Ileus Arnds og Auur Leibeinandi Jnas Magnsson Hva

Ileus Arndís og Auður Leiðbeinandi: Jónas Magnússon

Hvað þýðir ileus? n Kemur úr grísku ¨ eileos ¨ eilein n To roll or twist up tightly

Skilgreining n Innihald meltingarkerfis kemst ekki í gegn vegna ytri/innri þrýstings eða garnalömunar n Skiptist í: ¨ Paralytiskur ileus ¨ Mekaniskur ileus

Paralýtiskur ileus n Skertur eða enginn peristalsis í þörmum n Orsök ¨ Postoperative ileus ¨ Lyf ¨ System sjúkdómar ¨ Sýkingar ¨ Langt genginn mekanískur ileus

Paralytiskur ileus - Postoperatívur n Eðlilegt viðbragð við kviðarholsaðgerðum ¨ Allt n að 3 dagar Adynamiskur ileus ¨ Varir lengur en 3 daga ¨ Talið tengjast fylgikvillum aðgerðar

Paralytiskur ileus - Postoperatívur n Orsakir ¨ Aukin sympatísk virkni ¨ Bólgusvar ¨ Lyf – hamlandi taugaboð

Mekanískur ileus n Stífla í þörmum n ¨ Samvextir ¨ Herniur ¨ Meinvörp ¨ Volvulus ¨ Partial/Complete ¨ Simple/Strangulation n Innan þarma ¨ Æxli ¨ Gallsteinar ¨ Aðskotahlutur Utan þarma n Hluti veggjar ¨ Æxli ¨ Stricturur ¨ Intussuseption ¨ Diverticulitis

Mekaniskur ileus - Algengustu ástæður n Smágirni 85 -90% - oftar yngra fólk ¨ Samvextir ¨ Herniur n Colon og rectum 10 -15% - oftar eldra fólk ¨ Æxli ¨ Diverticulitis ¨ Volvulus

Mekanískur ileus Görnin víkkar út proximalt við stífluna/lokunina n Aukinn þrýstingur getur hindrað blóðflæði n ¨ Veldur n iskemíu og drepi Einkenni misjöfn eftir staðsetningu stíflunnar

Handbók unglæknisins - Ileus n Klassísk saga: ¨ Ég finn að maturinn fer ekki niður ¨ Mér er alltaf óglatt ¨ Ég hef ekki kúkað í marga daga ¨ Ég er hættur að prumpa! ¨ Ég er alltaf að kasta upp

Handbókin -Hverju þarf að átta sig á? n Er þetta mekanískur eða paralýtískur ileus? n Hversu ofarlega er þetta í þörmunum? n Hver er ástæðan fyrir þessum ileus? n Er görnin farin að strangúlerast?

Handbókin -Sögutaka við ileus grunn Spyrja um hægðir ¨ Hvenær n Spyrja um vindgang ¨ Er n hafðirðu síðast hægðir? einhver vindgangur? Spyrja um þvaglát og þorsta ¨ Finnst þér þú alltaf vera þyrstur? ¨ Pissarðu lítið og sjaldan?

Handbókin -Sögutaka frh. n Spyrja um verki ¨ Ertu með verki í kviðnum? ¨ Hvar í kviðnum? ¨ Koma verkirnir í hviðum? ¨ Eru stöðugir verkir? n Spyrja um uppköst ¨ Hversu lengi hafa þau staðið yfir? ¨ Hverju er verið að kasta upp? n n Fyrri kviðarholsaðgerðir Lyf

Handbókin -Skoðun. Meta þurrk n Skoða kvið n ¨ Er hann þaninn? Hlusta garnahljóð n Þreifa og banka kvið n ¨ Er n hann aumur? Skoða nára – herniur?

Handbókin -Rannsóknir. Elektrólýtar og vökvastatus n Blóðhagur og deilitalning n Lifrarpróf, amýlasi og lípasi n Myndgreining n ¨ Röntgen (kviðaryfirlit) ¨ Tölvusneiðmyndir

Handbókin -Röntgenn Venjuleg liggjandi mynd (kviðaryfirlit) ¨ Til að athuga hversu víðar lykkjurnar eru n Standandi mynd / hliðarlegu mynd ¨ Sjáum n n vökvaborð vel Passage rannsókn Barium innhelling

Handbókin -Tölvusneiðmynd. Með baríum skuggaefni (eða gastrografin) n Gefinn kontrast í æð n

Handbókin -Akút meðferð 1. Vökvagjöf - Gefa Na. Cl og jafnvel K+ 2. +/- Sýklalyf – lítil þörf - Cefuroxime og metronidazole 3. Aðgerðir - Ef grunur um strangulation - Ef lagast ekki við conservatíva meðferð

Handbókin - Aðrir þættir meðferðar Forvarnir gegn post-op ileus n Fasta n Nasogastric tube n Næring í æð n Örva garnahreyfingar n Stilla verki og ógleði n

Einkenni - samantekt Verkir Uppköst Þaninn kviður Hægðatregða Eymsli í kvið Proximal hluti smáþarma Í köstum Mikil og tíð galllituð Ekki Stundum Epigastric og periumbilical Distal hluti smáþarma Í köstum eða stöðugir Lítil og tíð – faeculent Lítið Já Allur kviður – eykst með tíma Colon og rectum Stöðugir Í köstum – faeculent – byrja seint Mikið Já Allur kviður

Strangulation - Einkenni n Verkir ¨ stöðugir, verri, versna með tímanum n Hiti n Leukocytosis n Tachycardia ¨ getur líka átt við um simple obstruction