KAMIENIE NA SZANIEC ALEKSANDER KAMISKI TA PREZENTACJA PRZYPOMNI

KAMIENIE NA SZANIEC ALEKSANDER KAMIŃSKI

TA PREZENTACJA PRZYPOMNI CI : • KIM JEST AUTOR, • SKĄD WZIĄŁ SIĘ TYTUŁ POWIEŚCI, • CZYM JEST LITERATURA FAKTU, • TREŚĆ LEKTURY.

ALEKSANDER KAMIŃSKI � Autor powieści, Aleksander Kamiński „Kamyk" był jednym z organizatorów przedwojennego harcerstwa, podczas okupacji współtworzył Szare Szeregi (podziemna organizacja harcerska wzięła nazwę od koloru mundurów). Był także twórcą i komendantem organizacji małego sabotażu „Wawer", do którego należeli bohaterowie utworu. �„Kamienie na szaniec" są utworem opartym na prawdziwych wydarzeniach. Takie książki zaliczamy do literatury faktu. Szaniec – doraźna ziemna fortyfikacja polowa zawierająca wał obronny i fosę. Szańce były budowane przez wojska na obszarze toczonych bitew jako element umocnień służących do osłony stanowisk artyleryjskich lub na przedpolu obleganych twierdz. Tytuł powieści odnosi się do bohaterów, którzy byli niczym "kamienie przez Boga

TYTUŁ POWIEŚCI • Szaniec – doraźna ziemna fortyfikacja polowa zawierająca wał obronny i fosę. Szańce były budowane przez wojska na obszarze toczonych bitew jako element umocnień służących do osłony stanowisk artyleryjskich lub na przedpolu obleganych twierdz. • Tytuł powieści pochodzi z wiersza Juliusza Słowackiego Testament mój, którego fragment recytowano, gdy umierał Rudy. Częściowo zainspirował A. Kamińskiego tytuł pamiętnika Tadeusza Zawadzkiego (Zośki) Kamienie przez Boga rzucane na szaniec. • Tytuł odnosi się do bohaterów, którzy byli niczym "kamienie przez boga rzucone na szaniec". Poświęcili życie dla obrony ojczyzny.

CZAS I MIEJSCE AKCJI • Akcja powieści rozpoczyna się w czerwcu 1939 roku od wyprawy drużyny harcerskiej „Buków" w Beskidy, a kończy w sierpniu 1943 r. , kiedy ginie Tadeusz Zawadzki „Zośka". Ważne daty: 30 marca 1943 – śmierć Alka i Rudego 20 sierpnia 1943 – śmierć Zośki • Miejsce akcji to przede wszystkim Warszawa, ale także wspomniane już Beskidy oraz miejscowości Celestynów, Czarnocin, Sieczychy.

BOHATEROWIE • Główni bohaterowie książki to Jan Bytnar „Rudy", Aleksy Dawidowski „Alek i Tadeusz Zawadzki „Zośka". • Chłopcy należeli do harcerskiej drużyny „Buków". Chodzili do jednej klasy w Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie. • Wywodzili się z inteligenckich rodzin, a w ich domach wielką wagę przywiązywano do wartości patriotycznych i bliskości rodzinnych więzi. • Rodzice bohaterów należeli do pokolenia, które urodziło się jeszcze pod zaborami i doczekało wolnej Polski (1918 - data odzyskania niepodległości), dlatego miłość do ojczyzny była w nich bardzo żywa. O pokoleniu młodych bohaterów mówi się, że to pokolenie Kolumbów (od tytułu powieści Romana Bratnego „Kolumbowie”). To pokolenie stracone, "rzucone na szaniec" obronny Polski.

REALIA Życie w okupowanej Warszawie było trudne. Od samego początku "Buki" nawiązują współpracę z tajną organizacją PLAN. Uczestniczą w drukowaniu ulotek, przeprowadzają akcję gazowania "Adrii", gdzie bawią się Niemcy. Jednocześnie pracują, by pomóc rodzinom. Zajmują się więc szkleniem okien, co było konieczne przed zbliżającą się zimą. Rudy daje korepetycje. Alek jeździ rikszą i pracuje jako drwal, ponieważ utrzymuje rodzinę po aresztowaniu ojca, który w końcu zostaje przez Niemców zamordowany w 1940 roku. Zośka zakłada domową fabrykę marmolady. Uczestniczą też w tajnych kompletach (tajne nauczanie). Mały Sabotaż "Wawer" to organizacja, do której zespół Buków dołącza w marcu 1941 roku. Jej celem było pokazanie, że Polacy nie poddają się okupantowi. Pod koniec 1942 roku przechodzą wojskowe przeszkolenie i stają się żołnierzami podziemnej armii. Najtragiczniejszym wydarzeniem opisanym w książce jest aresztowanie, torturowanie i śmierć Rudego. W tym samym dniu co Janek umiera także Alek w wyniku rany postrzałowej, którą odniósł podczas akcji odbicia Rudego. PRZYPOMNIJCIE SOBIE

WAŻNE POJĘCIA Ø dywersja – akcje z bronią w ręku, niszczące działania wojenne na zapleczu. Ø sabotaż – działania zaplanowane tak, aby utrudnić realizację jakichś zadań wrogowi, np. plakatowanie miasta, zrywanie flag. Ø arsenał – skład broni; w Warszawie w okolicach placu Bankowego – tam rozegrala się słynna akcja pod Arsenałem związana z odbiciem Rudego. Ø Pawiak – więzienie warszawskie, w którym Niemcy więzili polskich patriotów. Ø Szucha – ulica, przy której mieściła się siedziba gestapo; odbywały się tam okrutne przesłuchania więźniów. Ø Palmiry – miejsce pod Warszawą, gdzie rozstrzeliwano polskich patriotów, m. in. ojca Alka.

NAJWAŻNIEJSZE AKCJE SABOTAŻOWE BOHATERÓW POWIEŚCI: • Pomoc rannym z pociągu ostrzelanego pod Wielkim Dębem. • Niszczenie witryn fotografów, którzy wywieszali na wystawach zdjęcia niemieckich oficerów. • Rozwieszanie plakatów ośmieszających Hitlera. • Rysowanie na murach żołwia – przypominanie, osobom pracujących w zakładach na rzecz okupanta, aby swoje obowiązki wykonywały powoli. • Walka z warszawskimi kinomanami. • Akcje z literą V – na murach wypisywano tę literę jako skrót do słowa victory – zwycięstwo. • Zamykanie Niemców w sklepach dla uprzywilejowanych. • Zdjęcie niemieckiej tablicy z pomnika Kopernika.

AKCJE DYWERSYJNE ZOŚKI, ALKA I RUDEGO v Wykolejenie pociągu wiozącego niemiecki sprzęt wojenny. v. Akcja pod Arsenałem – odbicie Rudego. v. Wykonanie wyroków śmierci na Schultzu i Langem. v. Odbicie więźniów w Celestynowie. v. Wysadzenie mostu pod Czarnocinem ( najbardziej nieudana i krwawa akcja). v. Likwidacja posterunku żandarmerii pod Sieczychami.