Jako i metody jej pomiaru Marcin Bodziachowski Dobre

Jakość i metody jej pomiaru Marcin Bodziachowski

Dobre oprogramowanie powinno być: § § Zgodne z wymaganiami użytkownika Niezawodne Efektywne Łatwe w konserwacji 2

Czym jest jakość? Dążenie do wysokiej jakości stało się metodą zarządzania. Jakość należy do podstawowych atrybutów konkurencyjności organizacji. Czym jednak jest jakość? Jak jest definiowana? Co przez nią rozumiemy? 3

Definicje jakości n definicja ogólna - doskonałość produktu zwana wysoką jakością, jako przeciwieństwo niskiej jakości. Jakość jest z jednej strony osiągnięciem przez produkt wyższych standardów, z drugiej strony zaś jest to istota zadowolenia klienta. n definicja produktowa - jakość odnosi się do sumy ocenionych atrybutów produktu. 4

Definicje jakości n definicja użytkowa - zdolność użytkowa. n definicja produkcyjna - dostosowanie do wymagań ( definicja ta wskazuje na to, że jakość produktu jest podstawą preferencji klientów i wyznacznikiem ich oczekiwań) 5

Jakość – pojęcie niejednoznaczne Jakość nie jest pojęciem jednoznacznym, można na nią patrzeć z różnych pozycji - np. klienta bądź producenta. Najważniejsze jest jednak to, aby zrozumieć czym w rzeczywistości jest jakość i mam nadzieję, że ukazane definicje w tym pomogą. 6

Jakość to nie tylko dostarczenie wyrobu lepszego od przeciętnego, ale oznacza również prawidłowe wykonywanie wszystkiego od początku, zamiast popełniania błędów, a następnie ich poprawiania. 7

Jakość a konkurencyjność Wielu ludzi postrzega zwracanie uwagi na jakość jako jedno z najważniejszych zagadnień konkurencyjności. W istocie jakość może być jednym z podstawowych sposobów zwiększania wartości wyrobów i usług, by te wyróżniały się wśród oferowanych przez konkurentów. 8

Jakość a konkurencyjność Swego czasu menedżerowie uważali, że konieczne jest dokonywanie wyborów między efektywnością a jakością. Dzisiaj menedżerowie traktują efektywność i jakość równie poważnie – dzięki nim można zwiększać zyski i zapewniać lojalność klientów. 9

Produkt dobrej jakości Za produkt dobrej jakości możemy uznać: zgodny z warunkami technicznymi n przydatny do użytku n przydatny do użytkowania n zdolny do spełnienia oczekiwań użytkownika n 10

ISO 8402 Definicja jakości została opracowana przez Międzynarodową Organizację Standaryzacji (ISO) i została ujęta jako norma ISO 8402: „Jakość to ogół właściwości wyrobu lub usługi decydujących o zdolności wyrobu lub usługi do zaspokajania stwierdzonych lub przewidywanych potrzeb. ” 11

ISO - powstanie W 1947 r. w Londynie 25 krajów w tym Polska postanowiło utworzyć międzynarodową organizację normalizacyjną. Organizacja taka pod nazwą International Standards Organization (ISO) oficjalnie powstała 23 lutego 1947 r. Siedzibą ISO jest Genewa. 12

Norma wg ISO § Norma wg ISO jest to wynik procedury normalizacyjnej wyrażony w postaci reguł i zatwierdzony przez upoważnioną do tego władzę. § Norma jest efektem działalności normalizacyjnej. § Normy stanowią zbiór przepisów określających wymagane cechy, wymiary, właściwości przedmiotów i ich części składowych, właściwą terminologię itp 13

ISO - dziedziny Zadaniem ISO jest opracowywanie norm międzynarodowych i działalność na rzecz wprowadzenia ich w życie. ISO obejmuje swym zakresem działania wszystkie dziedziny z wyjątkiem elektrotechniki i elektroniki (oraz dziedzin pokrewnych). 14

Zatwierdzanie norm § opracowanie norm przez Komitety Techniczne § weryfikacja projektów roboczych norm § zatwierdzanie projektu przez Radę ISO § „Zalecenie” ISO i „Norma międzynarodowa” 15

Cele stosowania ISO 9000 § uzyskanie i utrzymanie jakości wyrobów na takim poziomie, aby w sposób trwały zaspokoić stwierdzone lub zakładane potrzeby klientów (odbiorców) § jakość działań i stosowanych metod zarządzania powinna być nieustannie doskonalona 16

Cele stosowania ISO 9000 § klienci lub inni zainteresowani powinni mieć zaufanie, że wymagania jakościowe są i będą spełniane, co w razie potrzeby wynikającej z umowy, powinno być udokumentowane § kierownictwo i personel przedsiębiorstwa powinno mieć przeświadczenie, że wymagania dotyczące systemu jakości są i będą spełnione 17

Problemy z jakością Problemy związane z jakością oprogramowania spowodowane są: § trudnościami jakie klienci mają z samodzielnym wyspecyfikowaniem (w sposób jednorazowy i kompletny) swoich potrzeb § trudnościami dostawcy z pełnym zrozumieniem potrzeb klienta 18

Problemy z jakością § zmiennością (w czasie) definiowanych potrzeb, które muszą być stale przekazywane (wymieniane) i przyswajane przez dostawcę i klienta § podatnością oprogramowania na ciągłe zmiany § trudnościami wyczerpującego (przekazanie bez błędów) przetestowania oprogramowania będącego przedmiotem dostaw 19

Podstawowe normy międzynarodowe i związane z nimi zalecenia regulują zagadnienia jakości w zakresie dostaw oprogramowania: ISO 9001 lub 9002 lub 9003 n ISO 9000 -3 n podejście Tick. IT n 20

Zakres norm n ISO 9001: system zapewnienia jakości w projektowaniu, konstruowaniu, produkcji, instalowaniu i serwisie n ISO 9002: system zapewnienia jakości w produkcji, instalowaniu i serwisie n ISO 9003: system zapewnienia jakości w kontroli ostatecznej i badaniach 21

Zakres norm n ISO 9000 -3: system zapewnienia jakości w przypadku rozwoju, dostarczania i konserwacji oprogramowania n podejście Tick. IT: stanowi zalecenia dla odbiorców i dostawców oprogramowania w zakresie systemów zapewnienia jakości oraz wymagań związanych z certyfikacją. 22

ISO 9000 -3 § § § Norma ISO 9000 -3 dostarcza specyficznego przewodnika dla auditorów i wdrażających systemy jakości tylko i wyłącznie dla oprogramowania. Uznaje kluczową rolę klienta i sugeruje sposoby, w których klient może wspomagać wysiłki dostawcy i uczestniczyć w procesie dostawy jakościowego produktu. Wspólne definiowanie potrzeb (z kierownictwem klienta) 23

ISO 9001 Ogół wymagań tej normy jest ujęty w 20 punktach szczegółowych, podzielonych na cztery grupy n funkcje podstawowe (przegląd umowy, sterowanie procesem, kontrola, transport, przechowywanie, pakowanie, dostarczanie i serwis) n elementy infrastruktury uzupełniającej n funkcje nawigacji n funkcje misji systemu jakości 24

Tick. IT Efektywność podejścia Tick. IT bazuje na trzech czynnikach: n wzajemnym uznaniu pomiędzy różnymi ciałami certyfikującymi n roli klienta w osiąganiu jakości oprogramowania n upowszechnieniu i ujednoliceniu procedury opracowywania systemu zapewnienia jakości, która będzie uznana na różnych rynkach światowych 25

Tick. IT Zalecenia zawarte w dokumencie Tick. IT szczególnie eksponują konieczność zdefiniowania relacji pomiędzy klientem a dostawcą. § Oprogramowanie jako wytwór pracy intelektualnej wymaga wysiłków doskonalących jego jakość. § Elementy systemu jakości w postaci procedur, instrukcji muszą w organizacji ewoluować zwiększając jej efektywność i skuteczność. 26

ISO 9126 -1 Różnica między użytecznością (usability) i funkcjonalnością (functionality) to nie do końca prosta kwestia, skomplikowana dodatkowo przez różnice między polskimi, a oryginalnymi znaczeniami tych pojęć. Norma ISO 9126 -1 podaje jasne definicje zarówno użyteczności, jak i funkcjonalności produktu. 27

ISO 9126 -1 - funkcjonalność n “Functionality: the capability of the software to provide functions which meet stated and implied needs when the software is used under specified conditions. Subchacteristics include suitability, accuracy, interoperability, security, compliance. ” Znaczenie: zapewnienie zakresu funkcji odpowiadających potrzebom użytkownika. 28

ISO 9126 -1 - użyteczność n “Usability: the capability of the software to be understood, learned, used and liked by the user, when used under specified conditions. Subcharacteristics include understandability, learnability, operability, attractiveness, compliance. ” Znaczenie: zapewnienie łatwości zrozumienia, nauki i użytkowania produktu oraz satysfakcji użytkownika. 29

ISO 9126 -1 n Skuteczność – średni czas ukończenia zadania, liczba i rodzaj popełnianych błędów n Efektywność – nakłady użytkownika – czas i wysiłek psychiczny potrzebny do nauczenia się obsługi systemu n Satysfakcja – odczucia użytkowników wyrażane na temat pracy z systemem. 30

Rola klienta sprowadza się do: § ustanowienia zdefiniowanych (podanie obowiązków, odpowiedzialności i kompetencji) relacji z dostawcami, bazujących na wzajemnym zaufaniu i współpracy § możliwości kontroli jakości rozwijanego przez dostawcę oprogramowania § przymusu śledzenia jakości w trakcie trwania prac nad oprogramowaniem i brania udziału w realizacji postawionych dostawcy celów jakości 31

Rola klienta Klient może: § służyć dostawcy radą w zakresie niezbędnych i potrzebnych kontroli wspierających jakość § aprobować wykonane przez dostawcę specyfikacje potrzeb 32

TQM- Total Quality Management § Jest to podejście kierownictwa przedsiębiorstwa skierowane na ciągłą poprawę jakości przy zaangażowaniu wszystkich pracowników firmy § Jego celem jest osiągniecie długofalowego sukcesu poprzez uzyskanie zadowolenia klienta z korzyścią dla pracowników oraz samego przedsiębiorstwa 33

Podstawy koncepcji TQM § § § Każdy ma swoich klientów i dostawców To ludzie realizują jakość Najlepsze efekty daje praca zespołowa Komunikowanie się między ludźmi zdecydowanie usprawnia procesy oraz skuteczność i wydajność działania Zapobieganie problemom jest najlepszą metodą postępowania 34

Podstawy koncepcji TQM § § § Klienci mają swoje wymagania i oczekiwania, należy być z nimi w ciągłym kontakcie, by je poznać i realizować Wypracowanie praktycznej koncepcji jakości totalnej, dostosowanej do wymagań klientów (rynku) jest wyzwaniem dla całej załogi Zbudowanie strategii jakości (oraz produktywności) prowadzi do rozwoju przedsiębiorstwa i jego sukcesu. 35

Zasady TQM Kultura powszechnej jakości charakteryzuje się pięcioma zasadami: § § § Zaangażowaniem najwyższego kierownictwa Cel działań- zadowolenie klienta Ciągłe doskonalenie Jakość jest sprawą każdego pracownika Redukcja kosztów jakości 36

Korzyści z TQM § § § Zadowolenie klientów Pozytywne postawy załogi Efektywna komunikacja Stałe doskonalenie Zadowolenie „wewnętrznych” klientów Eliminacja strat 37

Miara jakości Miarę jakości danego wyrobu możemy określić porównując rzeczywiste cechy wyrobu z jego cechami oczekiwanymi. Musimy dążyć do tego, by ten stosunek wynosił 1, czyli „wyrób” spełniał wszystkie stawiane mu wymagania. 38