Inhoudtiming Het nieuwe EPC Opmaak EPC verzamelen invoergegevens

Inhoud/timing Het nieuwe EPC Opmaak EPC, verzamelen invoergegevens, adres en beschermd volume Eigenschappen van de gebouwschil Ruimteverwarming Sanitair warm waterinstallaties, ventilatie en koeling Zonne-energie/zonnekaart

URL nieuwe leeromgeving https: //energieprestatiedatabankleeromgeving. vlaanderen. be/nieuweversie

Deel 1: Het nieuwe EPC

Het nieuwe EPC » EPC op maat van gebruiker » Het nieuwe EPC » Gemiddelde prijsindicaties » Software

EPC Bestaat 10 jaar in 2019 Waarom EPC vernieuwen RENOVATIEPACT Verhogen renovatiegraad woningpatrimonium

EPC op maat van gebruiker koper / huurder » Leesbaar en begrijpbaar » Visueel aantrekkelijk » Snel inzicht: Wat is goed, wat is slecht? » Slim stapsgewijs renoveren mogelijk maken

EPC op maat van gebruiker koper / huurder » Leesbaar en begrijpbaar » Visueel aantrekkelijk » Snel inzicht: Wat is goed, wat is slecht? » Slim stapsgewijs renoveren mogelijk maken

EPC op maat van gebruiker Voorjaar 2017: Workshops & usertesten Ontwerpproces volledig op maat van burger Startversie Vertrekpunt = - Begrijpt de burger wat er staat? - Begrijpt hij de globale energetische prestatie van de woning/appartement? Tussenversie │8

EPC op maat van gebruiker November 2017: Definitief ontwerp Finale versie │9

Het nieuwe EPC » Van score naar label » Hoe goed t. o. v. doelstelling? » Aanbevelingen en aandachtspunten » Detailinformatie http: //www. energiesparen. be/het-nieuwe-epc-vanaf-2019

Het nieuwe EPC Van score naar label Berekening energiescore blijft behouden, maar wordt bijkomend vertaald naar label + Communiceerbaar + Begrijpbaar │11

Het nieuwe EPC Van score naar label Varieert mee in functie van label Berekening energiescore blijft behouden, maar wordt bijkomend vertaald naar label + Communiceerbaar + Begrijpbaar │12

Het nieuwe EPC Idem als bij energiescores: omwille van betere compactheid scoren appartementen snel beter dan eengezinswoningen Infografieken Vlaams Energieagentschap, op basis van gegevens uit de EPC-databank (januari 2018) │13

Het nieuwe EPC Hoe goed t. o. v. energiedoelstelling? │14

Het nieuwe EPC Hoe goed t. o. v. energiedoelstelling? Welke doelstelling? Vastgelegd in Conceptnota Renovatiepact 8/12/2017 2050 – voorlopig nog geen verplichtingen Burger kan kiezen uit 2 pistes: » PISTE 1: MAATREGELENPAKKET • dak, plafond, vloer, gevel : Umax = 0. 24 W/(m²K) • glas : Umax = 1. 0 W/(m²K) • venster: Ugemiddeld = 1. 5 W/(m²K) • deur: Umax = 2. 0 W/(m²K) • RV warmtepomp, condenserende kete WKK, warmtenet of elektrisch 1 W/m² » PISTE 2: GLOBALE ENERGIEPRESTATIE • Label A (= energiescore EPC ≤ 100 k. Wh/(m² jaar) ) OF • E 60 bij IER http: //www. energiesparen. be/renovatiepact/studiedag-3 -jaar-renovatiepact │15

Piste 2 Piste 1 Gemiddelde U-waarden Conclusie Quickscan andere parameters │16

Het nieuwe EPC Concrete aanbevelingen en aandachtspunten │17

Het nieuwe EPC Concrete aanbevelingen en aandachtspunten Aanbevelingen: Maatregelen piste 1 + zonne-energie Aandachtspunten: Ventilatie, SWW, zomercomfort en luchtdichtheid │18

Het nieuwe EPC Concrete aanbevelingen en aandachtspunten │19

Het nieuwe EPC Concrete aanbevelingen en aandachtspunten Verbetering label t. g. v. aanbevelingen (piste 1 + zonneenergie) Aandachtspunten: geen volgorde, vooral overkoepelend Vrij invoerveld ED │20

Het nieuwe EPC Concrete aanbevelingen en aandachtspunten + In 1 oogopslag duidelijk wat er nog moet gebeuren + Ervaren als zeer nuttig en waardevol = GEEN rigoureus stappenplan = WEL diagnosetool │21

Het nieuwe EPC Concrete aanbevelingen en aandachtspunten Enkel aanbevelingen voor schildelen, ruimteverwarming en zonneenergie <> ventilatie, SWW, zomercomfort en luchtdichtheid zijn aandachtspunten Kleur van de aanbeveling: Schildelen: op basis van U-waarde (ongeacht groot of schildeel) Energetisch helemaal niet in orde Daken/plafonds Vensters U > Uglas > 0, 8 5 3 Energetisch niet in orde Geen aanbevelingen want voldoet reeds aan klein doelstelling Energetisch redelijk in orde, maar (net) niet voldoende 0, 85 ≤ U < 0, 4 ≤ U < 0, 24 U ≤ 0, 24 3 ≤ Uglas < 1, 6 ≤ Uglas < 1, 0 Uglas ≤ 1, 0 Muren U > 1, 1 0 1, 10 ≤ U < 0, 6 ≤ U < 0, 24 U ≤ 0, 24 Vloeren U > 1, 3 0 1, 30 ≤ U < 0, 4 ≤ U < 0, 24 U ≤ 0, 24 Deuren/poorten/pane len U > 3, 8 3 3, 83 ≤ U < 2, 2, 9 ≤ U < ~ nieuwbouw 9 2006 2 U ≤ 2

Het nieuwe EPC Concrete aanbevelingen en aandachtspunten Kleur Aanbevelingen op basis van U-waarde van elk stuk schildeel (zoals apart ingevoerd door ED) Kleur Balkjes op basis van gemiddelde U-waarde b. v. geel balk ‘Dak’ kan gemiddelde zijn van een rood hellend dak en een groen plat dak

Het nieuwe EPC Concrete aanbevelingen en aandachtspunten Enkel aanbevelingen voor schildelen, ruimteverwarming en zonneenergie <> ventilatie, SWW, zomercomfort en luchtdichtheid zijn aandachtspunten Geen aanbevelingen want voldoet klein reeds aan doelstelling Kleur van de aanbeveling: Schildelen: op basis van U-waarde (ongeacht groot of schildeel) Ruimteverwarming: afhankelijk type Energetisch installatie en rendement Energetisch nietvan in orde redelijk in sch orde, aandeel maar net in niet (ongeacht groot of klein volume) helemaal niet in orde voldoende Centrale verwarming (volledig) met condenserende ketel, WP, warmtenet, WKK Centrale verwarming (volledig), overige Decentrale X opwekkingsrendement ≤ * 0, 9 5 NEB = netto-energiebehoefte (k. Wh/(m² jaar)) NEB* > 15 0, 9 5 < opwekkingsrendemen t NEB* ≤ 15

Het nieuwe EPC Concrete aanbevelingen en aandachtspunten Enkel aanbevelingen voor schildelen, ruimteverwarming en zonneenergie <> ventilatie, SWW, zomercomfort en luchtdichtheid zijn aandachtspunten Kleur van de aanbeveling: Schildelen: op basis van U-waarde (ongeacht groot of klein schildeel) Ruimteverwarming: afhankelijk van type installatie en rendement (ongeacht groot of. Geen klein aandeel in volume) bouwtechnische logica Zonne-energie: altijd geel Moeilijk te automatiseren Vereist specifieke inspectie Volgorde binnen dezelfde kleur altijd identiek: en kennis Daken = Rol van advies op maat Vensters Lock-ineffecten? Muren Via ‘Denk vooruit’ in Vloeren technische fiches Deuren/poorten/panelen Ruimteverwarming Volautomatisch: ED kan aanbevelingen of aandachtspunten niet aanpassen, verwijderen of van volgorde veranderen

Het nieuwe EPC Verdere uitdieping van het EPC + Achtergrondinformatie │26

Het nieuwe EPC Verdere uitdieping van het EPC + Achtergrondinformatie + Bijkomende resultaten + Technische fiches per onderdeel • Detail aanbevelingen • Technische informatie • Invoergegevens + Duiding bij prijzen: wat wél, wat niet inbegrepen │27

Het nieuwe EPC Verdere uitdieping van het EPC Fiche ‘DAKEN ’ Fiche ‘VENSTERS en DEUREN’ Fiche ‘MUREN’ Fiche … │28

Het nieuwe EPC FICHE ‘DAKEN’ 1. Aanbevelingen in detail 2. Technische informatie, beknopt! 3. Invoergegevens ED │29

Het nieuwe EPC FICHE ‘DAKEN’ 1. Aanbevelingen in detail 2. Technische informatie, beknopt! focus op Pas op! en Denk vooruit! 1. Invoergegevens ED │30

Het nieuwe EPC FICHE ‘DAKEN’ 1. Aanbevelingen in detail 2. Technische informatie, beknopt! 3. Invoergegevens ED │31

Gemiddelde prijsindicaties op het EPC » Waarom, wanneer, wat en hoe

Gemiddelde prijsindicaties Waarom? Grote meerwaarde voor potentiële koper/huurder Sensibiliserend Hulp om beeld te vormen van totaalkost renovatie │33

Gemiddelde prijsindicaties Wanneer? NIET voor appartementen; ENKEL voor eengezinswoningen renovatiewerken bij (grote) appartementsgebouwen zijn vaak zeer projectspecifiek en vergen speciale expertise. Daarom is het zeer moeilijk om hier op een geautomatiseerde manier betrouwbare prijsindicaties voor te geven. ENKEL voor rode, oranje en gele aanbevelingen Lichtgroene aanbevelingen zijn niet dringend en dus uit te voeren op lange termijn. Niet zinvol om hiervoor reeds kosten te geven. NIET voor vochtproblemen, stabiliteitsproblemen, … ENKEL voor schildelen, RV en zonneenergie │34

Gemiddelde prijsindicaties Wat? “Gemiddelde prijsindicaties” Inzicht geven in grootte-orde Inrekenen belangrijkste invloedparameters Op basis van gemiddelde eenheidsprijzen Vertrekkend vanuit beschikbare gegevens in EPC+ Bijkomend werk voor deskundigen beperken ! Geen vork [min – max] want marktsturend Bedoeld als eerste inschatting, dus nog steeds nodig om advies op maat te vragen, inclusief gedetailleerde offertes Inclusief 6% BTW, exclusief premies EPC is 10 jaar geldig <> premies │35

Gemiddelde prijsindicaties Hoe? Op basis van geometrie woning Volautomatisch berekend ED kan prijzen niet aanpassen Paar extra invoergegevens nodig van ED • Aantal bouwlagen • Aantal dakkappellen • Plaats van de isolatie • Aanwezigheid traditionele spouw Gemiddelde marktprijzen Meest gangbare uitvoeringsmethodes EPC maakt geen keuze B. v. hellend dak: altijd 2 kosten (langs binnen en langs buiten isoleren) │36

Gemiddelde prijsindicaties Hoe? Op basis van geometrie woning Volautomatisch berekend ED kan prijzen niet aanpassen Paar extra invoergegevens nodig van ED • Aantal bouwlagen • Aantal dakkappellen • Plaats van de isolatie • Aanwezigheid traditionele spouw Gemiddelde marktprijzen Meest gangbare uitvoeringsmethodes EPC maakt geen keuze Nood aan vereenvoudigingen • B. v. lopende meters vensters wordt berekend als √ m² │37 vensteroppervlakte • B. v. gelijkaardige aanpak

Gemiddelde prijsindicaties Hoe? Op basis van geometrie woning Volautomatisch berekend ED kan prijzen niet aanpassen Paar extra invoergegevens nodig van ED • Aantal bouwlagen • Aantal dakkappellen • Plaats van de isolatie • Aanwezigheid traditionele spouw Gemiddelde marktprijzen Meest gangbare uitvoeringsmethodes EPC maakt geen keuze Nood aan vereenvoudigingen Regelmatige update eenheidsprijzen │38

Gemiddelde prijsindicaties Hoe? Prijzen schildelen Niet enkel isolatiewerken, ook afbraak, nieuwe dakbedekking (indien nodig), gevelbekleding etc. Incl. isolatiedikte nodig om schildeel te isoleren tot energiedoelstelling Prijzen ruimteverwarming Niet enkel prijs voor nieuwe warmtepomp of condenserende ketel, ook afbraak bestaande installatie, plaatsen afgiftesysteem en regeling, koppeling aan bestaande installatie (indien beschikbaar) etc. Wat wél en niet inbegrepen Prijzen zonne-energie viavan zonnekaart Toelichting op einde het EPC │39

Gemiddelde prijsindicaties Berekening kosten + gebruikte eenheidsprijzen zullen vrij beschikbaar zijn via www. energiesparen. be │40

Link tussen aanbevelingen en prijsindicaties » 2 niveaus » Quid onbekende invoergegevens? » Tabblad Aanbevelingen

2 niveaus Detail- en hoofdaanbeveling Detailaanbevelingen In technische fiches van certificaat 1 prijs per uitvoeringsmethode │42

2 niveaus Detail- en hoofdaanbeveling Hoofdaanbeveling Op pagina 3 van certificaat Oppervlaktes opgeteld, prijzen opgeteld Verschillende uitvoeringsmethodes gescheiden door een “/” Aanbevelingen met maar 1 uitvoeringsmethode (zoals b. v. plat dak) worden bij beiden opgeteld 2000 + 4500 + 5000 9000 + 4500 + 4000 │43

Quid onbekende invoergegevens? Methodiek blijft behouden en rekent op basis van de default-waarden Aanbevelingen Nuancering indien ‘aanwezigheid isolatie = onbekend’ Prijsindicaties Rekenen met default aanwezige isolatiediktes Verkoper/verhuurder heeft groter belang bij destructief onderzoek ED kan achtergrond geven via eigen opmerkingenveld │44

Software Tabblad Aanbevelingen Per detailaanbeveling en per aandachtspunt is opmerkingenveld voor ED voorzien + 1 algemeen opmerkingenveld │45

rood oranj e lichtgr oen donkergroen │46

Opmerking ED, indien ingevuld

Deel 2: aanpassingen IP/software + veelgemaakte fouten

DEEL I: WANNEER MOET HET EPC OPGEMAAKT WORDEN? Verduidelijkingen

Opmaak EPC Verplicht voor elke residentiële wooneenheid of collectief woongebouw Kijken naar actuele situatie, niet naar de vergunde Niet verplicht voor gebouwen ontworpen om afzonderlijk te worden gebruikt enkel en alleen voor niet-residentiële functies vb. poolhouse, vrijstaande garage (enkel autostalling), buitentoilet, tuinhuis, … Plaatsbezoek is verplicht!

DEEL II: VERZAMELEN VAN DE INVOERGEGEVENS Aanpassingen

Verbruiksgegevens Geeft indicatie van mogelijks energieverbruik Wordt niet mee opgenomen in berekening energiescore, louter informatief Vermelding als: Eigenaar akkoord gaat via aanstiplijst Factuur (niet ouder dan 2 jaar) beschikbaar

Verbruiksgegevens Info op EPC: via vrij invoerveld (algemene opmerking ED) Welk type factuur (jaarfactuur, leveringsfactuur, …) Verbruiksperiode of ogenblik van levering Energieverbruik (m³, k. Wh, l) Eventueel extra info: aantal personen, strenge winter, …

Verbruiksgegevens Voorbeelden: “Van oktober 2016 tot oktober 2017 is er 1670 k. Wh elektriciteit verbruikt. Deze gegevens zijn gebaseerd op een jaarfactuur. ” “In november 2015 en oktober 2016 is de stookolietank telkens bijgevuld met 2000 l (gebaseerd op facturen levering). ” Via ‘Algemene opmerking energiedeskundige’ in tabblad Aanbevelingen

DEEL II: VERZAMELEN VAN DE INVOERGEGEVENS Veelgemaakte fouten

Veelgemaakte fouten Aanstiplijst Moet ook beschikbaar en ondertekend zijn als geen bewijsstukken beschikbaar zijn Niet toegestaan aanstiplijst te personaliseren Vaststellingen Zowel detailbeelden (samenstelling duidelijk) als overzichtsbeelden (geplaatst in woning) noodzakelijk Indien onmogelijk om detailbeeld te maken: bijhouden waar vaststelling werd gedaan

Veelgemaakte fouten Bewijsstukken Minstens adres, datum, auteur nodig Per bewijsstuk bijkomende voorwaarden (vb. handtekening) Bij controle moet duidelijk zijn dat aan deze voorwaarden voldaan is Offerte enkel geldig als ook aangetoond is dat materiaal geplaatst werd in woning Verklaringen zijn geen geldig bewijs

DEEL III: ADRES, TYPE WOONEENHEID EN PROJECTGEGEVENS Aanpassingen

Bovengrondse bouwlagen Aantal bovengrondse bouwlagen van het BV Nodig voor o. a. schatting van de prijs voor stellingen en hoogtewerkers bij isolatiewerken O. b. v. rekenregel: Deel de hoogte van de hoogste gevel van het BV (gemeten vanaf het laagste punt van het maaiveld (= grondoppervlakte) tot het hoogste punt van deze gevel) door drie. Rond rekenkundig af.

Bovengrondse bouwlagen Als het gelijkvloers niet tot het beschermde volume zou horen, dan wordt de hoogte van het beschermde volume toch bepaald inclusief het gelijkvloers. Stelling/hoogtewerker staat namelijk op de grond Voorbeeld Een bel-etage woning van 6 m hoog heeft op het gelijkvloers een garage en op de 1 e verdieping een leefruimte met slaapkamers. De garage hoort niet tot het beschermde volume. De hoogte bedraagt in dit geval 6 m. Er moeten twee bouwlagen ingevoerd worden.

Bovengrondse bouwlagen Voorbeeld: Beschermd volume tot in de nok Hoogte/3 = 8, 8/3 = 2, 9 Aantal bovengrondse bouwlagen = 3

Bovengrondse bouwlagen Voorbeeld: Zolder behoort niet tot beschermd volume Hoogte/3 = 6, 2/3 = 2, 1 Aantal bovengrondse bouwlagen = 2

DEEL III: ADRES, TYPE WOONEENHEID EN PROJECTGEGEVENS Veelgemaakte fouten

Veelgemaakte fouten Referentiejaar bouw Na 1970: geldig bewijsstuk nodig Verminderen met het in de tabel aangegeven jaren Documenten gerelateerd aan de uitvoering Documenten na de uitvoering type bewijsstuk Referentiejaar bouw van de wooneenheid -1 -2 Referentiejaar renovatie van de gebouwschil -1 -2 Referentiejaar fabricage 0 -1

Veelgemaakte fouten Oriëntatie voorgevel Kompas of kaart Kaart: bovenzijde is Noord Ligging wooneenheid in gebouw Duidelijke en volledige beschrijving Deel van gebouw (vb. bijgebouw) Verdieping Plaats op de verdieping

DEEL IV: BESCHERMDE VOLUME, BRUIKBARE VLOEROPPERVLAKTE en GEBOUWSCHIL Aanpassingen - Vereenvoudigd stappenplan BV - Overige

Stappenplan BV Stap 1: direct verwarmd Geen wijzigingen Voorbeeld Traphal over meerdere verdiepingen met een radiator op het gelijkvloers

Stappenplan BV Stap 2: winddicht Waterdicht geen voorwaarde meer Wijziging in definitie oneigenlijke opening = opening waarvan het niet de bedoeling is dat deze aanwezig is Vb. vensters die nog niet geplaatst zijn, gaten in een dak door brand of ongeval, ontbrekende dakpannen, … Voorbeeld Bij een ruimte die naar buiten toe deels opengebroken werd voor verbouwingswerken en die nog niet werd dichtgemaakt, wordt de opening beschouwd als een oneigenlijke opening en dus een afsluiting. De ruimte wordt beschouwd als winddicht.

Stappenplan BV Stap 3: thermisch beschermd (min. 50%) Kelders worden niet afgetoetst aan deze stap Schildeel geïsoleerd: min. 90% van dat schildeel (incl. beglazing)

Stappenplan BV Stappen ‘beloopbaar’ en ‘indirect verwarmd’ verwijderd

Stappenplan BV Stap 4: basisfuncties Geen buitentoiletten, buitenkeukens, … (= niet-residentieel gebouw) Voorbeeld In de tuin staat een apart bijgebouw met daarin een badkamer (horende bij het buitenzwembad). Dit gebouw is een niet-residentieel gebouw. Hiervoor wordt geen EPC residentieel opgemaakt.

Stappenplan BV Stap 5: ondersteunende functies Geen wijzigingen

Stappenplan BV

Stappenplan BV Voorbeelden Kelder Een woning met alle basisfuncties heeft een kelder die winddicht is maar niet direct verwarmd. De kelder wordt gebruikt als wasplaats en berging.

Stappenplan BV Kelder (vervolg) Stap 1: niet direct verwarmd Stap 2: winddicht Stap 3: thermisch beschermd: niet van toepassing want kelder Stap 4: geen basisfunctie Stap 5: ondersteunende woonfunctie: niet van toepassing want kelder De kelder behoort niet tot het beschermde volume. Kelder alleen in BV als direct verwarmd of basisfunctie (en winddicht)!

Stappenplan BV Voorbeelden Zolder Een woning met alle basisfuncties heeft een zolder die gebruikt wordt als opslagruimte. De woning dateert van 1930, isolatie in de muren is onbekend. De zolder heeft een onderdak maar is niet geïsoleerd. De zolder beschikt ook over een klein venster. De zolder wordt niet direct verwarmd.

Stappenplan BV Zolder (vervolg) Stap 1: niet direct verwarmd Stap 2: winddicht Stap 3: niet thermisch beschermd Stap 4: geen basisfunctie Stap 5: rechtstreeks toegankelijk vanuit BV = ja natuurlijk verlicht = ja vrije hoogte min. 180 cm = ja draagt bij tot bewoning = nee De zolder behoort niet tot het beschermde volume.

Stappenplan BV Voorbeelden Veranda Een woning van 2000 heeft een spouwmuur met 60 mm minerale wol (Umuur = 0, 547 W/(m²K)). De woning heeft een leefruimte en eetkamer. In 2010 werd een veranda aangebouwd met hoogrendementsglas en thermisch onderbroken aluminium profielen (Uvenster = 1, 770 W/(m²K)). De veranda is toegankelijk vanuit de leefruimte maar is niet direct verwarmd.

Stappenplan BV Veranda (vervolg) Stap 1: niet direct verwarmd Stap 2: winddicht Stap 3: thermisch beschermd: niet van toepassing want meer dan 50% beglaasd Stap 4: geen basisfunctie (of onduidelijk)

Stappenplan BV Veranda (vervolg) Stap 5: rechtstreeks toegankelijk vanuit BV = ja natuurlijk verlicht = ja vrije hoogte min. 180 cm = ja draagt bij tot bewoning = twijfel regel van de grootste warmteweerstand: = R muur woning > R muur veranda De veranda behoort niet tot het beschermde volume.

Gebouwschil De volledige gebouwschil wordt ingevoerd. Nodig om indicatief S-peil te berekenen

Wat is het S-peil? In voege voor nieuwbouw vanaf 1 jan 2017, ter vervanging van K-peil Indicatie van de kwaliteit van de gebouwschil Omvat alle aspecten van de gebouwschil, niet enkel isolatie WEL NIET compactheid interne warmtewinsten oriëntatie technische installaties transmissieverliezen (U-waarden) RV zonnewinsten (beglazing, g-factor) SWW luchtdichtheid ventilatie koeling PV

Wat is het S-peil? In voege voor nieuwbouw vanaf 1 jan 2017, ter vervanging van K-peil Indicatie van de kwaliteit van de gebouwschil Omvat alle aspecten van de gebouwschil, niet enkel isolatie WEL compactheid oriëntatie transmissieverliezen (U-waarden) zonnewinsten (beglazing, g-factor) luchtdichtheid Bevat ook wanden naar AVR

Wat is het S-peil? Wat is een goed S-peil? Hoe lager het S-peil, hoe beter de kwaliteit van de gebouwschil Maximaal S-peil bij residentiële nieuwbouw vanaf 2018 = S 31 S-peil appartementen < S-peil woningen omwille van betere compactheid S-peil wordt automatisch berekend op basis van invoer nodig voor kengetal Enige extra invoer = wanden naar AVR

Gebouwschil De volledige gebouwschil wordt ingevoerd. Nodig om indicatief S-peil te berekenen Extra begrenzing: aangrenzende verwarmde ruimte (AVR) Invoer identiek als bij andere begrenzingen Ook openingen worden ingevoerd (vb. deur naar hal appartementsgebouw)

Gebouwschil Voorbeelden van begrenzing AVR:

Aannames begrenzingen Ter hoogte van perceels- of eigendomsgrens Gebouw(deel) verwarmd? => aannames Onderscheid tussen: Gebouwdelen binnen het gebouw Gebouwen op de perceelsgrens

Aannames begrenzingen Binnen het gebouw Naastliggend gebouwdeel Wooneenheid Gemeenschappelijke trappenhal, lift, … Vaststelling verwarming van Begrenzing gemeenschappelijke wanden circulatieruimten: Niet-residentiële bestemmingen met kantoor-, onderwijs-, gezondheids-, handel-, sport-, bijeenkomst- of logeerfuncties Twijfel over bestemming Gemeenschappelijke ruimten: kelder, zolder, garage, … Geen vaststelling nodig (aanname primeert op vaststelling) Verwarming vastgesteld Geen verwarming vastgesteld/geen vaststelling mogelijk AVR AOR of kelder

Aannames begrenzingen Op de perceelsgrens Naastliggend gebouw Wooneenheid Niet-residentiële bestemmingen met kantoor-, onderwijs-, gezondheids-, handel-, sport-, bijeenkomst- of logeerfuncties Andere bestemming of twijfel over bestemming Ondergronds Vaststelling verwarming van Begrenzing gemeenschappelijke wanden AVR Geen vaststelling nodig (aanname primeert op vaststelling) AOR Grond

Aannames begrenzingen Voorbeeld Appartement Links: winkel in naastliggend gebouw Boven en rechts: ander appartement binnen gebouw Onder: gemeenschappelijke kelder waarbij geen verwarming werd vastgesteld

Aannames begrenzingen Voorbeeld Appartement: alle wanden worden ingevoerd! Links: winkel in naastliggend gebouw Begrenzing ‘AVR’ Boven en rechts: ander appartement binnen gebouw Begrenzing ‘AVR’ Onder: gemeenschappelijke kelder waarbij geen verwarming werd vastgesteld Begrenzing ‘kelder’ Voor en achter: buitenomgeving Begrenzing ‘buiten’

Aannames begrenzingen Voorbeeld Rijwoning Links: winkel met daarboven appartement Rechts onder: industriële opslagruimte

Aannames begrenzingen Voorbeeld Rijwoning: alle wanden worden ingevoerd! Links: winkel met daarboven appartement Begrenzing ‘AVR’ Rechts onder: industriële opslagruimte Begrenzing ‘AOR’ Onder: grond Begrenzing ‘grond’ Overige: buitenomgeving Begrenzing ‘buiten’

Vloer op volle grond Perimeter en diepte Perimeter: de som van alle delen van de grondomtrek, die grenzen aan (bovengronds): Buiten Aangrenzende onverwarmde ruimte Bij vloer onder maaiveld wordt gekeken naar begrenzing boven maaiveld

Vloer op volle grond Perimeter en diepte DOEL: invoer perimeter (en diepte) leidt tot betrouwbaardere aanbeveling Momenteel: geen invoer perimeter dus er wordt steeds met Uopen woning gerekend In realiteit: Uopen woning >> Ugesloten voor zelfde vloeroppervlakte Invoer perimeter leidt tot realistischere U-waarde Rijwoning krijgt minder snel aanbeveling tot isoleren vloer op volle grond

Vloer op volle grond Perimeter, voorbeeld Alleenstaande woning Perimeter: L 1 + L 2 + L 3 + L 4 + L 5 + L 6 L 1 L 6 L 2 L 5 L 4 L 3

Vloer op volle grond Perimeter, voorbeeld Rijwoning Perimeter: L 1 + L 2 L 1 AVR L 2

Vloer op volle grond Perimeter, voorbeeld Hoekwoning met berging aan achtergevel (AOR) Perimeter: L 1 + L 2 + L 3 L 1 AOR L 2 AVR L 3

Vloer op volle grond Perimeter, voorbeeld Hoekwoning met kelder die niet tot BV behoort Perimeter: L 1 + L 2 Omtreklijn tussen ‘vloer op grond’ en ‘vloer op kelder’ hoort niet tot perimeter, want bovengrondse begrenzing is eigen woning (= verwarmd) L 1 L 2 Vloer op grond Vloer op kelder AVR

Vloer op volle grond Diepte: afstand tussen het maaiveld en de onderzijde van de vloer op volle grond Als de vloer op volle grond uit meerdere niveau’s bestaat, dan worden de vloeren apart ingerekend met elk hun diepte onder het maaiveld en hun perimeter Bij een hellend maaiveld wordt de gemiddelde diepte berekend. Hiervoor wordt rekening gehouden met de diepte van alle gevelvlakken die de vloer omhullen. Als de onderzijde van de vloer hoger ligt dan het maaiveld wordt uitgegaan van diepte 0.

Vloer op volle grond Perimeter en diepte, voorbeeld Hoekwoning met kelder op -3 m die tot BV behoort Vloer 1: perimeter: L 1 + L 2 + L 5, geen diepte Vloer 2: perimeter: L 3 + L 4, diepte: 3 m Omtreklijnen tussen ‘vloer 1’ en ‘vloer 2’ horen niet tot perimeter, want bovengrondse begrenzing is eigen woning (= L 1 verwarmd) L 2 Vloer 1 AVR L 3 Vloer 2 L 4 L 5

Vloer op volle grond Perimeter en diepte, voorbeeld Hoekwoning waarbij vloer deels onder hellend maaiveld ligt (diepste punt: -2 m) Perimeter: L 1 + L 2 + L 3 Diepte: gemiddelde tussen 0 m en 2 m => 1 m L 1 AVR L 2 L 3

Vloer op volle grond Perimeter en diepte, voorbeeld Hoekwoning waarbij ‘vloer 1’ 2 m onder maaiveld ligt en ‘vloer 2’ onder hellend maaiveld ligt (diepste punt: -2 m) Vloer 1: perimeter: L 1 + L 2, diepte: 2 m Vloer 2: perimeter: L 3 + L 4, diepte: gemiddelde tussen 0 m en 2 m => 1 m L 1 L 2 Vloer 1 AVR L 3 Vloer 2 L 4

Aantal dakkapellen Nodig voor prijsinschatting dakisolatiewerken (complexiteit aansluitingen) Aantal dakkapellen per dakvlak

Aantal dakkapellen Voorbeelden van dakkapellen:

DEEL IV: BESCHERMDE VOLUME, BRUIKBARE VLOEROPPERVLAKTE en GEBOUWSCHIL Extra voorbeeld

Stappenplan BV CASE: zie plannen Woning 1930, enkel glas, geen isolatie, deels verwarmd Ruimte per ruimte doorlopen en aftoetsen Ruimte Code Stappenplan Conclusie Hal = 1 ruimte over alle verdiepingen +0. 01 +1. 01 +2. 02 +3. 01 1. Direct verwarmd over alle verdiepingen door de aanwezigheid van minstens 1 radiator → in BV Vestiaire +0. 02 1. Te beschouwen als direct verwarmd, → in BV want vormt één ruimte met traphal Eetkamer +0. 03 1. Direct verwarmd door gaskachel Opmerking: gas (tijdelijk) afgesloten, dus kachel niet in werking, maar aanname stelt dat kachel normaal functioneert → in BV

Stappenplan BV Ruimte Code Stappenplan Conclusie Berging +0. 04 1. Direct verwarmd = nee 2. Winddicht = ja 3. 50% thermisch beschermd = onduidelijk 4. Basisfunctie = nee 5. Voorwaarden ondersteunende functie voldaan = ja → in BV Sas +0. 05 1. Direct verwarmd = nee 2. Winddicht = ja 3. 50% thermisch beschermd = onduidelijk 4. Basisfunctie = nee 5. Voorwaarden ondersteunende functie voldaan = ja → in BV

Stappenplan BV Ruimte Code Stappenplan Conclusie Keuken boven +0. 06 regenwaterput 1. Direct verwarmd = nee 2. Winddicht = ja 3. 50% thermisch beschermd = onduidelijk 4. Basisfunctie = ja → in BV Wasplaats +0. 07 1. 2. 3. 4. 5. Direct verwarmd = nee Winddicht = ja 50% thermisch beschermd = nee Basisfunctie = nee Voorwaarden ondersteunende functie voldaan = ja → in BV Toilet +0. 08 1. 2. 3. 4. Direct verwarmd = nee Winddicht = ja 50% thermisch beschermd = nee Basisfunctie = ja → in BV

Stappenplan BV Ruimte Code Stappenplan Conclusie Inpandige +0. 09 garage, grotendeels op volle grond 1. Direct verwarmd = nee 2. Winddicht = ja 3. 50% thermisch beschermd = ja → in BV Gang +1 +1. 02 1. Te beschouwen als direct verwarmd, → in BV want vormt één ruimte met traphal Bureel +1. 03 1. Direct verwarmd = nee 2. Winddicht = ja 3. 50% thermisch beschermd = onduidelijk 4. Basisfunctie = nee 5. Voorwaarden ondersteunende functie voldaan = ja → in BV

Stappenplan BV Ruimte Code Stappenplan Conclusie Lange gang +1. 04 1. Direct verwarmd = nee 2. Winddicht = ja 3. 50% thermisch beschermd = onduidelijk 4. Basisfunctie = nee 5. Voorwaarden ondersteunende functie voldaan = ja → in BV Toilet +1. 05 1. Direct verwarmd = nee 2. Winddicht = ja 3. 50% thermisch beschermd = onduidelijk 4. Basisfunctie = ja → in BV

Stappenplan BV Ruimte Code Stappenplan Conclusie Kamer, functie +1. 06 onduidelijk maar wel residentiële invulling 1. 2. 3. 4. 5. → in BV Leefruimte +1. 07 1. Direct verwarmd door de aanwezigheid van minstens 1 radiator Leefruimte +1. 08 1. Te beschouwen als direct verwarmd, → in BV want vormt één ruimte met andere leefruimte Direct verwarmd = nee Winddicht = ja 50% thermisch beschermd = nee Basisfunctie = onduidelijk Voorwaarden ondersteunende functie voldaan = ja → in BV

Stappenplan BV Ruimte Code Stappenplan Conclusie Badkamer +2. 02 1. Direct verwarmd door de aanwezigheid van minstens 1 radiator → in BV Slaapkamer +2. 03 1. Direct verwarmd = nee 2. Winddicht = ja 3. 50% thermisch beschermd = onduidelijk 4. Basisfunctie = ja → in BV Slaapkamer +2. 04 1. Direct verwarmd = nee 2. Winddicht = ja 3. 50% thermisch beschermd = onduidelijk 4. Basisfunctie = ja → in BV

Stappenplan BV Ruimte Code Stappenplan Conclusie Kamer, functie +2. 05 onduidelijk maar wel residentiële invulling 1. Direct verwarmd = nee 2. Winddicht = ja 3. 50% thermisch beschermd = onduidelijk 4. Basisfunctie = onduidelijk 5. Voorwaarden ondersteunende functie voldaan = ja → in BV Zolder, niet geïsoleerd 1. 2. 3. 4. 5. → buiten BV +3. 02 Direct verwarmd = nee Winddicht = ja 50% thermisch beschermd = nee Basisfunctie = nee Voorwaarden ondersteunende functie voldaan = nee (draagt niet bij aan de bewoning want is opslagruimte)

Stappenplan BV Ruimte Code Stappenplan Conclusie Kelder -01 1. Direct verwarmd = nee 2. Winddicht = ja 3. 50% thermisch beschermd = NIET VAN TOEPASSING 4. Basisfunctie = nee 5. Voorwaarden ondersteunende functie voldaan = NIET VAN TOEPASSING → buiten BV

DEEL IV: BESCHERMDE VOLUME, BRUIKBARE VLOEROPPERVLAKTE en GEBOUWSCHIL Veelgemaakte fouten

Veelgemaakte fouten Grafisch dossier Duidelijke schetsen Alle noodzakelijke afmetingen voor BV, bruikbare vloeroppervlakte en oppervlakken gebouwschil Aanduiding van BV, bruikbare vloeroppervlakte en begrenzingen TIP: gebruik tekenprogramma om fouten te vermijden! Dakkoepels Wordt vaak vergeten!

DEEL V: EIGENSCHAPPEN VAN DE GEBOUWSCHIL Aanpassingen - wijziging daken, muren en vloeren - wijzigingen openingen - wijzigingen zonwering

Stappenplan U-waarde gebouwschil Stap 1: U-waarde of R-waarde schildeel bekend? Geen wijzigingen. Stap 2: Eigenschappen isolerende laag bekend? R-waarde, lambdawaarde, materiaaltype, dikte Geen wijzigingen. Stap 3: Aanwezigheid isolerende laag bekend? Geen wijzigingen Stap 4: Referentiejaar renovatie Geen wijzigingen

Stappenplan U-waarde gebouwschil Stap 5: Plaats van de isolerende laag NIEUW! Bij gevels en platte daken Nodig voor prijsinschatting isolatiewerken Plaats aan te tonen via vaststelling, bewijsstukken of aannames, zoniet ‘onbekend’ Gevels Platte daken Buiten Bovenop dakafdichting Traditionele spouw Onder dakafdichting Binnen Onbekend

Stappenplan U-waarde gebouwschil Stap 5: Plaats van de isolerende laag Gevels Buitenkant van de constructie Afgewerkt met steenstrips, beplating, pleisterlaag, … Isolatie soms vaststellen aan onafgewerkte zij/onderkanten

Stappenplan U-waarde gebouwschil Stap 5: Plaats van de isolerende laag Gevels Traditionele spouw Tussen dragende constructie en gevelsteen Isolatie soms vaststellen via open stootvoegen, verluchtingsroosters, inblaasopening na-isolatie, …

Stappenplan U-waarde gebouwschil Stap 5: Plaats van de isolerende laag Gevels Traditionele spouw Ook isolatie in dragende structuur houtskeletbouw

Stappenplan U-waarde gebouwschil Stap 5: Plaats van de isolerende laag Gevels Binnenkant van de constructie Afgewerkt met gipskarton, pleisterlaag, … Isolatie soms vaststellen aan stopcontacten, …

Stappenplan U-waarde gebouwschil Stap 5: Plaats van de isolerende laag Platte daken Bovenop dakafdichting (= omkeerdak) Weerbestendig isolatiemateriaal (vb. XPS) afgewerkt met ballast tegen wegwaaien Isolatie vaststellen door ballast weg te nemen

Stappenplan U-waarde gebouwschil Stap 5: Plaats van de isolerende laag Platte daken Onder dakafdichting Moeilijk om isolatie vast te stellen zonder dakafdichting te beschadigen Eenvoudiger om isolatie vast te stellen als isolatie zich onder dragende constructie bevindt (= koud dak), via vb. inbouwspots

Stappenplan U-waarde gebouwschil Stap 6: Onderbreking isolerende laag Nieuw! Nodig om een realistische U-waarde te berekenen Onderbreking isolatie op regelmatige afstanden Puntsgewijze doorboringen vallen hier niet onder Afstand tussen onderbrekingen wordt niet bepaald Mogelijke opties: Onderbreking aanwezig Onderbreking onbekend Onderbreking afwezig Aan- of afwezigheid onderbreking aan te tonen via vaststelling, bewijsstukken of aannames

Stappenplan U-waarde gebouwschil Stap 6: Onderbreking isolerende laag Gevels: wel onderbreking Stijl- en regelwerk

Stappenplan U-waarde gebouwschil Stap 6: Onderbreking isolerende laag Gevels: geen onderbreking Gelijmd In spouw = aanname (geen bewijs nodig!)

Stappenplan U-waarde gebouwschil Stap 6: Onderbreking isolerende laag Platte daken en vloeren: wel onderbreking Houten roostering

Stappenplan U-waarde gebouwschil Stap 6: Onderbreking isolerende laag Platte daken en vloeren: geen onderbreking Gespoten PUR Isolerende mortel

Stappenplan U-waarde gebouwschil Stap 6: Onderbreking isolerende laag Hellende daken: wel onderbreking Tussen spanten/kepers

Stappenplan U-waarde gebouwschil Stap 6: Onderbreking isolerende laag Hellende daken: geen onderbreking Sarkingdak

Stappenplan U-waarde gebouwschil Stap 7: Aanwezigheid en plaats luchtlaag bekend? Nieuw bij gevels: plaats luchtlaag en meerdere luchtlagen mogelijk! Nodig voor prijsinschatting isolatiewerken Mogelijke opties Traditionele spouw Andere

Stappenplan U-waarde gebouwschil Stap 7: Aanwezigheid en plaats luchtlaag bekend? Traditionele spouw Spouw van traditionele spouwmuur Spouw moet leeg zijn (dus niet deels opgevuld met isolatie) ‘Eventueel navulbare spouw’

Stappenplan U-waarde gebouwschil Stap 7: Aanwezigheid en plaats luchtlaag bekend? Andere Binnenzijde, vb. leidingenspouw Deels opgevulde spouwmuur

Stappenplan U-waarde gebouwschil Stap aanwezigheid spouw verwijderd Enkel aanwezigheid luchtlaag en isolatie wordt bevraagd Voorbeeld Spouw waarvan je niet weet of het gevuld is met lucht of isolatie => Luchtlaag en isolatie ‘onbekend’ Stap 8: Hoofdtype schildeel Geen wijzigingen

Stappenplan U-waarde gebouwschil STAP 1 STAP 2 STAP 3 STAP 6 STAP 5 STAP 4 STAP 7 STAP 8

Stappenplan U-waarde gebouwschil Voorbeeld De spouw van de muren met breedte 8 cm is deels opgevuld met 4 cm MW. Bij een renovatie in 2012 is er 8 cm EPS gelijmd aan de binnenzijde van de muren. Er worden twee isolatielagen ingevoerd Laag 1: 4 cm MW, in traditionele spouw, onderbreking afwezig Laag 2: 8 cm EPS, aan binnenzijde, onderbreking afwezig Er wordt één luchtlaag ingevoerd Plaats ‘andere’

Stappenplan U-waarde gebouwschil Voorbeeld Het plafond is geïsoleerd tussen de houten roostering met MW. Bovenop de roostering is een doorlopende laag MW gelegd van 8 cm. Er worden twee isolatielagen ingevoerd Laag 1: MW, onderbreking aanwezig Laag 2: 8 cm MW, onderbreking afwezig

Profielen Nieuwe hoofdtypes profielen (met betere U-waarden) Geen profiel Metaal – niet thermisch onderbroken Metaal – thermisch onderbroken Aluminium – thermisch onderbroken, ≥ 2000 Aluminium – thermisch onderbroken, ≥ 2015 Kunststof – aantal kamers = 1 of ? Kunststof – aantal kamers = 2 of meer, ≥ 2000 Hout, ≥ 100 mm Hout, ≥ 150 mm

Profielen Nieuwe hoofdtypes profielen Aluminium – thermisch onderbroken, ≥ 2000 Materiaal: aluminium (geen staal) Referentiejaar fabricage ≥ 2000 Aluminium – thermisch onderbroken, ≥ 2015 Materiaal: aluminium (geen staal) Referentiejaar fabricage ≥ 2015

Profielen Voorbeelden Een aluminium thermisch onderbroken profiel waarbij fabricagejaar onbekend is Profieltype: metaal – thermisch onderbroken Aluminium profiel kan enkel aangeduid worden als fabricagejaar bekend is en ≥ 2000 Een aluminium profiel met fabricagejaar 2008 waarbij niet gekend is of het profiel thermisch onderbroken is Profieltype: aluminium – thermisch onderbroken, ≥ 2000 Combinatie aluminium en fabricagejaar is voldoende voor dit hoofdtype Een stalen thermisch onderbroken profiel met fabricagejaar 2015 Profieltype: metaal – thermisch onderbroken Geen aluminium profieltype mogelijk want materiaal is staal

Profielen Nieuwe hoofdtypes profielen Kunststof – aantal kamers = 2 of meer, ≥ 2000 Materiaal: kunststof Referentiejaar fabricage ≥ 2000 Voorbeelden: Een kunststof meerkamerprofiel waarbij fabricagejaar onbekend is Profieltype: kunststof – aantal kamers = 2 of meer Enkel als fabricagejaar meerkamerprofiel gekend is en ≥ 2000 kan nieuw hoofdtype aangeduid worden Een kunststof profiel met fabricagejaar 2008 waarbij niet gekend is of het een meerkamerprofiel is Profieltype: Kunststof – aantal kamers = 2 of meer, ≥ 2000 Combinatie kunststof en fabricagejaar is voldoende voor dit hoofdtype

Profielen Nieuwe hoofdtypes profielen Hout, ≥ 100 mm Materiaal: hout Dikte ≥ 100 mm Hout, ≥ 150 mm Materiaal: hout Dikte ≥ 150 mm Komt slechts uitzonderlijk voor!

Profielen U-waarde profiel rechtstreeks invoeren Als merk en type profiel gekend is (enkel bij recentere profielen) U-waarde uit specifieke bronnen EPBD databank Prestatieverklaring bij CE-markering ATG goedkeuring Technische documentatie van fabrikanten Moet melding maken van de normen NBN EN 12412 -2 (proefondervindelijke bepaling) of NBN EN ISO 10077 -2 (numerieke berekeningswijze) Indien niet gekend => profieltype invoeren

Beglazing Altijd verplicht om U-waarde beglazing of glastype in te voeren, ook als U-waarde venster gekend is Nodig voor aanbevelingen lange termijn doelstelling U-waarde beglazing ook invoeren op basis van Technische documentatie van fabrikanten Moet melding maken van de normen NBN EN 673, NBN EN 674 of NBN EN 675

Zonwering Aanwezigheid zonwering Bediening zonwering: nieuw! Vast Handbediend Automatisch

Zonwering Bediening zonwering Vast Zonwering is continu aanwezig

Zonwering Bediening zonwering Handbediend Zonwering manueel inschakelen door gebruiker Bediening kan ook elektronisch gebeuren door manuele tussenkomst (vb. via afstandsbediening) Automatisch Zonwering treedt automatisch in werking zonder manuele tussenkomst Op basis van zonnestraling of temperatuur Licht- of temperatuursensor nodig

Zonwering Voorbeeld In de voorgevel zijn er vier vensters met houten profielen van 60 mm dik en beglazing met een U-waarde van 1, 1 W/m²K. De twee vensters op de bovenverdieping hebben rolluiken die door manueel aan het rolluiklint te trekken naar beneden gelaten kunnen worden. De twee vensters op de benedenverdieping hebben rolluiken die met een afstandsbediening naar beneden gelaten kunnen worden. Alle vensters moeten met dezelfde eigenschappen ingevoerd worden Houten profiel, U-waarde glas (1, 1 W/m²K) en handbediende zonwering

Zonwering Voorbeeld In de voorgevel zijn er vier vensters met houten profielen van 60 mm dik en beglazing met een U-waarde van 1, 1 W/m²K. De twee vensters op de bovenverdieping hebben rolluiken die door manueel aan het rolluiklint te trekken naar beneden gelaten kunnen worden. De twee vensters op de benedenverdieping hebben rolluiken die zelf naar beneden gaan als de zon te hard naar binnen schijnt. Vensters bovenverdieping: Houten profiel, U-waarde glas (1, 1 W/m²K) en handbediende zonwering Vensters benedenverdieping: Houten profiel, U-waarde glas (1, 1 W/m²K) en automatische zonwering

DEEL V: EIGENSCHAPPEN VAN DE GEBOUWSCHIL Veelgemaakte fouten

Veelgemaakte fouten Isolatie en luchtlaag Als niet kan vastgesteld worden of een luchtlaag/isolatie aan- of afwezig is (vb. vloer op volle grond), dan moet ‘onbekend’ aangeduid worden. Software rekent met default waarde. Enkel ‘afwezig’ als afwezigheid bewezen is door bewijsstukken of vaststelling! Isolatie Lambda- of R-waarde isolatie NOOIT overnemen uit een factuur of lastenboek! Dit mag enkel uit specifieke bronnen. Als merk en type van isolatie gekend is, dan lambda- of Rwaarde opzoeken in deze specifieke bronnen.

Veelgemaakte fouten Isolatiematerialen Als isolatie niet voorkomt in lijst voorgedefinieerde isolatiematerialen Merk en type niet gekend => ‘isolatie onbekend’ Merk en type gekend => gedecl. lambdawaarde opzoeken Lambda kleiner dan 0, 2 W/m. K => lambdawaarde invoeren Lambda niet gekend => ‘isolatie onbekend’ Voorbeelden Isolerende mortels Dunne reflecterende folies

Veelgemaakte fouten Isolatiematerialen Isolerende mortel Vb. kleikorrels in mortel NIET ingeven als kleikorrels Lambdawaarde van mengsel is anders dan lambdawaarde pure kleikorrels

Veelgemaakte fouten Referentiejaar renovatie Als gebouwdeel (mogelijks) geïsoleerd werd na 1970 zijn bewijsstukken nodig voor referentiejaar renovatie Verklaringen zijn niet geldig! Isolatie aanwezig + referentiejaar renovatie Als bewijs dat schildeel nageïsoleerd werd Vb. factuur isolatie Isolatie onbekend + referentiejaar renovatie Als bewijs dat schildeel volledig nieuw geconstrueerd werd Vb. vergunning voor een aanbouw

Veelgemaakte fouten U-waarde vensters, beglazing, profielen Via technische documentatie fabrikant Enkel als prestatieverklaring bij CE-markering, of Verwijzing naar correcte normen Zonder correcte vermelding => informatie NIET gebruiken! Vb. tabel van Velux zonder vermeldingen

Veelgemaakte fouten U-waarde vensters, beglazing, profielen Via technische documentatie fabrikant Enkel als prestatieverklaring bij CE-markering, of Verwijzing naar correcte normen Vb. prestatieverklaring opzoeken via website Velux

Veelgemaakte fouten U-waarde vensters, beglazing, profielen U-waarde NOOIT rechtstreeks overnemen uit factuur of lastenboek! Als merk en type beglazing gekend is (vb. in glaslat), ALTIJD in tabel van verbond van de glasindustrie opzoeken

Veelgemaakte fouten Inspectie vensters Tijdens plaatsbezoek ALLE vensters inspecteren, ook deze met gelijkaardig uitzicht Altijd coatingtest uitvoeren Altijd markeringen in afstandshouder bekijken HR, HR++ U-waarde glas Merk en type glas