Jak napisa dobre wypracowanie maturalne Eliza Godlewska Wybr

Jak napisać dobre wypracowanie maturalne? Eliza Godlewska

Wybór i analiza tematu

Analiza tematu Dokonanie świadomego wyboru tematu jest podstawą do napisania dobrej pracy. Przemyśl decyzję związaną z wyborem tematu! Zastanów się, o których utworach, epokach wiesz więcej! Sprawdź, czy rozumiesz wszystkie pojęcia pojawiające się w temacie! Temat wypracowania jest tekstem, który należy przeczytać ze zrozumieniem. Jego analiza powinna być podstawową czynnością przed przystąpieniem do czytania tekstu literackiego. ZAPAMIĘTAJ! WARTO POŚWIĘCIĆ CZAS NA DOBRE ROZPOZNANIE I WYBÓR WŁAŚCIWEGO TEMATU

Analiza tematu Analizując temat, zwróć uwagę na jego trzy aspekty: Określenie problemu postawionego w temacie. Wskazanie czynności, które należy wykonać w związku realizacją tematu. Wskazanie materiału rzeczowego. PISZ ŚMIAŁO PO ARKUSZU! WARTO • wynotować problemy postawione w temacie • zakreślić najważniejsze zagadnienia w temacie • opisać temat i wypisać skojarzenia z nim związane (np. typ bohatera, światopogląd epoki, istotne informacje o autorze itp. )

Analiza tematu ZAPAMIĘTAJ! ARKUSZ TO DOBRE MIEJSCE NA NOTOWANIE TWOICH SPOSTRZEŻEŃ

Cechy dobrego wstępu

Cechy dobrego wstępu Pisząc wstęp, należy: • unikać banalnego początku Kochanowski urodził się…) (np. Makbet to tytułowy bohater…, Jan • funkcjonalizować wstęp wobec tematu problemu postawionego w temacie) • wyjaśnić pojęcia pojawiające (np. człowiek zlagrowany, bohater tragiczny itp. ) (wstęp musi się odnosić do się w temacie • zamieścić podstawowe informacje o utworze/utworach (tytuł, autor, czas powstania – epoka, rodzaj literacki, gatunek literacki, problematyka utworu) • wstępnie scharakteryzować postacie (w przypadku charakterystyki) • określić zasadę zestawienia tekstów/fragmentów (w przypadku analizy porównawczej) • postawić tezę lub hipotezę pytanie) (teza to zdanie oznajmujące, hipoteza to • tak zakończyć wstęp, aby zachęcić egzaminatora do czytania pracy

Jak nie należy pisać wstępu? • wstęp nie może być zbyt krótki (np. składać się z dwóch zdań) • we wstępie należy streszczać analizowanego utworu (utworów) • wstęp nie może być jedynie charakterystyką twórczości autora utworu zmieszczonego w arkuszu • wstęp nie może być luźnymi rozważaniami piszącego w związku z problemem postawionym w temacie ZAPAMIĘTAJ! PRACA BEZ WSTĘPU PROWADZI DO EGZAMINACYJNEJ KLĘSKI!

Cechy dobrego rozwinięcia tematu

Cechy dobrego rozwinięcia tematu Pisząc rozwinięcie, należy: umiejscowić fragment w całości utworu określić problematykę fragmentu/(-ów) tekstu/(-ów) scharakteryzować osobę mówiącą (narratora, podmiot liryczny) omówić wszystkie problemy postawione w temacie analizować i interpretować fragment/(-y), co ma prowadzić do wyciągania wniosków cząstkowych • stosować streszczenie tylko wtedy, gdy jest funkcjonalne • funkcjonalnie posługiwać się cytatami (w sposób wyważony, • • • jeśli chodzi o ich ilość i długość ) • funkcjonalnie odwoływać się do całości utworu/(-ów) (nie pisać o wszystkim, co się wie na temat utworu) • stosować analogię kompozycyjną (paralelę) w przypadku analizy porównawczej • robić notatki na arkuszu

Jak nie należy pisać rozwinięcia? • pisać wszystkiego, co się wie na temat utworu lub epoki literackiej • prowadzić luźnych rozważań, które nie wynikają z analizy utworu • streszczać lub parafrazować utwór zamieszczony pod tematem ZAPAMIĘTAJ! STRESZCZANIE I PARAFRAZOWANIE FRAGMENTU, STOSOWANIE KRYPTOCYTATÓW TO NAJPROSTSZE DROGI DO ZGUBY MATURZYSTY!

Cechy dobrego zakończenia

Cechy dobrego zakończenia Pisząc zakończenie, należy: • ponownie przeczytać temat wypracowania • ponownie przeczytać wstęp i odwołać się do tezy/hipotezy postawionej we wstępie w celu jej potwierdzenia/odpowiedzi na pytanie • wyciągać ogólne wnioski z analizy fragmentu i odwołania do utworu (a nie przepisywać rozwinięcie) • unikać ogólnych rozważań (dygresji) bez odwołania do problemu postawionego w temacie • odpowiedzieć na pytanie: jakie są przyczyny, mechanizmy, konsekwencje? (w związku z problemem postawionym w temacie) • dostrzec zależności między ujęciem danego problemu przez twórcę a założeniami epoki (światopogląd, filozofia, kierunki artystyczne itp. ), w której powstał utwór • skłonić egzaminatora do refleksji ostatnim zdaniem pracy • po napisaniu pracy przeczytać ją jeszcze raz!

Kilka uwag o kompozycji wypracowania

Kilka uwag o dobrej kompozycji • kompozycja wypracowania powinna być przemyślana i uporządkowana (warto napisać hasłowy plan wypowiedzi) • wypracowanie powinno być funkcjonalnie podzielone na akapity • wypowiedź powinna być spójna (dzięki np. zaimkom, synonimom, powtórzeniom oraz wyrażeniom spajającym) ZAPAMIĘTAJ! WYPRACOWANIE CHAOTYCZNE I NIESPÓJNE NIE ZOSTANIE ZROZUMIANE PRZEZ ODBIORCĘ (EGZAMINATORA)!

Kilka uwag o dobrej kompozycji - wyrażenia spajające ü Wyrażenia podkreślające porządek czasowy: na początku, najpierw, na wstępie… potem, następnie, z kolei, idąc dalej, przechodząc do… tymczasem, w tym samym czasie, równocześnie… przedtem, wcześniej, uprzednio… na koniec, wreszcie, nareszcie, ostatecznie, na zakończenie, podsumowując… ü Wyrażenia podkreślające przeciwstawienie: Jednak, jednakże, przeciwnie, wszakże, z jednej strony…, z drugiej strony, natomiast… inaczej, odwrotnie, ü Wyrażenia podkreślające rangę (hierarchię) argumentów: przede wszystkim, w pierwszej kolejności, zwłaszcza, głównie, tym bardziej poza tym, oprócz tego, co więcej, na dodatek, ponadto… ü Wyrażenia podkreślające argumentację i wnioskowanie: weźmy pod uwagę, otóż, skoro, o ile, jeżeli… zatem, toteż, tak więc, w rezultacie, w następstwie, w wyniku, z tego wniosek, że… ü Inne wyrażenia nawiązujące: jak wiadomo, wyżej wspomniane, przytoczone wcześniej, powyższe uwagi… a mianowicie…, i tak…, następujące…, takie, jak…, na przykład…

Kilka uwag o stylu i języku wypracowania

Kilka uwag o stylu i języku Wypracowanie pisz: • stylem jasnym i zrozumiałym (unikaj wyrazów obcych, modnych i takich, których znaczenia nie jesteś pewien) • w sposób zwięzły (unikaj wielosłowia, pustosłowia, „wodolejstwa”, zbędnych dygresji) • stylem prostym (unikaj kwiecistości, poetyzowania, metaforyzowania – wypracowanie to nie wiersz!) • stosując urozmaiconą składnię (zdania pojedyncze, złożone podrzędnie, współrzędnie itp. ) • stosownie do sytuacji (unikaj kolokwializmów, nie stylizuj wypowiedzi np. na język chłopski, stosuj terminologię teoretycznoliteracką)

Kilka uwag o stylu i języku Terminologia teoretycznoliteracka to: • nazwy rodzajów literackich (epika, liryka, dramat) • nazwy gatunków literackich (np. dramat antyczny, dramat romantyczny, sonet, fraszka, powieść realistyczna, powieść psychologiczna itp. ) • nazwy podmiotów mówiących (np. podmiot liryczny, narrator pierwszoosobowy, trzecioosobowy itp. ) • nazwy kierunków artystycznych – konwencji opisu (np. realizm, impresjonizm, naturalizm, oniryzm itp. ) ZAPAMIĘTAJ! • nazwy filozofii (np. idealizm. STYL platoński, epikureizm, WŁAŚCIWY WYPOWIEDZI stoicyzm, egzystencjalizm itp. ) SPRAWIA, ŻE JESTEŚ LEPIEJ • nazwy środków. ROZUMIANY, i zabiegów stylistycznych PODKREŚLA TWOJĄ (np. personifikacja, metafora, porównanie homeryckie, WIEDZĘ I TO, ŻE JESTEŚ ŚWIADOMYM sakralizacja, epitet, apostrofa, wyliczenie itp. ) UŻYTKOWNIKIEM JĘZYKA

Totalne zero…

Totalne zero… Za wypracowanie na poziomie podstawowym można otrzymać maksymalnie 50 pkt, na które składają się punkty: Rozwinięcie tematu – 25 pkt Kompozycja – 5, 3, 1, 0 pkt Styl – 5, 3, 1, 0 pkt Język – 12, 9, 6, 3, 1, 0 pkt Zapis – 3, 2, 1, 0 pkt Szczególne walory – 4, 3, 2, 1, 0 pkt

Totalne zero… Sytuacje, w których maturzysta „na własne życzenie” nie otrzymuje punktów za pracę lub jej wybrane elementy: • jeśli praca ma mniej niż 250 słów a poza tym jest słaba merytorycznie – ocenia się tylko rozwinięcie tematu (K, S, J, Z – 0 pkt) • jeśli praca jest napisana niekomunikatywnym językiem bądź jest nieczytelna i nie przyznano punktów za rozwinięcie (Rt 0 pkt) – język ocenia się na 0 pkt • jeśli praca nie otrzymała punktów za (Rt 0 pkt) – kompozycję ocenia się na 0 pkt • jeśli praca składa się w przeważającej z kryptocytatów – język i styl ocenia się na 0 pkt • jeśli praca jest napisana drukowanymi literami i piszący nie jest dyslektykiem – zapis ocenia się na 0 pkt • jeśli w pracy pojawiają się kardynalne błędy rzeczowe – praca otrzymuje 0 pkt • jeśli praca jest nie na temat (np. temat dotyczy Makbeta a uczeń pisze o poezji wojennej) – praca otrzymuje 0 pkt rozwinięcie tematu większości

Cierpliwość egzaminatora kiedyś się kończy, czyli kilka dobrych rad…

Cierpliwość egzaminatora kiedyś się kończy, czyli kilka dobrych rad… ZAPAMIĘTAJ! Pisz czytelnie! Jeśli skreślasz wyraz, napisz drugi obok! Staraj się nie nadpisywać tekstu i nie dopisywać go na marginesie! drobnym maczkiem Wyraźnie odznaczaj graficznie akapity! Stawiaj znaki interpunkcyjne! Nie leń się i sprawdzaj pisownię trudnych wyrazów. Słownik ortograficzny jest dostępny w sali! Nie pisz obszernej pracy wychodzącej poza brudnopis. Najczęściej jest ona wodolejstwem! EGZAMINATORZY Z GÓRY DZIĘKUJĄ

Powodzenia na maturze