JABATAN AKAUNTAN NEGARA MALAYSIA PENGURUSAN PENGAUDITAN Disediakan Oleh

JABATAN AKAUNTAN NEGARA MALAYSIA PENGURUSAN PENGAUDITAN Disediakan Oleh: BAHAGIAN PENGURUSAN AUDIT DALAM, JANM

Pengenalan Kepada Pengauditan SEKTOR AWAM Audit Luar Jabatan Audit Negara Akta Audit 1957 Audit Dalam Kementerian/Jabatan Pekeliling Perbendaharaan PS 3. 1 /2013

Pengauditan Sektor Awam Jabatan audit negara Akta audit 1957

Pengenalan Kepada Pengauditan Audit Luar SEKTOR AWAM Jabatan Audit Negara Akta Audit 1957

EXTERNAL AUDIT NEGARA Jenis Definisi Skop Output

DEFINISI PENGAUDITAN AUDIT NEGARA “Pengauditan boleh ditakrifkan sebagai suatu pemeriksaan, analisa dan nilaian yang berterusan dan sistematik ke atas penyata kewangan, rekod, operasi dan pentadbiran sesuatu organisasi bagi menentukan samada prinsip-prinsip am perakaunan, polisi-polisi pengurusan, peraturan dan prosedur dipatuhi. ” -Portal Jabatan Audit Negara

AUDIT NEGARA MENGAPA PENGAUDITAN PERLU DIJALANKAN? Pengauditan dijalankan bagi memastikan: • • • kehendak undang-undang dan peraturan telah dipatuhi; mendedahkan faktor atau elemen yang tidak mendorong kepada kecekapan, keberkesanan, dan ekonomi berhubung dengan perakaunan Negara; memberi pendapat sama ada penyata kewangan menunjukkan satu kenyataan yang benar dan munasabah mengenai kedudukan dan ketepatan rekod-rekod mengikut piawaian pengauditan yang diterima pakai.

AUDIT NEGARA SIAPAKAH YANG MELANTIK KETUA AUDIT NEGARA? • Ketua Audit Negara dilantik oleh Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong atas nasihat Perdana Menteri selepas berunding dengan Majlis Raja-Raja mengikut Artikel 105 Perlembagaan Persekutuan.

JENIS-JENIS PENGAUDITAN Pengesahan Penyata Kewangan AUDIT NEGARA Tadbir Urus Syarikat Kerajaan Indeks Akauntabiliti Prestasi

JABATAN AUDIT NEGARA Pengauditan Pengesahan Penyata Kewangan

JABATAN AUDIT NEGARA Objektif Pengauditan/Pengesahan Penyata Kewangan • Memberi pendapat sama ada Penyata Kewangan Kerajaan Persekutuan, Kerajaan Negeri, Badan Berkanun Persekutuan dan Negeri, Pihak Berkuasa Tempatan, Majlis Agama Islam dan entiti awam lain menunjukkan gambaran yang benar dan saksama serta prestasi kewangan dan aliran tunainya adalah selaras dengan piawaian pelaporan kewangan yang diluluskan di Malaysia.

JABATAN AUDIT NEGARA Standard Pengauditan/Pengesahan Penyata Kewangan • Standard Pengauditan Antarabangsa Institusi Audit (International Standard of Supreme Audit Institutions 1000 – 1999).

JABATAN AUDIT NEGARA Skop Pengauditan/Pengesahan Penyata Kewangan • Penyata Kewangan Kerajaan Persekutuan

JABATAN AUDIT NEGARA Sijil Audit Pengauditan Pengesahan Penyata Kewangan • Sijil Audit Tanpa Teguran • Sijil Audit Bertentangan • Sijil Audit Penafian

JABATAN AUDIT NEGARA Sijil Audit Tanpa Teguran • Penyata Kewangan telah disediakan dipersembahkan mengikut piawaian yang diterima pakai, diamalkan secara konsisten, seragam serta pendedahan yang mencukupi.

JABATAN AUDIT NEGARA Sijil Audit Berteguran • Perkara material yang boleh menjejaskan kesaksamaan penyata kewangan dari aspek prinsip perakaunan yang digunakan, konsistensi atau had disebabkan kekangan skop pengauditan.

JABATAN AUDIT NEGARA Sijil Audit Bertentangan • Penyata kewangan tidak menunjukkan kedudukan yang benar dan saksama atau tidak mematuhi prinsip perakaunan yang diterima umum. Kesan perbezaan pendapat adalah material dan menyeluruh terhadap penyata kewangan dan pendapat berteguran tidak memadai untuk mendedahkan kekeliruan atau penyata kewangan tidak sempurna.

JABATAN AUDIT NEGARA Sijil Audit Penafian • Kesan yang mungkin timbul daripada kekangan skop pengauditan adalah material dan menyeluruh di mana bukti tidak mencukupi untuk memberi pendapat terhadap penyata kewangan.

JABATAN AUDIT NEGARA Pengauditan Pengurusan Kewangan (Indeks Akauntibiliti)

AUDIT NEGARA PENGAUDITAN PENGURUSAN KEWANGAN (IA) • Selaras dengan kehendak Perlembagaan Persekutuan dan Akta Audit 1957. • Pengauditan ini dijalankan setiap tahun di semua Kementerian, 4 Jabatan pemungut utama iaitu Imigresen, Kastam Diraja Malaysia, Pengangkutan Jalan, Polis Diraja Malaysia (PDRM) serta 13 Pejabat Kewangan Negeri dan Perbendaharaan Negeri, Pejabat Setiausaha Kerajaan Negeri, Majlis Agama Islam dan Perbadanan Kemajuan Ekonomi Negeri. • Jabatan Persekutuan dan Negeri yang lain diaudit secara pusingan sekali pada setiap 3 tahun.

JABATAN AUDIT NEGARA Objektif Pengauditan Pengurusan Kewangan (IA) • Wujud struktur & sistem Pengurusan Kewangan berkesan • Wujud sistem kawalan dalaman berkesan • Pengurusan Kewangan mengikut peraturan & undang – undang • Rekod dikemaskini dan lengkap •

JABATAN AUDIT NEGARA Skop Pengauditan Pengurusan Kewangan (IA) • • • Kawalan Pengurusan Kawalan Bajet Kawalan Terimaan Kawalan Perbelanjaan Pengurusan Perolehan Pengurusan Kump. Wang Amanah/ Akaun Amanah & Deposit • Pengurusan Aset dan Stor • Pengurusan Kenderaan Kerajaan

JABATAN AUDIT NEGARA Penarafan Pengauditan Pengurusan Kewangan (IA) • • Cemerlang (90%-100%) Baik (80%-89. 9%) Memuaskan (70%-79. 9%) Kurang Memuaskan (6069. 9%) • Tidak Memuaskan (<59. 9%)

JABATAN AUDIT NEGARA Pengauditan Prestasi

AUDIT NEGARA PENGAUDITAN PRESTASI • Berdasarkan peruntukan Seksyen 6(d) Akta Audit 1957. • Menjalankan pemeriksaan bagi menilai sama ada wang awam telah dibelanjakan untuk tujuan ianya diperuntukkan dan aktiviti telah dilaksanakan secara cekap dan berhemat bagi mengelakkan penyelewengan, pembaziran dan pemborosan dalam perbelanjaan awam.

JABATAN AUDIT NEGARA Objektif Pengauditan Prestasi value for money • Menilai sama ada program dan aktiviti Kementerian/ Jabatan / Agensi telah dilaksanakan dengan cekap, berkesan dan mencapai matlamatnya.

JABATAN AUDIT NEGARA Kriteria Topik Pengauditan Prestasi value for money • • • Risiko kepada pengurusan yang baik Jangkaan / impak yang menyeluruh Materialiti kewangan Signifikan sesuatu program terhadap aktiviti auditi. Visibiliti programaktiviti mengikut sensitiviti politik dan • kepentingan negara. • Liputan audit, penilaian dalaman dan luaran program/aktiviti yang terhad • Auditabiliti

JABATAN AUDIT NEGARA Laporan Pengauditan Prestasi value for money • Maklum balas auditi • Syor dan Penambahbaikan • Mesyuarat Jawatankuasa Audit membincangkan tindakan pembetulan atau punitif

JABATAN AUDIT NEGARA Pengauditan Tadbir Urus

AUDIT NEGARA PENGAUDITAN TADBIR URUS • Berdasarkan peruntukan Seksyen 5(1)(d) Akta Audit 1957. • melaksanakan pengauditan terhadap Syarikat Kerajaan dan Subsidiari yang menerima pemberian atau pinjaman daripada Persekutuan atau Negeri, termasuk juga sesuatu syarikat di mana pegangan ekuiti Kerajaan melebihi 50% dengan syarat ianya hendaklah mendapat perkenan daripada Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong.

JABATAN AUDIT NEGARA Objektif Pengauditan Tadbir Urus Syarikat Kerajaan • Prestasi Kewangan syarikat memuaskan • Pengurusan kewangan dan tadbir urus korporat mengikut peraturan & undang • Pengurusan aktiviti selaras dengan objektif • Pengurusan syarikat subsidiari dipantau selaras dengan objektif

JABATAN AUDIT NEGARA Skop Pengauditan Tadbir Urus Syarikat Kerajaan • Perancangan Strategik dan Pengurusan Syarikat • Prestasi Kewangan • Pengurusan Aktiviti • Pemantauan terhadap Syarikat Induk/Subsidiari

Pengauditan Sektor Awam Audit Dalam Kementerian/Jabatan

Pengenalan Kepada Pengauditan SEKTOR AWAM AUDIT DALAM Audit Dalam Kementerian /Jabatan PS 3. 1 /2013

INTERNAL AUDIT DALAM KEMENTERIAN / JABATAN Definasi Objektif Tanggungjawab Output

DEFINISI PENGAUDITAN AUDIT DALAM KEMENTERIAN / JABATAN “Audit Dalam merupakan satu fungsi bebas, yang memberi kepastian dan khidmat perundingan secara objektif untuk menambah nilai dan mempertingkat tahap operasi organisasi” -PS 3. 1 / 2013

OBJEKTIF PENGAUDITAN AUDIT DALAM KEMENTERIAN / JABATAN “Objektif Unit Audit Dalam adalah untuk membantu sesebuah organisasi mencapai matlamatnya melalui pendekatan yang sistematik dan berdisiplin untuk menilai dan menentukan keberkesanan semua proses kawalan dan tadbir urus” -PS 3. 1 / 2013

Tanggungjawab AUDIT DALAM KEMENTERIAN / JABATAN Audit Pengurusan • Sistem Kewangan • Kawalan Dalaman • Rekod kewangan Audit Prestasi • Penilaian terhadap aktiviti

HASIL PENGAUDITAN AUDIT DALAM KEMENTERIAN / JABATAN “membentangkan Laporan Audit Dalam di Mesyuarat Jawatankuasa Audit” -PS 3. 1 / 2013 “Penubuhan Jawatankuasa Audit” -PS 3. 2 / 2013

Pengauditan Sektor Awam Bahagian pengurusan audit dalam JABATAN AKAUNTAN NEGARA MALAYSIA

BPAD, JANM AP 138 –Kewajipan Akauntan Negara Adalah menjadi Kewajipan Akauntan Negara di bawah arahan Ketua Setiausaha Perbendaharaan : a) bagi menentukan bahawa suatu sistem perakaunan yang sepatutnya diwujudkan dan pengawasan yang sesuai diadakan untuk mengelakkan kehilangan kerana penipuan atau kecuaian dalam semua Perbendaharaan dan Perbendaharaan Kecil dan jabatan lain, termasuk jabatan mengakaun sendiri dalam Kerajaan Persebutuan atau Kerajaan Negeri; dan dari semasa ke semasa mengeluarkan apa-apa arahan yang perlu bagi panduan Pegawai Pengawal dan Pegawai Kewangan Negeri berkenaan dengan perkara itu;

BPAD, JANM AP 138 –Kewajipan Akauntan Negara (b) i. iii. bagi menjalankan penyeliaan atas penerimaan hasil atau amanah Persekutuan dan mengambil langkah-langkah bagi memastikan bahawa hasil atau amanah itu dipungut tepat pada waktunya; bagi menerima hanya perbelanjaan yang dibenarkan dengan sepatutnya sebagai pertanggungan dalam akaunnya; bagi melaporkan kepada KSP apa-apa luar aturan yang matan berhubung dengan akaun awam yang dibawa kepada pemerhatiannya;

JANM Objektif Bahagian Pengurusan Audit Dalam • Meningkatkan pematuhan peraturan kewangan dan perakaunan kerajaan. • Meningkatkan khidmat nasihat pengurusan kewangan dan perakaunan kerajaan. • Meningkatkan kecekapan pengurusan dan pembangunan modal insan yang kompeten.

Fungsi BPAD • Memastikan terimaan dan bayaran Kerajaan Persekutuan diperakaunkan dengan betul mengikut peraturan yang berkuatkuasa. • Menjalankan pengauditan untuk memastikan kawalan dalaman ke atas pengurusan kewangan dan perakaunan Kerajaan Persekutuan adalah mencukupi dan berkesan. • Menjalankan audit penyiasatan khas mengikut arahan Kementerian Kewangan Malaysia. • Memastikan Akaun Belum Terima dilaporkan mengikut peraturan yang berkuatkuasa. • Memberi kelulusan ke atas permohonan pemusnahan rekod kewangan dan perakaunan mengikut peraturan yang berkuatkuasa. • Memberi khidmat nasihat berkaitan pengurusan kewangan dan perakaunan

BPAD 3 Seksyen Utama Seksyen Kawalan Pengurusan Seksyen Kawalan Hasil Seksyen Kawalan Khas

Au di t RA M AL AY SI A an • SEKSYEN KAWALAN PENGURUSAN JA BA TA N Pra Pengauditan Indeks Akauntabiliti • Ba ha AK AU gia NT n AN NE GA Pe Da ngu lam ru s PROGRAM PENGAUDITAN Prestasi Pejabat Perakaunan. Lain-lain – Pra SSR/ MPK JANM

BPAD, JANM CONTOH PENEMUAN-PENEMUAN AUDIT 1) 2) 3) 4) 5) Seksyen Kawalan Pengurusan Perolehan sesuatu bekalan/ perkhidmatan melebihi RM 20, 000 setahun tidak melalui Jawatankuasa Sebut Harga ’B’. Penyediaan baucar bayaran tidak mematuhi SPANM Bil. 17/2014 Saman Kenderaan kerajaan yang tertunggak. Terdapat item tertunggak melebihi 3 bulan di Penyata Penyesuaian Bank. Penyata Penerimaan Wang tidak diterima dari PTJ setiap kali agihan wang tunai bagi AP 96(a) selesai dilaksanakan. 47

Au di t A SI AY AL • SEKSYEN KAWALAN KHAS N TA JA BA Kaedah Perolehan • Ba ha AK AU gia NT n AN NE GA RA M Pe Da ngu lam ru sa n PROGRAM PENGAUDITAN Verifikasi Pengurusan Kewangan Dan Akaun Bagi Urusan Kenaikan Pangkat Ketua-ketua Jabatan Gred Utama C Dan Ke atas Pengauditan Pengurusan Rekod Kewangan Dan Perakaunan Taklimat pengurusan dan pemusnahan Rekod Kewangan Dan Perakaunan

BPAD, JANM CONTOH PENEMUAN-PENEMUAN AUDIT 1) 2) 3) 4) 5) 6) Seksyen Kawalan Khas Pecah kecil bagi perolehan sebut harga. Pegawai yang menandatangani kertas keputusan sebut harga tidak diberi kuasa. Kontrak lewat ditandatangani. Bilik rekod tidak diselenggara dengan baik. Rekod tidak pernah dimusnahkan. Pegawai rekod jabatan tidak dilantik/ dikemaskini. 49

AL AY SI A Au di t AN NE GA RA M Pe Da ngu lam ru sa n NT n • SEKSYEN KAWALAN HASIL AK AU gia Pemantauan Praktis • JA BA TA N ha Ba PROGRAM PENGAUDITAN Pemantauan Hasil (LHDN) Pemantauan Hasil (GST)

BPAD, JANM CONTOH PENEMUAN-PENEMUAN AUDIT 1) 2) 3) 4) 5) 6) Seksyen Kawalan Hasil Terimaan lewat dimasukkan ke dalam bank. Perakuan pada penyata pemungut dibuat sebelum pungutan dimasukkan ke dalam bank. Item Penyata Penyesuaian Bank lewat diambil tindakan (melebihi 3 bulan) Perbezaan maklumat pungutan harian dan rekod kewangan. Pungutan lewat dibankkan. Cek tak laku lewat dan belum diganti (melebihi tempoh yang ditetapkan). 51

BPAD, JANM Proses Kerja Pengauditan 1 2 PENYEDIAAN RANCANGAN PENGAUDITAN TAHUNAN 3 PERANCANGAN KERJA AUDIT 5 TERIMA MAKLUM BALAS & TINDAKAN SUSULAN 4 MENYEDIAKAN LAPORAN AUDIT PEMERIKSAAN DAN PENILAIAN MAKLUMAT

AY SI A Au di t AL • Self Assesment Audit i as N TA BA m JA Tr an sf or • Ba ha AK AU gia NT n AN NE GA RA M Pe Da ngu lam ru sa n SAA Laporan Audit Secara Atas Talian • AREF (Dalam Pembangunan)

• JA BA TA N AK AU NT AN n NE GA RA M AL AY SI A Pe Da ngu lam ru sa n gia ha Ba Au di t SAA • Self Assesment Audit

A RA M AL AY SI • AREF (Dalam Pembangunan) N TA BA JA • Ba ha AK AU gia NT n AN NE GA Pe Da ngu lam ru s an Au di t Laporan Audit Secara Atas Talian Sedia Selaras Semak Sah Lulus

TERIMA KASIH