IMPERIUM RZYMSKIE POWTRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZALNYM 2013 POCZTKI

IMPERIUM RZYMSKIE POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZALNYM 2013

POCZĄTKI RZYMU o Rzym został założony w 753 r. p. n. e. przez legendarnego Romulusa. o Rzym położony był w krainie zwanej Lacjum, w środkowej Italii, nad rzeką Tyber, okolice te zamieszkiwali niegdyś Latynowie – jedno z plemion Italików.

RZYM - USTRÓJ o Monarchia – forma rządów, w której państwem rządzi władca – król (w Rzymie od 753 do 509 r. p. n. e. miało rządzić kolejno 7 królów – ostatni: Tarkwiniusz Pyszny) o Republika - (z łac. res publica – rzecz wspólna), forma rządów, w której państwo jest uważane za wspólną własność wszystkich obywateli i obywatele podejmują najważniejsze dla tego państwa decyzje (Rzym był republiką od 509 do 31 r. p. n. e. ), polski odpowiednik: Rzeczpospolita

REPUBLIKA RZYMSKA W republice rzymskiej władzę sprawowali: - zgromadzenie ludowe - senat - urzędnicy: konsulowie, pretorzy, cenzorzy, kwestorzy, edylowie, trybuni ludowi, - dyktator (w razie zagrożenia państwa)

ARMIA RZYMSKA o legiony – waleczne i zdyscyplinowane oddziały armii rzymskiej liczące ok. 4 500 żołnierzy: - 3 000 ciężkozbrojnych, - 1 200 lekkozbrojnych, - 300 jazdy. - Legiony były dowodzone przez konsulów, legioniści posiadali włócznię, miecz, tarczę, zbroję i hełm

ARMIA RZYMSKA (c. d. ) o Legiony zakładały obozy w miejscach postoju, nawet na jedną noc. o Armia rzymska w swoich podbojach wykorzystywała różne machiny wojenne.

Społeczeństwo rzymskie o PATRYCJUSZE - posiadali wolność osobistą i prawa polityczne. o PLEBEJUSZE posiadali wolność osobistą, ale nie mieli praw politycznych. o NIEWOLNICY – nie mieli wolności, ani praw.

PODBOJE RZYMSKIE o Dzięki doskonałej armii Rzym dokonał olbrzymich podbojów, tworząc imperium. o Podboje obejmowały: - Italię (pokonanie Italików, Etrusków i Greków) - Kartaginę i jej posiadłości w Afryce Płn. I Hiszpanii (wojny punickie) - świat hellenistyczny (Macedonia, Grecja, Azja Mniejsza, Bliski Wschód, Egipt) - Ludy barbarzyńskie (Galów, Germanów, Brytów)

PODBOJE – wojny punickie o I wojna punicka (poł. III w. p. n. e. - spór o Sycylię, zakończony zwycięstwem Rzymu)

PODBOJE – wojny punickie (c. d. ) o II wojna punicka (218 – 201 r. p. n. e. – wyprawa Hannibala do Italii, klęska Rzymian pod Kannami w 216 r. p. n. e. , klęska Kartaginy pod Zamą w 202 r. p. n. e. – zwycięstwo w wojnie Rzymu)

PODBOJE – wojny punickie o III wojna punicka (poł. II w. p. n. e. – ostateczne zniszczenie Kartaginy) o Mapa pokazuje państwo rzymskie po wielkich podbojach - imperium

SKUTKI PODBOJÓW RZYMSKICH o powstało wielkie państwo –imperium, podzielone na prowincje, w każdej z nich władzę sprawowali namiestnicy o rozwój handlu w imperium, wzbogacenie się kupców o napływ do Rzymu bogactwa, łupów wojennych, zwiększenie się liczby niewolników i spadek ich ceny o wzrost znaczenia dowódców wojskowych

NIEWOLNIK - człowiek pozbawiony praw, „narzędzie mówiące” o POCHODZENIE NIEWOLNIKÓW o jeńcy wojenni o porwani przez piratów o dzieci sprzedane o niespłacający długów o dzieci niewolnic o kupieni na targach o ZAJĘCIA NIEWOLNIKÓW o w polu o w kopalniach i kamieniołomach o w zakładach rzemieślniczych o w domach bogatych Rzymian o gladiatorzy

GLADIATORZY o gladiatorzy – młodzi i silni niewolnicy walczący na arenach pomiędzy sobą lub z dzikimi zwierzętami, ich walki stanowiły rozrywkę dla ludu rzymskiego, walczyli często na śmierć i życie

POWSTANIE SPARTAKUSA o powstanie Spartakusa – powstanie niewolników, zaczęło się od spisku w szkole gladiatorów w Kapui, toczyło się w latach 73 – 71 r. p. n. e. , do spiskowców dołączyli zbiegi niewolnicy i biedota, armia Spartakusa siała postrach w całej Italii, gdy się podzieliła została rozbita przez legiony, 6 tysięcy buntowników ukarano ukrzyżowaniem

JULIUSZ CEZAR o Początkowo Juliusz Cezar zawarł układ z Pompejuszem i Krassusem, wówczas został konsulem. o Po dokonaniu podboju Galii, w 49 r. p. n. e. wkroczył z wojskiem do Italii i pokonał pod Farsalos wojska senatu i Pompejusza.

JULIUSZ CEZAR o Po zdobyciu władzy w Rzymie ogłosił się dożywotnim dyktatorem. o Obrońcy republiki podejrzewając go, że zechce ogłosić się królem, zamordowali Cezara w 44 r. p. n. e.

WALKA O WŁADZĘ PO CEZARZE OKTAWIAN AUGUST MAREK ANTONIUSZ

POWSTANIE CESARSTWA o W bitwie morskiej pod Akcjum (31 r. p. n. e. ) Oktawian pokonał Marka Antoniusza i Kleopatrę i objął władzę – został pierwszym cesarzem rzymskim.

CESARSTWO - pojęcia o „pax romana” – pokój w świecie rzymskim, po latach wojen domowych ogłosił go Oktawian August, przyniósł on rozwój handlu i polepszenie warunków życia mieszkańców Rzymu o romanizacja prowincji – przejmowanie kultury Rzymian, czyli ich języka, obyczajów, strojów, sposobu budowania przez mieszkańców prowincji o pryncypat – forma władzy wprowadzona przez Oktawiana, polegała na pozostawieniu małoistotnych pozostałości republikańskich rządów, przy faktycznej władzy cesarza

Rozrywki Rzymian - wille o willa – luksusowa posiadłość bogatego Rzymianina zbudowana na wsi, służyła do odpoczynku i rekreacji, składała się m. in. z kilku pomieszczeń zbudowanych wokół dziedzińca, urządzano tam wystawne uczty w gronie rodziny i przyjaciół

Rozrywki Rzymian - termy o termy – (łaźnie publiczne) miejsca spotkań i wypoczynku Rzymian, składały się z basenów, łaźni parowych, boisk, bibliotek, parków, ulubione miejsce rozrywki Rzymian, budowano je na koszt państwa i korzystano z nich bezpłatnie

Rozrywki Rzymian – wyścigi konne o Hipodromy (cyrki) – tory wyścigów konnych wraz z trybunami, największe mieściły ok. 250 tysięcy kibiców.

Rozrywki Rzymian – walki gladiatorów o amfiteatry – miejsca, gdzie Rzymianie podziwiali różnego rodzaju widowiska: walki dzikich zwierząt oraz gladiatorów, a także przedstawienia teatralne (największy - Koloseum)

Rzymskie prawo o Prawo XII tablic – pierwszy w historii Rzymu zbiór wszystkich obowiązujących w państwie praw, dokonany w V w. p. n. e. , prawa te wyryto na 12 tablicach z brązu, które wystawiono na Forum Romanum o Kodeks Justyniana – ponowny spis wszystkich przepisów prawnych i komentarzy do nich obowiązujących w imperium rzymskim, dokonany na początku VI w. n. e. z nakazu cesarza Justyniana Wielkiego

FORUM ROMANUM o Forum Romanum – rzymski rynek, centrum życia politycznego, religijnego i handlowego, stały tam najważniejsze budynki użyteczności publicznej, posągi bóstw, cesarzy, świątynie, był to odpowiednik greckiej agory. o Rzym nazywany jest Wiecznym Miastem.

RZYM - budownictwo o akwedukty - (wodociągi) konstrukcje umożliwiające doprowadzenie czystej i świeżej wody do miast z oddalonych obszarów górskich

RZYM - budownictwo o łuki triumfalne – budowle wznoszone w celu uczczenia zwycięstwa w wojnie, nazywano je imieniem wodza, który odniósł zwycięstwo (np. cesarza)

RZYM - budownictwo o drogi rzymskie – gęsta ich sieć w imperium z kilkuwarstwową strukturą ułatwiła rozwój handlu, komunikacji, poczty oraz przemieszczanie się wojska, niektóre przetrwały do dziś o „wszystkie drogi prowadzą do Rzymu”

RZYM - BUDOWNICTWO o Panteon – świątynia ku czci wszystkich bogów w Rzymie, zastosowano w niej nowatorską konstrukcję kopuły, gdyż Rzymianie wynaleźli cement

RZYM - SZTUKA o Mozaiki – tworzono je z różnokolorowych drobnych kamieni, kawałków szkła lub ceramiki.

RZYM - LITERATURA o Początkowo Rzymianie naśladowali w tej dziedzinie Greków, tłumacząc na j. łaciński ich dzieła. o Najwybitniejsze dzieła literackie stworzyli: - Wergiliusz (Eneida) - Horacy („carpe diem”) - Owidiusz

WIERZENIA RZYMIAN o wzorowali bogów na greckich (hellenizacja) o cechował ich formalizm religijny o wierzyli we wróżby o oddawali cześć boską swoim władcom

BOGOWIE RZYMSCY (cz. 1) Imię Jowisz Czym się zajmował/opiekował? władca wszystkich bogów Minerwa bogini mądrości i sprawiedliwości Neptun bóg mórz i oceanów Westa bogini ogniska domowego Junona opiekunka kobiet i małżeństw Merkury boski posłaniec, opiekun kupców Mars bóg wojny

BOGOWIE RZYMSCY (cz. 2) Imię Wulkan Czym się zajmował/opiekował? boski kowal, opiekun rzemieślników Diana Wenus Cerera Eskulap Bachus Pluton bogini łowów i dzikiej zwierzyny bogini miłości i piękności bogini urodzaju bóg lekarzy, opiekun chorych bóg wina i dobrej zabawy bóg świata zmarłych i krainy śmierci

WIERZENIA RZYMIAN o Westalki – kapłanki bogini ogniska domowego Westy, pilnowały świętego ognia w jej świątyni (jego zgaśnięcie oznaczało złą wróżbę dla Rzymu), zostawały nimi dziewczęta z najlepszych rzymskich rodzin.

CHRZEŚCIJAŃSTWO o powstało w Palestynie w I w. n. e. (działalność Jezusa i jego uczniów) o prześladowane w imperium rzymskim przez trzy wieki o zezwolenie na swobodny kult dał cesarz Konstantyn Wielki w 313 r. (edykt mediolański)

CHRZEŚCIJAŃSTWO (c. d. ) o Cesarz Teodozjusz Wielki w 380 r. nakazał poddanym przyjęcie chrześcijaństwa, a w 392 r. zabronił składania ofiar dawnym bogom. o Mapa rozwoju chrześcijaństwa w imperium rzymskim.

PRZYCZYNY UPADKU RZYMU o WEWNĘTRZNE: o ZEWNĘTRZNE: - częste zmiany - najazdy na imperium cesarzy i walki barbarzyńskich wewnętrzne o władzę plemion Gotów, Hunów, Wandalów), - kryzys gospodarczy i łupienie prowincji i finansowy (ludzie nie osiedlanie się w nich płacili podatków i brakowało pieniędzy na armię)

PODZIAŁ CESARSTWA DOKONANY PRZEZ TEODOZJUSZA W 395 r. CESARSTWO RZYMSKIE CESARSTWO ZACHODNIE (Rzym) CESARSTWO WSCHODNIE (Konstantynopol)

Podział cesarstwa

UPADEK RZYMU (476 r. ) – KONIEC STAROŻYTNOŚCI o W 476 r. barbarzyńskie plemiona Gotów pod wodzą Odoakera najechały na Rzym. Ostatni cesarz Romulus Augustulus został pozbawiony władzy. Upadło cesarstwo zachodnie, a na jego gruzach powstały państewka barbarzyńskie. o Cesarstwo wschodnie (bizantyjskie) przetrwało do 1453 r.