Interdisciplinaire samenwerking in wijkteam de Tshaped professional Congres

Interdisciplinaire samenwerking in wijkteam: de T-shaped professional Congres Sociaal werk, het hart van het sociale domein De positie van sociale professionals en de drie decentralisaties 21 november 2013 Fulcotheater IJsselstein Lies Korevaar, lector Rehabilitatie e. l. korevaar@pl. hanze. nl

Overzicht • Inleiding • Interdisciplinaire samenwerking in de Wijk: de T-shaped professional • Interdisciplinair onderwijs • Dilemma’s

Decentralisaties • Participatiewet • Decentralisatie jeugdzorg • Passend onderwijs • Transitie en Transformatie AWBZ naar Wmo Lectoraat Rehabilitatie

Per 1 januari 2015 gaan cliënten van de AWBZ naar de Wmo Totaal gaat het om ongeveer 180. 000 mensen Naar grondslag: • somatische aandoening • psychogeriatrische problematiek • psychiatrische stoornis • verstandelijke handicap • lichamelijke handicap • zintuiglijke handicap 38. 000 14. 000 56. 000 50. 000 14. 000 5. 000

Mensen met beperkingen participeren in de wijk (en daar buiten) Participeren doe je zelf, anderen kunnen dit ondersteunen Participeren doe je in rollen

Participatiedoelen • Ik wil in het najaar van 2013 verkoper worden in ‘t Brughoes in Tynaarlo • Ik wil de komende tijd met plezier blijven wonen in mijn 2 -kamer flat in Paddepoel te Groningen • Ik wil de komende tijd 1 x per maand op zondag met een lid van de keyring naar de kerk 6

Gerichtheid AWBZ Wmo Hulpverlening Participatie Cliënt Wijkbewoner / dorpsgenoot Gedragsverandering Rolfunctioneren

Uitgangspunten rehabilitatie Burgerrol + omgeving (van eigen voorkeur/keuze) Vaardigheden + Hulpbronnen Eigen kracht Mantelz. /soc. netwerk Vrijwilligers Professionele ondersteuning Succes + Tevredenheid

Samenwerken is een middel en geen doel op zich

Samenwerken in de Wijk Competenties van de professional

Oefening 1: Wat vindt u belangrijk bij het samenwerken met andere disciplines (afkomstig uit andere organisaties)? Lectoraat Rehabilitatie

Individueel niveau Jongen 17 jaar • • Antilliaanse afkomst Licht verstandelijke beperking Bipolaire stoornis Geen startkwalificatie Werkeloos Schulden Dreigende uithuisplaatsing 7 verschillende hulpverleners betrokken

Gezinsniveau Vader, moeder, oma, twee kinderen, kleinkind • • Vader werkeloos Moeder diabetes en slecht ter been Oma dementerend Zoon LVG en bipolair Dochter tienermoeder Burenruzie Huurachterstand 12 verschillende disciplines over de vloer

Wijkniveau Samenstelling wijk • • Multicultureel Weinig sociale samenhang Vergrijzing Ontgroening Hoge werkeloosheid Relatief veel ‘kwetsbare’ burgers/gezinnen Overlast: 4 -5 ‘probleemgezinnen’ 25 organisaties actief

Coördinatie & regie AMW / SJD Wijkagent Opbouw werk Wijkteam Woningbouw Sociaal netwerk Vrijwilligers Jeugdzorg / CJG Teamleider Huisarts / Wijkverpl. Sociale Dienst / W+I GGz / VGz Gemeente

Participatiewet Wmo Sociaal Domein: Lokale wijkteams Awbz Jeugdzorg

Generalist of Specialist? Duizendpoot of Genie?

T-shaped professional • Monodisciplinair I • Multidisciplinair III • Interdisciplinair TTT

Interdisciplinaire samenwerking (T-shaped) Betekent dat je niet alleen vanuit je eigen referentiekader naar de situatie kijkt, maar je ook verplaatst in het referentiekader van de ander en wat jij kan bijdragen aan het oplossen van een probleem dat de ander ervaart

I - competenties Inzetten eigen specialisme: • Uitgaan en ondersteuning van eigen kracht, eigen regie van burgers (met beperkingen) • Ondersteuning sociaal netwerk / mantelzorgers • Ondersteuning vrijwilligers • Inzetten professionele ondersteuning

-- competenties O. a. : • Communicatieve vaardigheden • Dialoog - multiloog • Samenwerking: integratief denken & overbruggen van leemtes • Creatief denken (out of the box-denken) • Basiskennis van andere referentiekaders • Integreren van eigen vakkennis in andermans werkgebied • Interdisciplinaire consultatie Richten op creëren van meerwaarde voor iedere discipline

Oefening 2: Welke basiskennis van andere referentiekaders (van disciplines met wie u samenwerkt in het wijkteam) heeft u nodig om iets te kunnen betekenen voor die collega? Lectoraat Rehabilitatie

Oefening 3: Wat zou u kunnen bijdragen aan het oplossen van een probleem die uw collega (andere discipline) in het wijkteam ervaart? Lectoraat Rehabilitatie

Situatie in de wijk Individu Gezin Jongen 17 jaar • Antilliaanse afkomst • Licht verstandelijke beperking • Schizofrenie • Geen startkwalificatie • Werkeloos • Schulden • Dreigende uithuisplaatsing Ouders, oma, twee kinderen, kleinkind • Vader werkeloos • Moeder diabetes en slecht ter been • Oma dementerend • Zoon LVG + schizofrenie • Dochter tienermoeder • Burenruzie • Huurachterstand 7 verschillende hulpverleners betrokken 12 verschillende disciplines over de vloer Wijk Samenstelling wijk • Multicultureel • Weinig sociale samenhang • Vergrijzing • Ontgroening • Hoge werkeloosheid • Relatief veel ‘kwetsbare’ burgers/gezinnen • Overlast: 4 -5 ‘probleemgezinnen’ 28 organisaties actief

Kenmerken interdisciplinaire teams • Het hebben van duidelijke doelen en het onderling eens zijn over deze doelen • Het hebben van goede kennis van (en het respect voor) de bijdrage en de rol van andere disciplines, zonder vooroordelen • Het beschikken over vaardigheden in communicatie, samenwerking, overleg en conflicthantering • Een complementaire samenstelling van het team naar disciplines en rollen • Effectief leiderschap en vergadermanagement, waarbij openheid en zelfreflectie wordt gestimuleerd • Het werken met gezamenlijke bronnen en dossiers, die het delen van kennis bevorderen (Mc. Pherson, Headrick & Moss, 2001)

Interdisciplinair samenwerken in de wijk vraagt interdisciplinair onderwijs 26

VAK-mensen • Vaardigheden • Attitude • Kennis Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe

Interdisciplinair onderwijs Leren Met Van Over Elkaar Wmo-werkplaats Noord

Interdisciplinaire samenwerking vraagt om vier niveaus van actieve deskundigheid: • het verwerven van de gewenste kennis over elkaars disciplines om te kunnen samenwerken; elkaars taal leren begrijpen en ten dele ook spreken • ervaring opdoen door als team casuïstiek bespreken • als samenwerkend team praktijkkennis opbouwen • ervaringskennis van burgers, hun sociaal netwerk en van vrijwilligers erkennen en benutten als gelijkwaardige bron van kennis, naast wetenschappelijke en professionele kennis

Ontwikkelde modules • Interdisciplinaire samenwerking in de wijk • Zelfredzaam & Samenredzaam • Omgaan met burgers met psychische beperkingen (voor vrijwilligers) • Governance: sturing door gemeentes • Participatie door rehabilitatie in de wijk • Het gesprek 30

Dilemma’s

Oefening 4 Welke dilemma’s ziet of ervaart uzelf in de praktijk?

Dilemma’s bij het samenwerken in een wijkteam-1 Ethisch • Geheimhoudingsplicht • Meldingsplicht • Privacy Professioneel • Hoe houd je je eigen specialisme op peil? • Verhouding generalisme-specialisme • Wat als er meer vraag is naar een specifiek specialisme?

Dilemma’s bij het samenwerken in een wijkteam-2 Organisatorisch • Welke kerndisciplines horen in wijkteam? • Onder wie valt het wijkteam; wie is de leidinggevende? • Eigen belang organisatie • Betrekken burgers • Inzetten vrijwilligers in eigen wijk Financieel • Detachering: zelfde functie, verschillende salarissen • Wie betaalt de overhead?

Oefening 5: dilemma U werkt in een wijkteam samen met zeven andere disciplines afkomstig van andere organisaties. Een van uw collega’s is afkomstig van de Sociale Dienst en vermoedt dat de werkeloze vader fraudeert door zwart bij te klussen in Duitsland. Hij vraagt u of u, als u langs gaat voor de tienermoeder, wilt checken of de vader buitenshuis betaald werk verricht. Wat doet u?

Afsluitend

Niet alleen problemen in kaart brengen, maar ook wensen en sterke kanten Zoon: • Speelt gitaar in een bandje • Helpt in wijk supermarket Gezin: • Vader doet vrijwilligerswerk • Tienerdochter volgt opleiding • Moeder verzorgt oma Wijk: • Organiseert jaarlijks wijkfestivals • Actieve bewonersvereniging

HARTELIJK DANK VOOR UW AANDACHT & PARTICIPATIE Lies Korevaar e. l. korevaar@pl. hanze. nl