Ist Kraljevska kua Nemanjia je vladala Srbijom od

Ist,

• Kraljevska kuća Nemanjića je vladala Srbijom od XII veka do 1371. Stvorili su moćnu i organizovanu državu, izgradili brojne crkve i manastire neki od njih su možda i napisali najlepša književna dela svog vremena.

Stefan Nemanja Mesto rođenja Ribnica (današnja Podgorica), Kraljevina Zeta Mesto smrti Vizantija Hilandar Sveta gora, Manastir Studenica Sahranjen Veliki župan Raške Period (1166) 1168 — 1196 Prethodnik Tihomir Zavidović Naslednik Stefan Nemanjić Poreklo Dinastija Nemanjići Otac Zavida Majka Porodica Supružnik Ana Deca Vukan Nemanjić Stefan Nemanjić Rastk Nemanjić

• • • Stefan Nemanja (crkvenoslovenski: Стѣфань), je bio veliki župan Raške, rodonačelnik vladarske dinastije Nemanjića i tvorac moćne srpske države u srednjem veku. Doba njegove vladavine predstavlja prelomni period u istoriji i kulturi Srba. Zbacio je između 1166. i 1168. godine svog najstarijeg brata Tihomira i vrhovnu vlast Vizantije. Na unutrašnjem planu, okrenuo se učvršćivanju vlasti u zemlji. Sazvao je sabor protiv bogumila u Raškoj, nakon čega se, uz pomoć vojske, surovo obračunao sa sledbenicima ovog učenja, koje je smatrano jeretičkim. Na međunarodnom planu je ulazio u velike saveze protiv Vizantije. Njegovu vladavinu karakteriše početak podizanja monumentalnih vladarskih zadužbina, kao i pojava autentičnog srpskog stila u sakralnoj arhitekturi, poznatog kao Raški stil, za čiji početak se uzima njegovo podizanje manastira Đurđevi Stupovi. Povukao se sa vlasti i zamonašio na saboru 1196. godine, a za svog naslednika je odredio srednjeg sina Stefana Prvovenčanog. Preminuo je kao monah Simeon u manastiru Hilandar, a njegove mošti su 1208. godine prenete u manastir Studenicu, u kome se i danas nalaze.

Verovatni ostaci Rasa, nekadašnje prestonice Raške.

Simeon je obnovio Hilandar iz temelja sa sinom Savom 1198. godine.

Stefan Mesto rođenja nepoznato Mesto smrti nepoznato Sahranjen Manastir Studenica zatim Žiča (danas Studenica) Veliki župan i Kralj Srbije Period 1196— 1217, veliki župan 1217— 1223, kralj Prethodnik Nemanja Naslednik Radoslav Poreklo Dinastija Nemanjići Otac Nemanja Majka Ana Porodica Supružnik Evdokija Anđel nepoznata Ana Dandolo Deca Radoslav Komnina Predislav Vladislav Uroš

Stefan Radoslav Mesto rođenja nepoznato Mesto smrti nepoznato Sahranjen Manastir Studenica Kralj Srbije Period 1223 — 1234 Prethodnik Stefan Naslednik Vladislav Poreklo Dinastija Nemanjići Otac Stefan Majka Evdokij Anđel Porodica Supružnik Deca Ana Duka Asen

Stefan Vladislav Mesto rođenja nepoznato Mesto smrti nepoznato Sahranjen Manastir Mileševa Kralj Srbije i Primorja Period 1234 — 1242, kralj Srbije 1242 — 1267? , kralj Primorja Prethodnik Radoslav Naslednik Uroš Poreklo Dinastija Nemanjići Otac Stefan Majka Evdokija Anđel Porodica Supružnik Beloslava Asen Deca Stefan Desa ćerka nepoznatog imena

Stefan Dragutin Mesto rođenja nepoznato Mesto smrti nepoznato Sahranjen Manastir Đurđevi Stupovi Kralj Srbije i Srema Period 1276 — 1282, kralj Srbije 1282 — 1316, kralj Srema Prethodnik Uroš Naslednik Milutin (u Srbiji) Vladislav (u Sremu) Poreklo Dinastija Nemanjići Otac Uroš Majka Jelena Anžujska Porodica Supružnik Katalina Deca Urošic Vladislav Jelisaveta

Stefan Vladislav II je bio srpski kralj (1316— 1325), sin kralja Dragutina i mađarske princeze Katarine. Godine 1292. godine, Stefan Vladislav II je odlukom mađarskog suda u nasledno vlasništvo dobio Slavoniju. Posle smrti kralja Dragutina (1316. godine), Stefan Vladislav II je počeo da vlada državom svog oca, poznatom u to vreme kao Sremska kraljevina, ali ga je ubrzo kralj Srbije, Milutin, pobedio i zatvorio. Prema Deževskom sporazumu iz 1282. trebalo je da posle smrti Svoga strica kralja Milutina preuzme srpski presto. Posle Milutinove smrti (1321. godine), Vladislav je oslobođen i ponovo je, uz pomoć Mađara i bosanskog bana Šubića, zavladao zemljama svog oca, ali su ga ponovo pobedile pristalice Stefana Dečanskog (Milutinovog naslednika) u blizini Rudnika. Vladislav se 1324. godine sklonio u Mađarsku. Posle toga zemljama kralja Vladislava u Bosni (Usorom i Soli) je zavladao ban Stefan II, a oko Mačve su se vodili dugi sporovi između Srba i Mađara. Kralj Vladislav je umro u Ugarskoj posle 1326.

Stefan Uroš II Milutin Mesto rođenja nepoznato Mesto smrti Nerodimlje kod Uroševca, Srbija Sahranjen Bugarska Kralj Srbije Period 1282 — 1321 Prethodnik Stefan Dragutin Naslednik Konstantin/Stefan Poreklo Dinastija Nemanjići Otac Uroš I Majka Jelena Porodica Supružnik Jelena ? Jelisaveta Ana Simonida Deca Stefan Konstantin Carica (Zorica) Ana (Neda)

Stefan Uroš III Dečanski Mesto rođenja nepoznato Mesto smrti Zvečanski Grad kod Mitrovice, Srbija Sahranjen Manastir Dečani Kralj Srbije Period 1322 — 1331 Prethodnik Stefan Milutin Naslednik Stefan Dušan Poreklo Dinastija Nemanjići Otac Milutin Majka Jelena/Ana Terter Porodica Supružnik Teodora Smilec Marija Deca Dušan Dušic Jelena Siniša

Stefan Uroš IV Dušan Mesto rođenja nepoznato Mesto smrti nepoznato Sahranjen Manastir Sveti Arhangeli (posle 1927. godine crkva Svetog Marka u Beogradu) Kralj i Car Srbije Period 1331 — 1346, kralj 1346 — 1355, car Prethodnik Stefan Naslednik Stefan Uroš Poreklo Dinastija Nemanjići Otac Stefan Majka Teodora Porodica Supružnik Jelena Deca Uroš ćerka nepoznatog imena

• Još kao „mladi kralj“ uspešno se suprostavio četama bosanskog bana Stefana II Kotromanića u Zahumlju (1329. ). Komandovao je jednim delom vojske u bici kod Velbužda (1330. ), u kojoj se Srbija izborila za prvo mesto na Balkanu. Odnosi između starog i mladog kralja su se pogoršali januara 1331. godine. Dušanova vlastela je izvršila neku vrstu dinastičkog prevrata. Stefan Dečanski je svrgnut s prestola i zatvoren u gradu Zvečanu, gde je i preminuo. Stefan Dušan se krunisao za kralja svih srpskih i pomorskih zemalja 21. septembra 1331. U tom trenutku nije imao više od 22 godine. Susedi su odmah počeli da ugrožavaju srpske granice.

1332. godine došlo je do pobune u Zeti pod vođstvom zetskog vojvode Bogoja i arbanasa Dimitrija Sume. Buna je ubrzo ugušena. Sa novim bugarskim carem Ivanom Aleksandrom su uspostavljeni saveznički odnosi, pa se kralj Dušan u proleće 1332. godine oženio Jelenom, sestrom bugarskog cara. Bosanski ban Stefan II Kotromanić je želeo da osvoji celo Zahumlje, uključujući Ston i Pelješac, koje su nastojali osvojiti Dubrovčani. 1333. godine, Stefan Dušan je Dubrovčanima dao u zakup Ston i Pelješac uz obavezu da na račun „stonskog dohotka“ isplaćuju 500 perpera plus 8000 perpera koje je trebalo platiti odmah. Dubrovčani su sumu od 300 perpera plaćali i bosanskom banu, te su na miru mogli koristiti svoje nove posede koje su iste godine počeli da utvrđuju. Uslov je bio i da u Stonu ostane "Srpski pop da poje", jer je to episkopiju osnovao još sveti Sava, ali su Dubrovčani to poštovali samo do 1349 godine kada su doveli katoličkog sveštenika. Već 1332. godine Dušan je osvojio grad Strumicu. Zahvaljujući savetima vizantijskog prebega Sirgijana osvojeni su: Prilep, Ohrid i Kostur. Pred napad na Solun izvršen je atentat na Sirgijana, te je Dušan odustao od borbe. Sklopljeni su saveznički odnosi sa carem Andronikom III (1334. ) jer su severne granice ugrozili Ugri koji su stigli do Žiče. Dušan je uspešno potukao ugarsku vojsku i uspostavio granicu na reci Savi. Jedno vreme je u sastav Dušanove države ulazio i Beograd.

U ovo vreme pada jedna od intimnijih slika iz Dušanovog života. Budući da sa Jelenom nije imao dece, radilo se na tome da se od nje rastavi i oženi Jelisavetom, kćerkom nemačkog cara Fridriha Lepog. Pregovore je 1336. god. bez sumnje vodio Palman Braht, vođa nemačkih najamnika u Srbiji, takozvane Alemanske Garde. Kada je poslanstvo stiglo u Austriju i kada je mlada kneginjica čula za koga treba da se uda, "u jednu varvarsku zemlju na istoku, za jednog kralja tuđe vere i već ženjena" pala je u postelju iz koje ni ustala. Posle ovog događaja Jelena se požurila da rodi sina i tako umiri Dušana. I zaista, u zimu 1336 ili proleće 1337 Jelena je na sumnjiv način dobila sina Uroša, i tako učvrstila svoj položaj na dvoru. Posle smrti vizantijskog cara Andronika III, na vlast dolazi njegov maloletni sin Jovan V, mesto koga je upravljalo regentstvo (patrijarh, carica-majka i veliki duks Aleksije Apokavk). Sa politikom regentstva se nije složio veliki domestik Jovan Kantakuzin, koji je očekivao da regentstvo pripadne njemu, kao najbližem saradniku Andronika III. . U Vizantiji je izbio građanski rat. Kantakuzin je u sukobu sa svojim protivnicima pretrpeo poraz i povukao se u Srbiju. Dušan i Kantakuzin Ženidba cara Dušana su, pod uticajem kraljice Jelene, sklopili savez i doneli odluku da svako od njih dvojice zadrži gradove koje osvoji. Kantakuzin je zajedno sa vojskom u kojoj su se nalazili vojvoda Vratko, potomak Nemanjinog sina Vukana, i Jovan Oliver pretrpeo neuspeh prilikom osvajanja grada Sera. Dušan je osvojio celu Albaniju, izuzev Drača, koji su držali Anžujci, i gradove u severnoj Grčkoj. Odnosi između

Dušana i Kantakuzina su se pogoršali kada su agrarni feudalci iz Tesalije priznali Kantakuzina za svog cara (1343. ). Kantakuzin je nove saveznike našao u Turcima Seldžucima, koji su gospodarili zapadnim delovima Male Azije. Neslavna zasluga za dovođenje Turaka u Evropu pripada Jovanu Kantakuzinu. Turci su prešavši Helespont (Dardanele) stupili na evropsko tle 1343. godine. Posle raskida veza sa Kantakuzinom, Dušan je uspostavio prijateljske odnose sa regentstvom i Jovanom V. Prvi sukob između Turaka i Srba desio se maja 1344. godine u bici kod Stefanijane. Turci su lukavstvom izvojevali pobedu tako što su njihovi lako naoružani pešaci pobegli uz brdo, dok su teško naoružani srpski konjanici morali da sjašu i da konje ostave pod brdom. Turci su onda lako sišli s druge strane brda, uzjahali srpske konje i porazili teško pokretne, zadihane srpske vitezove, sada svedene na pešake. Pobedili su 1345. godine despota (vojvodu iz narodnih pesama) Momčila koji se osamostalio u Rodopima.

Srpska vojska je osvojila grad Ser 25. septembra 1345. godine. Osvojena je i Halkidika, uključujući Svetu Goru Atonsku. Uvidevši da je Vizantijska Imperija trula, Dušan odlučuje da na ruševinama Vizantije podigne imperiju jednog mladog naroda punog snage. Nakon svih osvajanja Stefan Dušan je odlučio da se proglasi za cara. Sklopio je dogovor sa Svetom Gorom, koja je vizantiskog cara oduvek smatrala za svog jedinog i legitimnog vladara. Svetogorski Protat je odlučio da se Dušanovo ime spominje u svim molitvama posle imena vizantijskog cara Jovana V. Za uzvrat, Dušan se obavezao da će poštovati autonomiju Svete Gore. Kralj Stefan Dušan se proglasio za cara oko Božića (25. decembra 1345. ) u gradu Seru. Prema ustaljenim običajima carigradski patrijarh je krunisao careve na Istoku, a papa careve na Zapadu. Pošto se nije mogao nadati da će ga iko od ove dvojice krunisati, srpska arhiepiskopija je uzdignuta na rang patrijaršije. Arhiepiskop Joanikije je postao prvi srpski patrijarh. Stefan Dušan je krunisan za cara Srba i Grka na Uskrs (16. aprila 1346. ) u Skoplju. Krunisanje su obavili srpski patrijarh Joanikije i trnovski patrijarh Simeon. Obrazloženje za ovaj postupak car Dušan je našao u učenju hrišćanske crkve. Sve što je Krunisanje cara Dušana

Comunicación y Gerencia Kantakuzin je uspeo da 1347. godine postane vizantijski car. On kao i svi učeni Grci Dušana naziva „srpskim kraljem“, jer je smatrao da je u hrišćanskoj vaseljeni jedini car – vizantijski car. Međutim, na Istoku je već odranije postojao bugarski car, mada se njegova titula na zapadu tretirala kao kraljevska. Protiv novostvorene Srpske patrijaršije bila je Carigradska patrijaršija, čiji su mnogobrojni posedi priključeni Srpskoj crkvi. Carigradski patrijarh Kalist je, podstaknut od cara Jovana VI Kantakuzina, bacio anatemu na cara Dušana, patrijarha Joanikija i svo srpsko sveštenstvo i isljučio ih iz zajednice pravoslavnih hrišćana (1350. ). Ova anatema je skinuta za vreme kneza Lazara 1375. godine. Dušan je za svog savladara odredio sina Uroša i dodelio mu titulu kralja. Dušan je, kao car, dodeljivao titule i zvanja. Despoti su postali: Dušanov polubrat Simeon (Siniša), brat carice Jelene Jovan Asen, potom Jovan Oliver i Ivaniš Berislavić. Sevastokratori su postali: muž Dušanove sestre Evdokije Dejan, otac Vuka Brankovića Branko Mladenović. Kesari su postali: Grgur Golubić, Dušanov vojskovođa Preljub te Voihna.

Comunicación y Gerencia Car Dušan je Hilandaru potčinio crkvu Svetog Nikole u Dobrušti kod Prizrena, crkvu Svetih Arhanđela u Štipu, crkvu Svetog Nikole u Vranju sa naseljima i dobrima. Krajem 1347. godine car Dušan i carica Jelena posetili su Hilandar. Prisustvo žena na Svetoj Gori je zabranjeno, ali su oni zajedno sa djecom boravili tamo za vreme opsade Katalanaca. Car Dušan je Hilandaru podario novac, obnovio manastirsku bolnicu. Carici Jeleni je dozvoljeno da postane drugi ktitor kelije Svetog Save u Kareji. Zahvaljujući darovima cara Dušana, Hilandar je postao najveće manastirsko vlastelinstvo u Srpskom carstvu.

Kuga je odnela mnoge živote u Evropi 1348. godine. Ona je i olakšala osvajanje Epira i Tesalije od strane srpske vojske. Srpsko carstvo se prostiralo od Dunava na severu do Korinta na jugu i od Jadranskog mora na zapadu do Egejskog mora na istoku. Dušanov namesnik u Tesaliji, sa sedištem u gradu Trikali, postao je vojvoda Preljub, a u Epiru, sa sedištem u Arti, Dušanov polubrat Simeon-Siniša, dok je u južnim delovima Albanije, sa sedištem u Valoni, namesnik bio Jovan Asen, caričin brat. Vizantija se svela na Carigrad i Trakiju, a od ostalih delova carstva jedino se držao Solun koji nije bilo moguće osvojiti samo sa suva, već je bila potrebna flota. Dušan je godinama pokušavao da sa Mlečanima sklopi savez protiv Vizantije, obećavajući im celo Carigradsko predgrađe Galatu, koju su držali neprijatelji i stari suparnici Mlečana - Đenovljani, ali je ovima mnogo više odgovarala slaba Vizantija od koje su dobijali mnoge povlastice i koje su mogli da drže u šaci, nego snažna Srbija. Dušan je nameravao i njih da osvoji. No, Carigrad nije mogao osvojiti bez pomoći na moru. Venecija mu je odbila savezništvo, jer je bila u ratu sa Đenovom.

Bosanski ban Stefan II Kotromanić je zauzeo Krajinu izneđu Cetine i Neretve i veći deo Zahumlja. Dušan je prodro u Humsku Zemlju i nastavio prema Cetini i Krki 1350. godine. Dušan je došao do Krke kako bi pomogao sestri Jeleni, koja je bila udata za Mladena III Bribirskog, gospodara Omiša, Klisa i Skradina na Krki. Posle Mladenove smrti zainteresovanost za njegove posede ispoljili su Ugarska i Venecija. Posle vesti o pobunama na jugu zemlje, Dušan je zaustavio napredovanje ka zapadu. Bosanski ban je ponovo osvojio Zahumlje. Kantakuzin je osvojio Veriju i Voden, ali ne i Srbicu, koje je branio kesar Preljub. Dušan je povratio teritorije, a Kantakuzin se povukao u Solun. Stefan Dušan je obećao pomoć legitimnom caru Jovanu V, kako bi se rešili Kantakuzina, te se Vizantija ponovo našla u građanskom ratu.

Ratnici sukobljenih strana, Jovana V, srpskog te bugarskog cara sa jedne i Kantakuzina i Orhana sa druge strane, su se sukobili kod Didimotike ujesen 1352. godine. Bugarska vojska se pre bitke povukla, dok je srpska vojska pretrpela stravične gubitke. Posle jakog zemljotresa 1354. godine, Turci su zauzeli tvrđavu Galipolje i tu izgradili bazu za dalje prodore u Evropu. Srpski vitez

Dušan se specijalnim poslanstvom koje je predvodio Nikola Buća, kotoranin i carev protovestijar(blagajnik) obratio rimskom papi da ga imenuje za kapetana u borbi protiv Turaka i izrazio spremnost da rimskog papu prizna za vrhovnog poglavara hrišćanske crkve. U povratku je Nikola Buća sreo poslanike Češkog kralja koji je išao u Rim da bude krunisan za Sveto Rimsko. Nemačkog cara, koji je Dušanu uputio pismo u kome izražava zadovoljstvo što Dušan želi da prizna katoličku crkvu za Unam Sanctam (Jedinu Svetu) i da se još više raduje što će se u bogosluženju moći zadržati slovenski jezik koji vezuje dva naroda. Papa je pristao na te uslove i uputio dva poslanika na čelu sa biskupom Petrom Tomom, sa pismom (u kome je Dušana nazvao "kraljem", što se Dušanu nije mnogo svidelo) , da cara i njegovu porodicu prevedu u unijatsku veru, jer car nije želeo da se pokatoliči već samo prizna papu za vrhovnog poglavara crkve ali da ostane pravoslavac. Međutim, malo pre dolaska papinih poslanika ugarski kralj je gomilao vojsku na svojoj južnoj granici i neposredno posle toga izvršio upad (u leto 1354), ali je vrlo brzo bio suzbijen, što od srpska vojske što od neke zaraze koja se proširila ugarskim taborom, što je Dušana nateralo na razmišljanje jer je od pape tražio

bezbednost od svih katoličkih vladara, posebno od ugraskog kralja; ako papa nije mogao da spreči jednog katoličkog vladara u napadu na njegove zemlje šta će njemu ta unija? On nije uniju tražio jer ga je mučilo neko teološko pitanje već iz političkih razloga, a ako papa nije mogao da ispuni svoj deo pogodbe onda je unija bila bespotrebna. Papini poslanici su stigli u leto 1355. godine u Skolje gde ih je Dušan sa celom svitom dočekao, i odmah im stavio do znanja da je promenio mišljenje u odnosu na prošlu godinu. Naravno katolički sveštenici to nisu dobro primili i u povratku kroz ugarske zemlje poručili kralju Lajošu da bude nemilosrdan prema "šizmaticima".

Comunicación y Gerencia Car Stefan Dušan je umro 20. decembra 1355. godine, još uvek mlad i u punoj snazi. Uzrok smrti nikada nije utvrđen ali se govorilo o trovanju, moždanom udaru i čak epilepsiji. Sahranjen je u svojoj zadužbini manastiru Svetih Arhanđela kod Prizrena. Posle Dušanove smrti Srpsko carstvo je postepeno počelo da se raspada. Kada su 1927. godine vršena arheološka iskopavanja na lokalitetu manastira, u jugozapadnom delu crkve je nađen mermerni grob za koji je ustanovljnjno da je carev. U grobu su pronađene ispreturane kosti koje su kasnije prenesene u crkvu Svetog Marka u Beogradu gdje i danas počivaju.

Comunicación y Gerencia Dušanov zakonik je donet u Skoplju 21. maja 1349. godine. Ima 135 članova, ali je pet godina kasnije dopunjen sa još 66 članova tako da ukupno ima 201 član. Zakonodavac je želeo da reši najaktuelnija pitanja u celoj državi. Prvih 38 članova se odnosilo na Srpsku crkvu. Crkveno pravo je takođe bilo regulisano Nomokanonom svetoga Save i Sintagmi Matije Vlastara. Od 39 -62 člana se utvrđuju prava i obaveze vlastele. Sudije su bile dužne da sude po zakonu, a ne da sude po strahu od cara. Dušanov zakonik U pitanju je jedan od najstarijih prepisa, Prizrenski prepis iz 15. veka. Danas se nalazi u Narodnom muzeju u Beogradu. Tipik manastira Hilandar koji je napisao Sveti Sava

Ja, car, ovima Zakonikom mnogih se svojih prava odričem, i ja, car samodržavni, podvrgavam sebe, i caricu, i mladoga kralja, presudi svojih sudija, i udesio sam tako da ni jedan sudija ne odgovara, pa ma kako nama presudio" (Car Dušan, prilikom predlaganja Zakonika, koji je na dvoru pripreman punih petnaest godina) Da našu silu i vlast nikad na zlo upotrebiti ne možemo Sam car, kome je prihvatanje Zakonika garantovalo jačanje vlasti u mnogonacionalnoj državi, ali i učvršćivanje međudržavnog statusa carevine, u obraćanju Skupštini istakao je sledeće: "Ja sam želeo da u mom Zakoniku bude pravde za svakoga, od cara i kralja do roba. To se može postići samo tako, ako mi, silni ovoga sveta, sami sebe, pisanim zakonom toliko ograničimo da ni u trenutku srdžbe ne učinimo nikome nepravdu, da našu silu i vlast nikada na zlo upotrebiti ne možemo. Da bi u tome svima velmožama bogdanog mi carstva prethodio dobrim primerom, ja, car, odrekao sam se u ovom zakoniku koji će se danas pred vas izneti, mnogih mojih prava samodržavnoga cara, podvrgao sam sebe i caricu i mladoga kralja presudi mojih sudija i udesio sam tako da ni jedan sudija ne odgovara, pa ma kako i nama presudio. Nadam se da će se pri sabesedovanju o pojedinim odredbama moga Zakonika, svi dostojanstvenici visokog mi carstva ugledati na moj primer, da će uvek imati pred očima zapovest našeg Isusa Hrista: 'LJubi svoga bližnjega kao samog sebe', da će se sećati onog hrišćanskog načela: 'Ne čini drugome što ne želiš da se i tebi učini'. "

Što se tiče članova Dušanovog zakonika treba istaći, što je već rečeno, da su samo pojedine odredbe u tom Zakoniku bile nove, a da je većina samo prepisana iz ranije važećih zakona srpskih vladara i vizantijske države. S ozbirom na to da se ceo Dušanov zakonik danas smatra jednim od najrigoroznijih i najokrutnijih sudskih dokumenata, zanimljivo je uporediti ondašnje i sadašnje kazne za ista ili slična krivična i druga dela za koja su izricane kazne. Treći član Dušanovog zakonika glasio je: "Brakovi zaključeni bez crkvenog venčanja da se razvedu". Član 9. Dušanovog zakonika zabranjivao je brak između jeretika i pravoslavne žene. Tačnije, nalagao je da se muškarci iz takvih brakova prevedu u pravoslavnu vjeru, a ako bi oni to odbili sledila je kazna u vidu oduzimanja žene i dece, kao i oduzimanja dela kuće, ali i proterivanja. Neki drugi obredi, koji nemaju veze sa crkvenim, a odnosili su se na obračunavanje sa vampirima, vukodlacima i ostalim čudesima onostarnog života kažnjavani su još u vreme cara Dušana. Tako je član 20 njegovog Zakonika nalagao da selo u kome se dogodi da meštani iz groba izvade leš i nad njim obave obred ubijanja vampira plati ukupnu globu od 500 perpera, a da se pop koji u tome učestvuje raspopi.

POROTA "Našao sam da se mogu zamisliti ustanove za pravdu koje bi potpuno odgovarale duši našega naroda iako njih nema do danas ni u vizantijskim zakonima ni u ma kojoj drugoj hrišćanskoj državi na svetu. Tako mi se učinilo vrlo korisno da zavedem, pored redovnih državnih sudija, i sud koji bi se mogao nazvati i sud duševnika, duševnih ljudi, ili sud dobrih ljudi, a koji sam ja nazvao - porotom". ARBANASI Arbanasi i Vlasi, kao građani drugog reda u Dušanovom carstvu, plaćali su dvostruki iznos predviđene globe za tuče koje su izazvali. Zakon je takođe zabranjivao da u selima gde konače pastiri iz ova dva naroda ne mogu noćiti i drugi pastiri, jer je lako dolazilo do opštih tuča. SIROTINJA Za staranje o sirotinji car Dušan zadužio je manastire kojima je zapretio svrgavanjem (smenom) starešine ukoliko tu obavezu ne ispunjavaju, a sveštenim licima zabranio posedovanje kuća i materijalnih dobara van manastira. ŽENE Samohrane žene koje su se izdržavale predenjem kudelje prema odredbama Dušanovog zakonika imale su jednaku slobodu sa sveštenicima, a žene koje nisu imale mogućnosti da plate sudske troškove besplatno su dobijale sudskog činovnika u svojstvu ličnog advokata.

Stefan Uroš V Nejaki Mesto rođenja nepoznato Mesto smrti nepoznato Sahranjen Crkva Uspenja Bogorodice u Nerodimlju (od 1705. Novi Jazak, Fruška gora) Car Srbije Period 1355 — 1371 Prethodnik Stefan Dušan Naslednik carska titula je ukinuta Poreklo Dinastija Nemanjići Otac Dušan Majka Jelena Porodica Supružnik Deca Ana/Anka Besarab

• • • Stefan Uroš V Nejaki je sin i naslednik cara Dušana. Vladao je od 1355. do 1371, a zadužbina mu je Manastir Matejča. On je poslednji vladar loze Nemanjića. U njegovo vreme slabi centralna vlast i oblasni gospodari se osamostaljuju. Posle smrti cara Uroša srpska država prestaje da postoji. Vladavina Uroša, sina cara Dušana, bila je gotovo u svakom pogledu suprotna vladavini njegovog oca. I kako je već bilo pravilo u srednjem veku, i Uroš je morao da vodi bitku za svoja nasledna prava. Najozbiljniji protivnik mu je bio Simeon Nemanjić, Dušanov polubrat. Iako je celokupna srpska vlastela i crkva stala na Uroševu stranu na državnom saboru u Skoplju 1357. Simeon vojno daleko snažniji sebi je dodelio carske dostojanstvene oznake i zavladao Epirom i Tesalijom 1359. Mladi Uroš je uz podršku svoje majke Jelene, državnog sabora održanog u Skoplju i Dubrovčana uspeo je da spase svoje vladalačko nasleđe. Ubrzo srpska država podelila na dva carstva, Uroševo i Simeonovo. U većem delu koji je obuhvatao sve stare srpske zemlje vladao je Uroš. Pretpostavlja se da je umro 2. ili 4. decembra 1371. godine, verovatno posle Maričke bitke, kao poslednji srpski car. Za vreme njegove vladavine, 1365. godine, za savladara je krunisan kralj Vukašin Mrnjavčević sa očekivanjem da će njegovi potomci (Marko Mrnjavčević) naslediti carski presto jer Uroš nije imao potomaka. Te godine Vukašinov brat Uglješa preuzima od carice Jelene (Uroševe majke) vlast u Seru. Njegove mošti se nalaze u fruškogorskom manastiru Novi Jazak.

Poslednji na srpskom prestolu nije bio i poslednji Nemanjić po muškoj liniji. Pretekao je još Jovan, sin epirskog cara Siniše, inače polubrata cara Dušana. Jovan je umesto prestola prihvatio monaške zavete, pa je kao kaluđer Joasaf podigao zadužbinu na Velikim Meteoritima, zbog čega je nazvan Joasaf Meteorita. Umro je 1422. ili 1423. godine. Smrću ovog poslednjeg Nemanjića ugasila se po muškoj liniji svetorodna loza. Ali je, tokom dva veka vladavine, ostavila veliki i neizbrisiv pečat srpskoj srednjovekovnoj državi i srpskom narodu.

Zanimljivosti Kraljevi Legende blagu drevnih izžena, loze. Uroša Nemanjića Dardanaca bili i Ilira, sujeste moćni, ali i vladara alimada neizi imuni dinastije na Nemanjića, ljubavne Milutin ijejedan pet prema istorijskim izvorima, se istoričari i daljejade • oimao Zacar vrijeme I zanimljivo pojava nemačkih poznatih pod imenom Sasi. koje inspirišu suoko imavanturiste zadavale njihove darudara, s detektorom žene. Tako metala je zbog u rukama Grkinje Ane lutaju oko brojnih kralj Radoslav trvđava spore broja i redosleda. Prva žena, Jelena je valjda bila. Dukeni Srpkinja. Druga žena Oni suistorijskim stigli u Srbiju negde početkom četvrte Prvi video signala 1963. Evrope i Severne Amerike izgubio novopazarskog presto, aprenos kraja. car Dušan Iako nema jeizvorima jedini potvrde od daizmeđu se neko obogatio nije dobio pronalaskom svetački oreol ćupa jer je, se ne satelitski pojavljuje u a. Nemanjića navodno jekoji reč o kćerki sevastokratora decenije trinaestog stoleća bežeći od sadržao je Mongola, sliku Belog anđela iz njeno Mileševe među prvim kadrovima koji su mimo punog kanona, zlata, avanturisti ženu Jelenu ne doveo odustaju na jer Svetu veruju goru. da Mađarica su Katarina i planine bila ovog je kraja fatalna za Tesalije Jovana Anđela. Tako da postojanje kao Milutinove žene nije najverovatnije iz Vlaške koja jegroblja bila predstavljali pozdrav Evropljana Amerikancima. Nešto kasnije, isti signal braću krcate Dragutina dragocenostima. i Milutina koji sučetvrta seprema bukvalno otimali oko nje. dokazano. Treća je Jelisaveta, Bugarka Terter a peta vizantijska opustošena Tatarskim pohodom. Sa. Ana sobom su doneli nove tehnike pronalaženja prerade je bio poslat u svemir prema mogućim. princeza Simonida. Zanimljivost je u vezivanzemaljskim pete ižene, da jeoblicima do brakaživota došlo pod ruda plemenitih metala, prejer svega srebra, Beli anđeo je odabran i za ovu priliku je Andronika postao širom sveta prepoznat posebnim uslovima, prilikom sklapanja mira sa Srbima. Milutin je dobio bakra i olova. Njihovo znanje i sposobnost kao simbol svekolikog mira. zemlje koje je osvojio za uzvrat jemetala dao svoju ženu Anu Vizantijcima. oživele suaproizvodnju i širom otvorili vrata mediteranskog tržišta srpskoj privredi. Sasi su razvili rudnike u Brskovu, Trepči, Rudniku, Rogozni, Novom Brdu i u drugim rudarskim mestima. Razvoj rudarstva u Srbiji pokrenuo je čitavo kolo privrednih i trgovačkih veza sa primorjem i južnom Italijom.