KAN BASINCI Arterial kan basnc kann arter duvarna

KAN BASINCI

• Arterial kan basıncı, kanın arter duvarına karşı oluşturduğu kuvvettir. • Diğer bir deyişle ventrikülllerden artere atılan kanın, arter duvarına yaptığı basınçtır. • Arterial kan basıncı aynı zamanda ‘tansiyon’ olarak da ifade edilir. • Sol kalp ventrikülünün kasılması sonucu kan yüksek basınçla aorta gönderilirken basınç en yüksek düzeye çıkar. • Ventrikül gevşediğinde ise arterlerdeki basınç en az seviyeye düşer.

• Kan basıncının, uluslararası standartlardaki ölçü birimi milimetre cıvadır (mm. Hg). • Kan basıncı, bir milimetre kareye düşen cıva basıncını ifade eder. • Kalbin bir atımı sırasında damar içinde iki değişik (sistolik ve diastolik ) kan basıncı oluşur.

Sistolik kan basıncı: • Kalbin sol ventrikülü sistol (kasılma) sırasında iken içindeki kan, aorta yoluyla büyük bir basınçla arter içine pompalanır. • Bu sırada arter içindeki basınç, en yüksek değere ulaşır. • Bu değere, sistolik kan basıncı denir. • Büyük tansiyon olarak da ifade edilir.

Diastolik kan basıncı: • Ventrikül, diastol (gevşeme) anında iken içindeki basınç hızla düşer. • Ventriküldeki basıncın düşmesi, aorttan atılan kanın az olması nedeniyle arterial sistemdeki kan basıncını düşürür. • Kan, sürekli damar içinde akım hâlinde olduğundan az miktarda ve sürekli bir basınç mevcuttur. • Bu basınca da diastolik kan basıncı denir. • Küçük tansiyon olarak da ifade edilir.

Nabız Basıncı • Sistolik basınç ile diastolik basınç arasındaki farka nabız basıncı denir. • Kan basıncı 140/90 mm. Hg olduğu durumda nabız basıncı 50 mm. Hg’dır. • Nabız basıncının ortalama sınırı 30 – 50 mm. Hg arasındadır.

Kan Basıncı Değerleri • Normal yetişkin bireyde kan basıncı ortalama değeri 120/80 mm. Hg’dır. • Bu değer çocuk ve yetişkinlere göre değişir. • Tansiyonun normal değerden düşük veya yüksek olması hastalık belirtisidir.

Hipertansiyon (yüksek tansiyon): • Bireyin arterial kan basıncının, bir süre ve devamlı olarak normal değerlerin üzerinde olmasıdır. • Hipertansiyonda sadece sistolik ya da diastolik basınçta yükselme olabileceği gibi her ikisi birden de yükselebilir.

• Hastanın tek ölçüm sonucu tansiyonun yüksek çıkması kişinin hipertansiyon hastası olduğu anlamına gelmez. Hipertansiyon hastası diyebilmek için en az üç gün üste aynı koşulda ve günde en az üç kez tansiyon ölçümü yapılması gerekir. • Hipertansiyon toplumumuzun en önemli sağlık sorunlarından biridir. • Dünya Sağlık Örgütü, yetişkin bireylerde hipertansiyon için sınır değeri, 140/90 mm. Hg olarak belirlemiştir.

Hipotansiyon (düşük tansiyon): • Bireyin arterial kan basıncının normal değerlerin altında olmasına hipotansiyon denir. • Genellikle sistolik kan basıncının 90 mm. Hg’nin altında olması hipotansiyon olarak kabul edilir ancak bu değerler bazı bireylerde hiçbir rahatsızlığa neden olmamaktadır. • Böyle durumlarda da bu sonuç normal olarak kabul edilebilir.

Ortostatik hipotansiyon: • Bireyin aniden ayağa kalkması ya da yatma pozisyonundan oturur pozisyona geçmesi ile periferik (çevresel) damarlardaki vazodilatasyon hemen eski hâline gelemez. • Beyin kanlanması azalır ve hipotansiyon gelişir. • Bu duruma ortostatik hipotansiyon denir.

• KATEGORİ SİSTOLİK KAN BASINCI • DİASTOLİK KAN BASINCI (mm. Hg) • Optimal < 120 ve • Normal < 130 ve Yüksek normal 130 – 139 veya Hip. TA Evre 1 140 - 159 veya • Evre 2 160 - 179 veya Evre 3 > 179 veya (mm. Hg) < 80 < 85 85 - 89 90 - 99 100 - 109 > 109

• • • Kan Basıncını Etkileyen Faktörler Yaş Cinsiyet Gündelik yaşam, egzersiz ve beslenme Pozisyon Sempatik sistemin uyarılması Sigara Irk İlaçlar Bazı hastalıklar

Yaş • Kan basıncı, yaş ile birlikte artar. • Farklı yaş gruplarının tansiyon değerleri, birbirinden farklıdır. • Çocukların tansiyonu yetişkinlere göre daha düşüktür.

Cinsiyet • Menopoz (belirli bir dönemden sonra mestrual kanamanın kesilmesi) döneminde ve devamında, kadınların tansiyonu, aynı yaş grubu erkeklerden daha yüksek değerlere sahiptir.

Gündelik yaşam, egzersiz ve beslenme: • Kan basıncı, sabahın erken saatlerinde daha düşük iken öğleden sonra yükselir. • Akşam saatlerinde ise en yüksek düzeye ulaşır. • Günlük yapılan aktivite ile birlikte dokuların oksijen ihtiyacı artar ve kalp daha çok kan pompalamak için çalışır. • Bunun sonucunda kan basıncı artar. • Sürekli aşırı tuzlu ve yağlı beslenme alışkanlığı olanların damar daralmalarına bağlı olarak tansiyonu yükselir.

• Pozisyon: Kan basıncı, pozisyona bağlı olarak çok az değişikliğe uğrar fakat yatış pozisyonundan birden oturma pozisyonuna geçilirse kan basıncı düşebilir. • Sempatik sistemin uyarılması: Korku, ağrı, heyecan ve bazı psikolojik nedenlerden sempatik sinir sistemi uyarılır. Bunun sonucunda kalp hızı artar ve kalp hızının artmasına bağlı olarak kan basıncı artar.

• Sigara: Sigara, damarlarda daralma meydana getirmesine bağlı olarak kan akımını yavaşlatır. • Bunun sonucunda kan basıncı yükselir. • Irk: Bazı ırklar, hipertansiyon hastalığına daha çok eğilimlidir. • Afrikalı ve Amerikalıların hipertansiyon eğilimi ve komplikasyonları diğer ırklara göre daha fazladır.

• İlaçlar: Antihipertansif (tansiyon düşürücü) ilaçlar, tansiyonun normal sınırlarda kalmasını sağlar. • Narkotik analjezikler ve genel anestezide kullanılan ilaçlar, hipotansiyon oluşmasına neden olabilir. • Bazı hastalıklar: Kalp rahatsızlıkları ve damarlar ile ilgili bir problem olduğunda kalbin kasılma gücü bozulur. • Kalbin damarlara gönderdiği kan miktarı azalır ve tansiyon yükselir.

Kan Basıncı Ölçüm Aletleri • Kan basıncı, doğrudan ya da dolaylı yöntemler ile ölçülür. • Doğrudan ölçüm yapabilmek için artere, kateterin yerleştirilmesi ve bu kateterin elektronik bir monitörle bağlantısının sağlanması gerekir. • Doğrudan yöntemle kan basıncı monitörden sürekli takip edilir. • Bu yöntem, çoğunlukla acil ve yoğun bakım ünitelerinde kullanılır. • Bu sayede kan basıncında meydana gelen değişiklikler hemen fark edilir.

• Dolaylı yöntemde ise kan basıncı tansiyon aleti (sfigmomanometre) ve steteskop ile ölçülür. • Pratikte yaygın olarak kullanılan 3 tip tansiyon aleti vardır. • Cıvalı tansiyon aleti • Anaroid (mekanik) tansiyon aleti • Elektronik tansiyon aleti

Tansiyon aletinde ortak olarak bulunan bölümler( Manometre Cıvalı manometreler) • Basıncın ölçüldüğü göstergedir. • Kola sarılan manşetin içinde bulunan basınç manşonu, bağlantı borusu aracılığı ile ilişkilidir. • Manşon, hava ile şişirildiğinde içerisinde basınç oluşur. • Bu basınç sayesinde ölçekli cam sütun içindeki cıva yükselir. • Ölçekli sütundaki cıvanın değeri izlenerek bireyin kan basıncı belirlenir. • Ölçekli sütun 0 -300 mm. Hg arasındaki değerleri içerir.

• Cıvalı manometreler ölçüm açısından en güvenilir araçlardır. • Elde taşınabilir ya da duvara monteli olabilir. • İlk kullanımına başlarken ayarlaması yapıldığında, uzun yıllar kullanılır. • Bu araçlar cıva ile çalıştığından, cıvanın toksik etkilerinden dolayı kullanımı zaman sakınca oluşturur. • Kan basıncının doğru okunabilmesi için ölçekli sütunun dik pozisyonda olmasına dikkat etmek gerekir.

• Ölçekli sütunun tepesinde bulunan hava deliğinin açık olup olmadığı mutlaka her ölçümden önce kontrol edilmelidir. • Eğer hava deliği tıkalı ise delik kontrol edilmeli ve deliğin kapağında bulunan filtre değiştirilmelidir. • Hava deliğinin tıkalı olması manşon şişirilirken cıvanın yükselmesini zorlaştırır. • Manşon içindeki hava boşaltılırken de cıvanın sıçramasına ya da yavaş düşmesine neden olur. • Bu durumda, tansiyonun gerçek değerinden farklı okunmasına sebep olur.

• Basınç manşonunun havası boşaltıldığında cıva, ölçekli sütunun sıfır seviyesinde olmalıdır. • Ayrıca ölçekli sütun her zaman temiz bırakılmalıdır. • Aksi durumda cıva oksitlenerek ölçekli sütunu kirletir ve yanlış değer elde edilir.

• • • Anaroid manometreler Saat şeklinde göstergesi olan, içerisinde milimetredeki ölçümleri gösteren bir ibre ve ölçüm rakamları bulunur. Metal körük, bir bağlantı borusuyla basınç manşonuna bağlıdır. Manşon içindeki basınç değişiklikleri bu körüğün genişlemesine ya da kapanmasına neden olur. Anaroid manometreler hassas mekanik sistemlere sahip olduğundan kolayca bozulabilir. Bu yüzden de cıvalı manometreler kadar dayanıklı değildir. Altı aylık dönemlerde teknik servise kontrole gönderilmeli ya da ayarları tekrar yapılandırılmalıdır.

• Kan basıncı ölçümüne başlamadan her zaman ibre kontrol edilmeli ve ibrenin sıfır noktasında olduğuna dikkat edilmelidir. • Anaroid manometrenin hafif ve taşınabilir olması nedeniyle cıvalı manometreye göre kullanımı daha kolaydır

Elektronik manometreler • Özellikle, evlerde, kan basıncı ölçüm aracı olarak kullanılmaktadır. Elektronik manometre ayarları çok kolay bozulabildiğinden doğru sonuç vermez. • Bu yüzden, sağlık kurumlarında kullanımları sakıncalıdır.

Basınç manşonu ve manşet • Basınç manşonu yani iç lastik kısmı kauçuktan kapılmıştır. • Manşon esnemeyen bir kumaştan yapılmış bir kılıf içindedir. • Bu kılıfa da manşet denir. • Manşetin eni, içinde bulunan manşonun enine göre değişir. • Uygulanacak extremiteye göre ve farklı yaş gruplarına göre değişik boyutlarda manşetler bulunmaktadır. • Doğru sonuç elde etmek için extremitenin çapına ve büyüklüğüne uygun manşet seçilmelidir.

• Manşet seçiminde eğer bu duruma dikkat edilmez ise yanlış ölçüm yapılmış olur. • Manşet, kolun etrafına sarıldıktan sonra şişirilince dağılmaması için extremiteye tespit edilmesi gerekir. • Manşet üzerinde, tespiti sağlayan velcro yapıştırıcı bant veya çengeller bulunur. • Bunlar sayesinde de tespit sağlanır.

• Puvar, avuç içinde sıkılıp gevşetilme hareketi yapılarak manşonun şişirilmesini sağlayan bölümdür. • Sert kauçuktan yapılmıştır. • Delik ya da yırtık olup olmadığı ölçüm öncesi kontrol edilmelidir. • İki adet lastik hortum mevcuttur. • İki bağlantı borusunun biri manşonun havasının şişirilmesini sağlayan puvar ile diğeri manometre ile bağlantılıdır • Puvar ile bağlantı borusu arasında hava ayar düğmesi bulunur.

Stetoskop • İç organlardan çıkan ses dalgaları, vücut yüzeyine ulaştığında duyulmaz ve havada kaybolur. • Vücut yüzeyine ulaşan bu ses dalgalarını dağılmadan dinleyen ve kulaklığı sayesinde bireye ulaşmasını sağlayan alete stetoskop denir. • Stetoskop; kulaklık, iletim borusu ve alıcı kısımlardan oluşur. • Dinleme esnasında kulaklık kulağa tam ve rahat oturmalıdır. • İletim boruları esneyebilir özellikte olmalıdır • . Stetoskobun alıcı kısmında bulunan diyafram çan biçiminde ya da düz dairesel biçimde olup sesleri yüksek frekansta işitmeyi sağlar.

Kan Basıncı Ölçme Tekniği • Ölçüme başlamadan önce kalem, tansiyon aleti, stetoskop, hemşire gözlem formu eksiksiz olarak bulundurulmalıdır. • Malzemelerin tam olması, size zaman kazandırma açısından çok önemlidir. • Arterial kan basıncı ölçümü için koldaki brakial arter ve bacaktaki popliteal arter kullanılır ancak bacağın çapına uygun manşet her zaman bulunamadığından ve kola göre hasta veya yaralıya pozisyon vermek zor olduğundan mecbur kalmadıkça bacaktaki popliteal arter tercih edilmez. • Sıklıkla brakial arter tercih edilir.

• İşlem öncesinde, kolun ölçüme uygun olup olmadığı kontrol edilir. • Kolda intravenöz (damar içi) sıvı tedavisi, hemodiyaliz için açılmış şant varsa manşet diğer kola bağlanmalıdır. • Ayrıca ölçüm yapılacak koltuk altında travma varsa, herhangi bir ameliyat geçirmiş ise, kişiye mastektomi (memenin cerrahi olarak çıkarılması) yapılmış ise ölçüm yine diğer kolda yapılmalıdır.

• Yukarıda sayılan durumlardan dolayı her iki koldan da ölçüm yapılamaz ise bacaktaki popliteal arter tercih edilir ve ölçümün yapıldığı bölge mutlaka yazılmalıdır çünkü brakial arterden ölçüm ile popliteal arterden ölçüm arasında kan basıncı değerleri açısından farklılık vardır. • Bacaktaki sistolik kan basıncının değeri, koldaki kan basıncının değerinden 10 -40 mm. Hg daha düşük olabilir.

Oskültasyonla Kan Basıncı Ölçme Tekniği • Kan basıncı yaygın olarak oskültasyon tekniği ile ölçülür. • Bu teknikte, tansiyon aleti ve stetoskop kullanılır. • Eller yıkanıp eldiven giyilir. • Kullanılacak olan malzemeler hazırlanır. • Hastaya veya yakınına yapılacak işlem açıklanır.

• Hastanın egzersiz, merdiven çıkma, yemek yeme, sigara içme gibi durumları sorulmalı ve mutlaka dinlendirildikten sonra ölçüme başlanmalıdır. • Hastanın durumu acil değil ise 15 -20 dakika dinlendikten sonra ölçüme başlanır. • Hastanın bilinci yerinde ise işlem sırasında kan basıncının yüksek çıkmaması için konuşmaması gerektiği açıklanır.

• Hastaya oturur yada yatar pozisyon verilir. • Ölçüm yapılacak kolda sıkan giysiler varsa giysiler çıkarılır. • Ölçüm yapılacak bölge tamamen açıkta kalmalıdır. • Ölçüm yapılacak kol, kalp seviyesine kadar kaldırılır. • Ölçüm sırasında kolun kalp seviyesinin altında veya üstünde olması kan basıncı sonucunda değişiklik yapabilir. • Bu nedenle ölçüm boyunca kol, kalp seviyesinde olmalıdır.

• Avuç içi yukarı bakacak şekilde alttan desteklenmelidir. • Hastaya uygun tansiyon aleti seçimi yapılır. • Hastanın dirsek ön çukurundaki brakial arter parmak uçları ile palpasyon (hissetmek) ile yeri belirlenir.

• Manşonun içindeki hava tamamen boşaltılır. • Brakial arterin palpe edilen bölgesinden iki buçuk ya da üç santimetre yukarıda ve bağlantı boruları ön kolun üst yüzeyinde olacak şekilde manşet kola yerleştirilir. •

• Hasta veya yaralının kolunun genişliğini saracak şekilde kolun etrafında sarılır. • Manşetin sonuna gelindiğinde yapıştırıcı bantları ya da çengelleri takılır.

• Stetoskobun kulaklıkları ve alıcı bölümleri dezenfektan solüsyonlarla temizlenir • Brakial arterin yeri tekrar belirlenerek stetoskobun kulaklıklarını kulağa, alıcısı ise brakial arter üzerine yerleştirilir.

• Puvar avuç içine alınır. • Baş ve işaret parmakları kullanılarak hava ayar düğmesi kendimize doğru döndürülerek hava çıkışı olmayacak şekilde sıkıca kapatılır. • Manşona uygulanacak basınç değerini belirleyebilmek için stetoskop alıcısını tespit eden el ile ölçüm yapılacak koldaki radial arter palpe edilir.

• Avucun içindeki puvar, hızlı bir şekilde basıp bırakılarak pompalanır ve bu sayede manşon şişer. • Puvarı yavaş pompalama, venöz birikime neden olur. Bu durumda tansiyon düşük çıkabilir. • Pompalama işlemine, radial arterden nabız atımı hissedilemeyene kadar devam edilir. • Nabız atımının hissedilmediği anda, manometredeki ibrenin değeri belirlenir.

• Belirlenen bu değere 30 mm. Hg daha eklenerek puvar pompalanır. • Böylece manşonun şişirileceği basınç değeri belirlenmiş olur. • Örneğin nabız değeri en son 150 mm. Hg’de hissedildi ise 180 mm. Hg’ye kadar manşonu şişirilebilir. • Böylece sistolik kan basıncını ölçerken oluşabilecek hatalar önlenir. • Bir el ile puvar şişirilirken diğer el ile de brakial arter üzerinde stetoskop sabit tutulmaya çalışılır.

• Puvarın hava ayar düğmesi kendinizden dışa doğru döndürülerek açılır ve manşonun havasının boşalma hızı manometrede 2 -3 mm. Hg/saniye düşme olacak şekilde ayarlanır. • Eğer manşonun içindeki hava çok hızlı ya da çok yavaş boşalır ise sonuç yanlış olabilir.

• Manşonun havası boşalırken ilk duyulan seste manometrenin ibresinin kaçı gösterdiği belirlenir. • Bu değer, yani, ilk duyulan ses sistolik kan basıncı değeridir.

• Aynı hızda, manşonun havası boşaltılmaya devam edilir. • Bu sırada sesler duyulmaya devam eder. • Seslerin kaybolduğu andaki manometredeki değerde diastolik kan basıncı değeridir. • Bundan sonra manşonun havası hızla ve tamamen boşaltılır. • Belirlenen değer, kontrol edilmek isteniyorsa ya da sesler tam olarak duyulmamış ise manşonun havası tamamen boşaltılır. • Manşet, koldan çıkarılır, 30 -60 saniye beklenir. • Ardından tekrar ölçüm yapılır.

• Manşet ve stetoskop çıkartılır. Malzemeler, tekrar kullanıma hazır hâle getirilerek yerlerine yerleştirilir. • Hastaya rahat edebileceği bir pozisyon verilir • Ölçüm sonrası eldiven çıkartılır. • Ölçümün hangi yolla yapıldığı ve sonucu hasta takip kâğıdına yazılır. • Eğer normalden yüksek ya da düşük bir sonuç çıkmış ise ekibin diğer üyelerine sonuç iletilir.

Kan basıncı ölçümü sırasında duyulan seslere korotkoff sesler denir ve bu seslerin dört evresi vardır. • EVRE 1 Önce zayıf bir vuruş sesi başlar. Sonra yavaş ses kuvvetlenir. Belirgin tok bir vuru sesi duyulur. 120 mm. Hg SİSTOLİK KAN BASINCI • EVRE 2 Bu sırada ıslık sesi gibi hışırtı duyulur. 110 mm. Hg • EVRE 3 Bu hışırtı daha da kuvvetlenir. 90 mm. Hg • EVRE 4 Sesin hiç duyulmadığı artık tamamen kesildiği noktadır. 80 mm. Hg DİASTOLİK KAN BASINCI

• Bireyin kan basıncı ilk defa ölçülüyorsa her iki koldan da ölçüm yapılır. • Kan basıncı sağ veya sol koldan ölçülebilir ancak kalbe yakınlığı nedeniyle sol kol tercih edilir. • Her iki kol arasında 5 -10 mm. Hg fark vardır. • Bu farkın 10 mm. Hg’den fazla olması damar hastalıkları ile ilgili bir problem olduğunu gösterir. • Bu durum mutlaka hekime bildirilmelidir.

Popliteal arterden kan basıncı ölçme uygulaması • Eller yıkanıp eldiven giyilir. • Kullanılacak olan malzemeler hazırlanır. • Hastaya veya yakınına yapılacak işlem açıklanır. • Hastanın egzersiz, merdiven çıkma, yemek yeme, sigara içme gibi durumları sorulmalı ve mutlaka dinlendirildikten sonra ölçüme başlanmalıdır. Hastanın durumu acil değil ise 15 -20 dakika dinlendikten sonra ölçüme başlanır.

• Hastanın bilinci yerinde ise işlem sırasında kan basıncının yüksek çıkmaması için konuşmaması gerektiği açıklanır. • Ölçüm yapılacak bölgedeki kıyafetler çıkarılmalıdır. Ölçüm yapılacak bölge tamamen açıkta kalmalıdır.

• Hasta yüzükoyun yatırılır. • Dizin arka çukurunda bulunan popliteal arter tespit edilir. • Bacağa manşet tespit edilir. • Stetoskop tespit edilen popliteal artere yerleştirilir. Diğer tüm işlemler, brakial arterden kan basıncı ölçme tekniğinde olduğu gibidir.

Palpasyon (Elle Hissetme) Tekniği • Palpasyon tekniği ile sadece sistolik kan basıncı değerlendirilir. • Palpasyon tekniği ile tansiyon ölçülürken oskültasyon tekniğinden farklı olarak palpasyon tekniğinde stetoskop kullanılmadan ölçüm yapılır.

• • Eller yıkanır ve eldiven giyilir. Malzemeler hazırlanır. Hastaya işlem hakkında bilgi verilir. Hastanın egzersiz, merdiven çıkma, yemek yeme, sigara içme gibi durumları sorulmalı ve mutlaka dinlendirildikten sonra ölçüme başlanmalıdır. • Hastanın durumu acil değil ise 15 -20 dakika dinlendikten sonra ölçüme başlanır.

• Hastanın bilinci yerinde ise işlem sırasında kan basıncının yüksek çıkmaması için konuşmaması gerektiği açıklanır. • Hastaya oturur ya da yatar pozisyon verilir. • Ölçüm yapılacak kolda sıkan giysiler varsa giysiler çıkarılır. • Ölçüm yapılacak bölge tamamen açıkta kalmalıdır.

• Ölçüm yapılacak kol, kalp seviyesine kadar kaldırılır. Ölçüm sırasında kolun kalp seviyesinin altında veya üstünde olması kan basıncı sonucunda değişiklik yapabilir. • Bu nedenle ölçüm boyunca kol, kalp seviyesinde olmalıdır. • Avuç içi yukarı bakacak şekilde alttan desteklenmelidir. • Hastaya uygun tansiyon aleti seçimi yapılır. • Hastanın dirsek ön çukurundaki brakial arter parmak uçları ile palpasyon (hissetmek) ile yeri belirlenir.

• Manşonun içindeki hava tamamen boşaltılır. • Brakial arterin palpe edilen bölgesinden iki buçuk ya da üç santimetre yukarıda ve bağlantı boruları ön kolun üst yüzeyinde olacak şekilde manşet kola yerleştirilir.

• Hasta veya yaralının kolunun genişliğini saracak şekilde kolun etrafında sarılır. • Manşetin sonuna gelindiğinde yapıştırıcı bantları ya da çengelleri takılır. • Puvar avuç içine alınır. Baş ve işaret parmakları kullanılarak hava ayar düğmesi kendimize doğru döndürülerek hava çıkışı olmayacak şekilde sıkıca kapatılır. • Manşona uygulanacak basınç değerini belirleyebilmek, aynı zamanda da palpasyon tekniği ile sistolik kan basıncını ölçebilmek için radial arterin yeri palpe edilerek bulunur. • Ölçüm sonuna kadar parmaklar radial arter üzerinde durur.

• Avuç içindeki puvar hızlı bir şekilde basılıp bırakılarak pompalanır ve manşon şişirilir. • Pompalama işlemine, radial arterden nabız atımı hissedilmeyinceye kadar devam edilir. • Nabız atımının hissedilmediği anda manometredeki ibrenin değeri belirlenir. • Belirlenen bu değere 30 mm. Hg daha eklenerek puvar pompalanır.

• Bu değer sistolik kan • Puvarın hava ayar düğmesi basıncı değeri olarak açılır ve manşonun havasının belirlenir ancak ilk nabız boşalma hızı manometrede 2 atımları çok zayıf -3 mm. Hg/saniye düşme olduğundan tam olacak şekilde ayarlanır. hissedilemeyebilir. • Basınç düşürülürken radial • Bu nedenle palpasyon nabız atımları tekrar tekniği ile ölçüm yapılırken hissedilmeye başlanır. çok dikkatli olunmalıdır. • Nabız atımlarının ilk • Sistolik kan basıncı hissedildiği anda değeri belirlendikten sonra, manometrenin ibresinin manşonun havası hızla hangi değeri gösterdiği boşaltılır. okunur. • Manşet çıkartılır. Malzemeler, tekrar kullanıma hazır hâle getirilerek yerlerine yerleştirilir.

• Hastaya rahat edebileceği bir pozisyon verilir • Ölçüm sonrası eldiven • Bazı durumlarda ise çıkartılır. palpasyon ve oskültasyon tekniği bir • Kontaminasyonu arada kullanılır. önlemektir. • Ölçüm sonrasında, • Özellikle hipertansiyon ölçümün hangi hastalarında iki teknik ölçümün hangi yolla birden kullanılır. yapıldığı ve sonuç, mutlaka hasta takip kâğıdına ya da hemşire gözlem formuna yazılmalıdır.

Dikkat edilecek noktalar • Ölçüm yapan kişinin işitme ilgili bir sorunu olmamalıdır. • Kan basıncı, hasta veya yaralı dinlendirilerek ölçülmelidir (acil tıbbi tedavi gerekli değil ise). • Hasta veya yaralının ölçüm sırasında kolu mutlaka desteklenmeli, avucu da gevşek bir pozisyonda olmalıdır. • Ölçüm yapılırken ortamda gürültünün olmamasına dikkat edilmelidir. • Stetoskop kulağa tam oturacak şekilde yerleştirilmelidir. • Tansiyon aletinin manometresi okunurken tam görülebilecek uzaklıkta olmalıdır.

• Kullanılan manometrenin, ölçüm öncesinde sıfır değerini gösterip göstermediği kontrol edilmelidir. • Manşetin eni, hasta veya yaralıya göre uygun genişlikte olmalıdır. • Tansiyon aletinin bağlantı borularında ya da stetoskobun iletim borularında herhangi bir çatlak, delik olup olmadığı kontrol edilmelidir. • Her kullanımdan sonra tansiyon aletinin ve stetoskobun parçaları birbirine dolanmadan ve manşonun havası tamamen indirilmiş bir şekilde bırakılmalıdır. • Manşon, en yüksek değere kadar şişirilmemelidir. Manşonun havası, çok hızlı ya da çok yavaş boşaltılmamalıdır.

• Stetoskop, ölçüm yapılacak arterin tam üzerinde olmalıdır ve manşetin altına yerleştirilmemelidir. Stetoskoba aşırı basınç uygulanmamalıdır. • Manşet, kolu tam saracak şekilde bağlanmalıdır. • Oskültasyon sırasında manşon yeniden şişirilmemelidir. • Kıyafetlerin üzerinden manşet sarılmamalıdır. • Hasta veya yaralının tansiyonu yüksek ise bu durum sakin bir şekilde aktarılmalıdır

Kan Basıncının Kaydedilmesi • Ölçüm sonrasında, ölçümün hangi yolla yapıldığı, tarih, saat ve sonuç, mutlaka hasta takip formu ya da hemşire gözlem kâğıdına işlenmelidir.

Santral Venöz Basınç • Santral venöz yol kalbe direkt katılan bir vene kateter yerleştirilmesidir. • Santral venöz basınç teşhis ve tedaviye yardımcı olmak amacıyla ölçülür. • Sağlıklı bir erişkinde 7 -10 cm su basıncı yeterli pompa gücü ile yeterli bir kan hacmi arasındaki dengeye işaret eder. • Venöz basınç yüksek ise kalp yetmezliği, kan hacminin artması, kalp tamponadı veya vazokonsrüksiyon düşünülür.

Uygulamada kullanılan malzemeler • • • Manometre Polietilen kateter İğne no. : 18 -22 Üç yollu musluk Steril enjektör (10 cc’lik), Alkol Pamuk tampon Turnike Serum fizyolojik veya sodyum sitrat

Santral Venöz Basınç Uygulama Tekniği • Santral venöz basınç kateter uygulamasını doktor yapar. İşlem sırasında hemşire ona yardımcı olur. • Gerekli araçlar hazırlanıp hasta yanına getirilir. • Hastaya ne yapılacağı anlatılır. • Hasta sırtüstü yatırılır veya oturtulur. • Kolu kalp hizasına getirmek için yastıkla desteklenir.

• Enjektöre serum • • • fizyolojik çekilir. Enjektör, üç yollu musluk ve manometre ile birleştirilir. Manometreye serum fizyolojik verilir. Hastanın kolu turnike ile sıkılır. Polietilen kateter koldan median basilik venden özel bir iğne yardımı ile sokulur. Kateterin ucu superior vena cava içine kadar itilir. • Doktor damara girince turnike açılır. • Kateter flaster veya dikiş ile cilde tespit edilir. • Kateter üç yollu musluğun 3. ucu ile birleştirilir. • Manometrenin sıfır noktası, hastanın sağ atriumu ile aynı hizada olacak şekilde tespit edilir. • Venöz basınç manometrede okunur ve kaydedilir. • İşlem bittikten sonra hematom olmaması için basınç uygulanır. Monitörizasyon uygulanacaksa kateter sütürüze edilerek sabitlenir. www. smlogretmenleri. com