébezit en winst maken 5. Sociaal democraten e. Allerarmste mensen (meestal arbeiders) die nauwelijks bezit hebben, enkel hun kinderen 6. Communisten 7. Marxisme f. Willen met verkiezingen aan de macht komen om zo het lot van de arme arbeiders te verbeteren g. Verslechtering van het lot van de arme arbeiders

Plaats juiste omschrijving bij juiste begrip 1. Kapitalisme d. Economisch stelsel gebaseerd op privébezit en winst maken 2. Bourgeoisie a. Rijke burgerij 3. Proletariërs e. Allerarmste mensen (meestal arbeiders) die nauwelijks bezit hebben, enkel hun kinderen 4. Verelendung 5. Sociaal democraten 6. Communisten 7. Marxisme g. Verslechtering van het lot van de arme arbeiders f. Willen met verkiezingen aan de macht komen om zo het lot van de arme arbeiders te verbeteren c. Willen met geweld een einde maken aan de kapitalistische maatschappij b. Theorie van Marx en volgelingen

1. Karl Marx leefde in de tijd van… a) Industriële Revolutie b) Eerste Wereldoorlog c) Russische Revolutie

2. Marxisten splitsten zich op in sociaaldemocraten en… a) Socialisten b) Communisten c) Kapitalisten

3. Met bourgeoisie wordt bedoeld… a) De bezittende klasse b) De arbeidsklasse c) De militaire klasse

4. Hoeveel stappen waren er volgens Marx nodig om van kapitalistische samenleving naar een communistische samenleving te gaan? a) 3 b) 5 c) 8

5. Het proletariaat is… a) De bezitloze klasse b) De rijkste klasse c) De militaire klasse

1. Karl Marx leefde in de tijd van… a) Industriële Revolutie b) Eerste Wereldoorlog c) Russische Revolutie

2. Marxisten splitsten zich op in sociaaldemocraten en… a) Socialisten b) Communisten c) Kapitalisten

3. Met bourgeoisie wordt bedoeld… a) De bezittende klasse b) De arbeidsklasse c) De militaire klasse

4. Hoeveel stappen waren er volgens Marx nodig om van kapitalistische samenleving naar een communistische samenleving te gaan? a) 3 b) 5 c) 8

5. Het proletariaat is… a) De bezitloze klasse b) De rijkste klasse c) De militaire klasse

Russische Burgeroorlog 1917 - 1922

Enorm ingewikkeld, maar onthoud: Roden (communisten, aangestuurd door Lenin & Trotski) tegen Witten (anticommunisten, dus aanhangers van de tsaar, sociaaldemocraten.

Oorlogscommunisme Lenin en zijn Roden (communisten/ bolsjewieken) wilden de burgeroorlog van de Witten winnen. Daarom werden alle Russische bedrijven en landbouwgrond van de staat. Boeren moesten al hun voedsel afstaan. Daardoor ontstonden er hongersnoden met miljoenen doden tot gevolg.

Gevolg van oorlogscommunisme

10 meerkeuze vragen Kies het juiste antwoord: A, B óf C

1. Hoe heette de machthebber van het Rusland voor 1917? a) Tsaar b) Koning c) President

2. Marxisten splitsten zich op in sociaaldemocraten en… a) Socialisten b) Communisten c) Kapitalisten

3. Wat was Lenins belofte aan het Russische volk? a) Dood aan de tsaar b) Winnen van de oorlog c) Vrede, land, brood

4. Tijdens de Russische Burgeroorlog vochten de Roden (communisten) tegen de… a) Duitsers b) Witten c) Sociaaldemocraten

5. Wat was de belangrijkste reden waarom de Roden de burgeroorlog wonnen? a) Ze waren met meer b) Hun vijanden waren te verdeeld c) Ze hadden betere wapens

6. De laatste tsaar van Rusland, Nicolaas II a) Werd veroordeeld tot gevangenisstraf b) Wist het land te ontvluchten c) Werd doodgeschoten

7. Lenin schakelde in 1923 over op de NEP (Nieuwe Economische Politiek), omdat… a) Oorlogscommunisme tot grote hongersnood leidde b) Oktoberrevolutie teveel geld had gekost c) De Duitsers dreigden op te rukken naar de Russische hoofdstad

8. Lenin werd opgevolgd door… a) Trotski b) Stalin c) Nicolaas II

9. Hoeveel doden vielen er door de Russische Burgeroorlog (1918 – 1922) a) 0, 5 tot 1 miljoen b) 1 tot 5 miljoen c) 5 tot 10 miljoen

10. Hoe heette Rusland na de Russische Burgeroorlog (1918 – 1922) a) Republiek Rusland b) Sovjet-Rusland c) Sovjet-Unie

10 meerkeuze vragen Antwoorden

1. Hoe heette de machthebber van het Rusland voor 1917? a) Tsaar b) Koning c) President

2. Marxisten splitsten zich op in sociaaldemocraten en… a) Socialisten b) Communisten c) Kapitalisten

3. Wat was Lenins belofte aan het Russische volk? a) Dood aan de tsaar b) Winnen van de oorlog c) Vrede, land, brood

4. Tijdens de Russische Burgeroorlog vochten de Roden (communisten) tegen de… a) Duitsers b) Witten c) Sociaaldemocraten

5. Wat was de belangrijkste reden waarom de Roden de burgeroorlog wonnen? a) Ze waren met meer b) Hun vijanden waren te verdeeld c) Ze hadden betere wapens

6. De laatste tsaar van Rusland, Nicolaas II a) Werd veroordeeld tot gevangenisstraf b) Wist het land te ontvluchten c) Werd doodgeschoten

7. Lenin schakelde in 1923 over op de NEP (Nieuwe Economische Politiek), omdat… a) Oorlogscommunisme tot grote hongersnood leidde b) Oktoberrevolutie teveel geld had gekost c) De Duitsers dreigden op te rukken naar de Russische hoofdstad

8. Lenin werd opgevolgd door… a) Trotski b) Stalin c) Nicolaas II

9. Hoeveel doden vielen er door de Russische Burgeroorlog (1918 – 1922) a) 0, 5 tot 1 miljoen b) 1 tot 5 miljoen c) 5 tot 10 miljoen

10. Hoe heette Rusland na de Russische Burgeroorlog (1918 – 1922) a) Republiek Rusland b) Sovjet-Rusland c) Sovjet-Unie

5 stappen volgens de theorie van Karl Marx 1) De rijken worden steeds rijker. 2) De armen worden steeds armer. 3) De armen komen in opstand (een revolutie). 4) Tussenfase: dictatuur van de armen. 5) Einddoel: communistische samenleving.

Russische Revolutie 1905: poging tot revolutie (mislukt) 1917: - Februari: sociaaldemocraten grijpen de macht. De tsaar treedt af. Kerensky bestuurt het land (zonder succes). - Oktober: Lenin en zijn communisten (bolsjewieken) grijpen de macht. Tsaar wordt vermoord. 1918 – 1922: Russische Burgeroorlog. Roden (communisten) tegen Witten. Roden winnen.

Stalin (1878 – 1953)

Goelag-archipel

Toets communisme – wat te leren? Leer uit het communistisch katern: - tekst - begrippen - historische vaardigheden - opdrachtenblad Animal Farm Leer daarnaast ook - je aantekeningen en de - Power. Point (zie Magister – les 11 december). Leer niet: - de vragen uit het katern (oefenen kan geen kwaad, voor antwoorden zie bijlage vorige les) - pagina 23 (over het boek en de schrijver van Animal Farm).

Zet de gebeurtenissen in volgorde van vroeg naar laat a. De Russische Burgeroorlog eindigt en Sovjet-Unie wordt uitgeroepen. b. De Eerste Wereldoorlog breekt uit. c. Stalin grijpt de macht. d. De collectivisatie (landbouwhervormingen) vindt plaats. e. De Februarirevolutie vindt plaats. f. De Grote Terreur vindt plaats. g. De Oktoberrevolutie vindt plaats. h. Lenin overlijdt. i. De Tweede Wereldoorlog breekt uit. j. Stalin overlijdt.

Zet de gebeurtenissen in volgorde van vroeg naar laat b. De Eerste Wereldoorlog breekt uit. 1914 e. De Februarirevolutie vindt plaats. 1917 g. De Oktoberrevolutie vindt plaats. 1917 a. De Russische Burgeroorlog eindigt en Sovjet-Unie wordt uitgeroepen. 1922 h. Lenin overlijdt. 1924 c. Stalin grijpt de macht. 1928 d. De collectivisatie (landbouwhervormingen) vindt plaats. 1928 -33 f. De Grote Terreur vindt plaats. 1937 i. De Tweede Wereldoorlog breekt uit. 1939 j. Stalin overlijdt. 1953

1. Welke van de drie hoort er niet bij?

2. Welke van de drie hoort er niet bij?

3. Welke van de drie hoort er niet bij? Marxisten Sociaaldemocraten Communisten

4. Welke van de drie hoort er niet bij? Oorlogscommunisme Showprocessen Grote Terreur

5. Welke van de drie hoort er niet bij? De Witten Koelakken Bourgeoisie

Stap 1 Bekijk de prent zonder te oordelen. Wat zie je, wat lees je? Staat er nog een tekst bij (boven/onder)? Probeer zo objectief mogelijk te kijken en je oordeel nog even uit te stellen. Stap 2 Ga nu interpreteren. Herken je personen/ symbolen etc. Zie je tegenstellingen, sterke overdrijvingen? Stap 3 Probeer nu de mening van de tekenaar te vinden. Wat vindt de tekenaar ervan? (Soms is dat precies het tegenovergestelde van wat hij uitbeeldt, hij maakt dan gebruik van overdrijving) Stap 4 Wat zegt dit over de tekenaar? Bij welke groep hoort hij? Voor wie is de tekening bedoeld? Stap 5 Bij welke historische vraag is deze cartoon een bruikbare bron? In het algemeen zijn cartoons goede bronnen als je een onderzoek naar meningen, en minder bruikbaar bij vragen over feiten.

Onthoud bij prenten Arbeiders staan voor communisme Dunne mensen = zielig/ slachtoffer Dikke fabriekseigenaren = rijke burgerij (bourgeoisie) Skelet staat altijd voor dood en ellende Dikke vorsten en priesters = vóór communisme

Wat is de boodschap van de tekenaar? Schrijf deze in één zin op!

1. Schrijf in één zin op wat de tekenaar wil zeggen

2. Schrijf in één zin op wat de tekenaar wil zeggen

3. Schrijf in één zin op wat de tekenaar wil zeggen

4. Schrijf in één zin op wat de tekenaar wil zeggen

5. Schrijf in één zin op wat de tekenaar wil zeggen

1. Schrijf in één zin op wat de tekenaar wil zeggen

1. Vermoord de kapitalisten of ze vermoorden jou!

2. Schrijf in één zin op wat de tekenaar wil zeggen

2. Het Rode Leger is oppermachtig.

3. Schrijf in één zin op wat de tekenaar wil zeggen

3. De Witte legers zullen het rode gevaar (de draak) verslaan

4. Schrijf in één zin op wat de tekenaar wil zeggen

4. Communisme zal de wereld overnemen.

5. Schrijf in één zin op wat de tekenaar wil zeggen

5. Het Rode Leger zaait dood en verderf.

1. Welke van onderstaande uitspraken is de oorzaak, de aanleiding, de gebeurtenis en het gevolg?

1. Welke van onderstaande uitspraken is de oorzaak, de aanleiding, de gebeurtenis en het gevolg? 1) Karl Marx schrijft zijn theorie 2) Veel mensen leven in grote armoede 3) Industriële Revolutie 4) Er ontstaat een grote groep Marxisten

2. Welke van onderstaande uitspraken is de oorzaak, de aanleiding, de gebeurtenis en het gevolg? 1) Karl Marx schrijft zijn theorie 2) De Marxisten splitsen zich in sociaaldemocraten en communisten. 3) Karl Marx’ voorspelling komt niet uit 4) Russische Revolutie

3. Welke van onderstaande uitspraken is de oorzaak, de aanleiding, de gebeurtenis en het gevolg? 1) Het Russische leger weigert de opstand tegen de tsaar neer te slaan. 2) De Eerste Wereldoorlog. 3) De tsaar treedt af. 4) Februarirevolutie.

4. Welke van onderstaande uitspraken is de oorzaak, de aanleiding, de gebeurtenis en het gevolg? 1) Oktoberrevolutie 2) Lenin komt aan in Rusland 3) Kerensky slaagt er niet in Rusland te besturen 4) Russische Burgeroorlog

5. Welke van onderstaande uitspraken is de oorzaak, de aanleiding, de gebeurtenis en het gevolg? 1) Stalin wordt de leider van Rusland 2) Stalin wordt gedreven door achterdocht en waanzin 3) Miljoenen mensen komen om 4) Grote Terreur

1. Welke van onderstaande uitspraken is de oorzaak, de aanleiding, de gebeurtenis en het gevolg? 1) Karl Marx schrijft zijn theorie 2) Veel mensen leven in grote armoede 3) Industriële Revolutie 4) Er ontstaat een grote groep Marxisten

1. Welke van onderstaande uitspraken is de oorzaak, de aanleiding, de gebeurtenis en het gevolg? 1) Karl Marx schrijft zijn theorie GEBEURTENIS 2) Veel mensen leven in grote armoede AANLEIDING 3) Industriële Revolutie OORZAAK 4) Er ontstaat een grote groep Marxisten GEVOLG

2. Welke van onderstaande uitspraken is de oorzaak, de aanleiding, de gebeurtenis en het gevolg? 1) Karl Marx schrijft zijn theorie 2) De Marxisten splitsen zich in sociaaldemocraten en communisten. 3) Karl Marx’ voorspelling komt niet uit 4) Russische Revolutie

2. Welke van onderstaande uitspraken is de oorzaak, de aanleiding, de gebeurtenis en het gevolg? 1) Karl Marx schrijft zijn theorie OORZAAK 2) De Marxisten splitsen zich in sociaaldemocraten en communisten. GEBEURTENIS 3) Karl Marx’ voorspelling komt niet uit AANLEIDING 4) Russische Revolutie GEVOLG

3. Welke van onderstaande uitspraken is de oorzaak, de aanleiding, de gebeurtenis en het gevolg? 1) Het Russische leger weigert de opstand tegen de tsaar neer te slaan. 2) De Eerste Wereldoorlog. 3) De tsaar treedt af. 4) Februarirevolutie.

3. Welke van onderstaande uitspraken is de oorzaak, de aanleiding, de gebeurtenis en het gevolg? 1) Het Russische leger weigert de opstand tegen de tsaar neer te slaan. AANLEIDING 2) De Eerste Wereldoorlog. OORZAAK 3) De tsaar treedt af. GEVOLG 4) Februarirevolutie. GEBEURTENIS

4. Welke van onderstaande uitspraken is de oorzaak, de aanleiding, de gebeurtenis en het gevolg? 1) Oktoberrevolutie 2) Lenin komt aan in Rusland 3) Kerensky slaagt er niet in Rusland te besturen 4) Russische Burgeroorlog

4. Welke van onderstaande uitspraken is de oorzaak, de aanleiding, de gebeurtenis en het gevolg? 1) Oktoberrevolutie GEBEURTENIS 2) Lenin komt aan in Rusland AANLEIDING 3) Kerensky slaagt er niet in Rusland te besturen OORZAAK 4) Russische Burgeroorlog GEVOLG

5. Welke van onderstaande uitspraken is de oorzaak, de aanleiding, de gebeurtenis en het gevolg? 1) Stalin wordt de leider van Rusland 2) Stalin wordt gedreven door achterdocht en waanzin 3) Miljoenen mensen komen om 4) Grote Terreur

5. Welke van onderstaande uitspraken is de oorzaak, de aanleiding, de gebeurtenis en het gevolg? 1) Stalin wordt de leider van Rusland OORZAAK 2) Stalin wordt gedreven door achterdocht en waanzin AANLEIDING 3) Miljoenen mensen komen om GEVOLG 4) Grote Terreur GEBEURTENIS

Feit of mening

Feit of mening 1) In 1917 vonden er twee revoluties plaats in Rusland. 2) Lenin was een goede leider. 3) Stalin was een wrede dictator. 4) Rusland is er door de revolutie op achteruit gegaan. 5) Kerensky was niet in staat Rusland te leiden. 6) Miljoenen mensen zijn door Stalin vermoord.

Feit of mening 1) In 1917 vonden er twee revoluties plaats in Rusland. FEIT 2) Lenin was een goede leider. MENING 3) Stalin was een wrede dictator. MENING 4) Rusland is er door de revolutie op achteruit gegaan. MENING 5) Kerensky was niet in staat Rusland te leiden. FEIT 6) Miljoenen mensen zijn door Stalin vermoord. FEIT

1. Benoem de continuïteit Benoem de belangrijkste discontinuïteit “Rusland maakte in 1905 al een revolutie mee. De tsaar bleef op zijn troon, maar stelde wel een parlement aan (de Doema). Vanaf 1914 raakte Rusland betrokken in de Eerste Wereldoorlog. In februari 1917 brak de eerste revolutie uit. De tsaar werd afgezet en de sociaaldemocraat Kerensky kwam aan de macht. Hij zette de oorlog tegen Duitsland voort. In Rusland bleef het chaos. Lenin greep in oktober dat jaar de macht. Kerensky vluchtte. De tsaar werd geëxecuteerd. Een bloedige burgeroorlog volgde die tot 1922 zou duren. Toen werd Rusland omgedoopt tot de Sovjet-Unie. ”

2. Benoem de continuïteit Benoem de belangrijkste discontinuïteit “De Russische Burgeroorlog (1917 – 22) was een ingewikkeld conflict. De bolsjewieken hadden onder leiding van Lenin in oktober 1917 de macht gegrepen. Hun tegenstanders (de Witten) bestonden uit zowel aanhangers van de tsaar als sociaaldemocraten. Zij werden bijgestaan door legers uit het buitenland. Lenin stelde het oorlogscommunisme is, waardoor er hongersnoden ontstonden. Met de Rode Terreur werden talloze (vermeende) vijanden gedood door de communisten. Ook de Witten pleegden terreur door vele mensen te doden waarvan ze dachten dat die niet aan hun kant stonden. De Witten waren te verdeeld en konden zo niet effectief de Roden (communisten) uitschakelen. In 1922 wonnen de Roden de burgeroorlog. ”

3. Benoem de continuïteit Benoem de belangrijkste discontinuïteit “Stalin kwam in 1927 aan de macht. Gedurende de jaren 30 kwam zijn moorddadige karakter naar voren. Hij liet boerderijen samenvoegen tot grote landbouwbedrijven en exporteerde al het graan. Tel de misoogst op en je hebt een hongersnood. In de jaren 30 werden grootschalige zuiveringen gehouden. Talloze mensen werden geëxecuteerd of afgevoerd naar werkkampen, waar velen stierven. Van 1941 tot 1945 verloren talloze Russen het leven in de Grote Vaderlandse Oorlog (WO 2). Stalin overleed in 1953. Toen werden vele kampgevangenen vrijgelaten en slachtoffers in ere hersteld. ”

Toets Communisme Wat je moet leren uit het katern: -Tekst -Begrippen -Vaardigheden -Opdrachtenblad Animal Farm Daarnaast leer je: Dit hoef je niet te leren: -Power. Point -Opdrachten uit de katern (oefenen kan geen kwaad) -Aantekeningen -Pagina 23