Identyfikacja i rozwizywanie problemw w organizacji dr Arkadiusz

Identyfikacja i rozwiązywanie problemów w organizacji dr Arkadiusz Wierzbic Katedra Projektowania Systemów Zarządzania Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

Przedstawienie prowadzącego Prowadzący: dr Arkadiusz Wierzbic Adiunkt w Katedrze Projektowania Systemów Zarządzania Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu auditor wiodący i konsultant systemów zarządzania jakością ISO 9001 tel. 601 265 296 mail: arkadiusz. wierzbic@ue. wroc. pl

Przedstawienie programu szkolenia LP Czas 1 2 3 4 5 Temat od 08. 30 do 10. 00 -10. 15 od 10. 15 do 11. 45 Przedstawienie prowadzącego i uczestników szkolenia. Przedstawienie programu szkolenia, dyskusja wprowadzająca – typy i źródła problemów w organizacji, źródła informacji o problemach w organizacji. Warsztat – zapoznanie się ze scenariuszem, definiowanie problemu. Przedstawienie metod analizy przyczyn problemów (diagram Ischikawy, 5 WHY, analiza Pareto). Przerwa Warsztat – analiza przyczyn problemu na podstawie scenariusza. Prezentacja wyników analizy przyczyn problemów. Przedstawienie metod generowania pomysłów na rozwiązanie problemów, myślenie lateralne, burza mózgów, metoda 6 -3 -5, inne metody.

Przedstawienie programu szkolenia LP Czas 1 2 3 4 5 Temat od 12. 15 do 13. 45 -14. 00 od 14. 00 do 15. 30 Warsztat – rozwiązywanie problemów - sesja pomysłowości. Przedstawienie zasad wyboru rozwiązań, omówienie pozytywnych i negatywnych zjawisk w czasie tworzenia rozwiązania problemów, w tym syndromu grupowego myślenia. Przerwa Warsztat tworzenie planu działań związanych z wybranym rozwiązaniem oraz metod monitorowania wyników Prezentacja wyników, narzędzia rozwiązywania problemów w HS dyskusja podsumowująca

Przedstawienie uczestników krótkie przedstawienie osób biorących udział w szkoleniu

Dyskusja wprowadzająca – typy i źródła problemów w organizacji, źródła informacji o problemach w organizacji. Definicja problemu ? ? ? „To nie to, że czegoś nie wiemy, gnębi nas, lecz to, że wiemy, iż coś jest nie tak. ” W. Rogers

Dyskusja wprowadzająca – typy i źródła problemów w organizacji, źródła informacji o problemach w organizacji. Definicja problemu To rodzaj zadania, którego nie można rozwiązać za pomocą posiadanego zasobu wiedzy. J. Kozielecki Problem to zagadnienie w postaci pytania. Jego rozwiązanie, czyli poprawna odpowiedź na postawione pytanie, nie jest w danej chwili znane; wymaga podjęcia wysiłków badawczych: obserwacji, analizy, dyskusji, przemyśleń. K. Szymanek Problem powstaje wtedy, gdy człowiek zmierza do jakiegoś celu, lepiej lub gorzej sformułowanego, ale nie w jaki sposób przekształcić stan istniejący w pożądany stan końcowy. E. Nęcka

Dyskusja wprowadzająca – typy i źródła problemów w organizacji, źródła informacji o problemach w organizacji. Jakie występują problemy w firmie Hamilton Sundstrand ? Które z nich generują zagrożenie dla organizacji ? Które z problemów mają charakter trwały lub powracający ? Czy funkcjonuje w HS usystematyzowana metodyka rozwiązywania problemów organizacyjnych ? W jaki sposób podchodzi się do badania problemów – analiza vs intuicja ?

Problemy w organizacji – typy problemów Dostrzeganie problemu: - odczucie trudności – reakcja emocjonalna, dyskomfort psychiczny wynikający z faktu, że człowiekowi brakuje trafnej odpowiedzi na pytanie lub nawyku działania przydatnego w danej sytuacji. J. Dewey Znaczenie dostrzegania problemów w organizacjach - menedżerowie dysponują podobnymi zasobami wiedzy, - menedżerowie różnią się pod względem „twórczej zręczności”, która pozwala dostrzec problemy, ale i szanse, C. S. Nosal

Problemy w organizacji – typy problemów Dostrzeganie problemu: Współczesny menedżer musi postrzegać sytuację w swojej organizacji jako stały problem do rozwiązania. G. Łasiński

Problemy w organizacji – typy problemów Podejście diagnostyczne: PROBLEM Znajdź rozwiązanie lepsze od istniejącego Czy zaprojektowane rozwiązanie można ulepszyć ? nie REALIZUJ tak ulepsz projekt

Problemy w organizacji – typy problemów Podejście prognostyczne: PROBLEM Znajdź rozwiązanie idealne nie Czy zaprojektowane rozwiązanie można zrealizować ? tak REALIZUJ odstąp nieco od ideału

Problemy w organizacji – typy problemów Typy problemów: - teoretyczne (poznawcze) – istotą jest poznanie i poszukiwanie wiedzy, nie ma ingerencji w przebieg danego zjawiska lub sytuacji, - praktyczne (empiryczne) – istotą jest zmiana sytuacji, odpowiedź na pytanie co zrobić, aby osiągnąć cel

Problemy w organizacji – typy problemów Problem praktyczny jest pytaniem dotyczącym: Celów (C) Warunków (W) Działań (D) Klasyfikacja problemów organizacyjnych LP Rodzaj problemu organizacyjnego Dane Szukane 1 Dobór działania C, W D 2 Dobór warunków C, D W 3 Realizacja celu C D, W 4 Wyznaczenie celu W, D C 5 Wykorzystanie warunków W C, D 6 Wykorzystanie działań D C, W

Problemy w organizacji – typy problemów Typy problemów: wg Z. Mikołajczyk: - dewiacyjne – (łac. deviatio – zejście z drogi), „miało być dobrze, a jest źle”, - optymalizacyjne – dotyczą poprawy parametrów sytuacji, pomimo tego, że nie występują nieprawidłowości, poprawa atmosfery w grupie, - twórcze (heurystyczne) – najtrudniejsze do rozwiązania, wymagają stworzenia „czegoś” nowego,

Problemy w organizacji – typy problemów Typy problemów: wg J. Kozieleckiego: - orientacyjne (poznawcze) – podstawowe pytania: co to jest? , dlaczego? , jaki jest stan rzeczy? - decyzyjne – wiążą się z niepełną wiedzą osoby podejmującej decyzję o działaniach, które może wybrać oraz o wynikach związanych z wybranym wariantem, - wykonawcze – powstają w trakcie realizowania podjętych decyzji, mogą mieć charakter poznawczy lub decyzyjny,

Problemy w organizacji – typy problemów Typy problemów: wg T. Proctora: - konwergencyjne – to problemy, dla których istnieje tylko jedno poprawne rozwiązanie, wszystkie dane są dostępne, a rozwiązanie polega na wykonaniu odpowiedniej kombinacji działań, - dywergencyjne – mają wiele rozwiązań, a sytuacja wyjściowa może nie być w pełni sprecyzowana,

Problemy w organizacji – typy podejść do procesu rozwiązywania problemów Fazy rozwiązywania problemów: 1. 2. 3. 4. 5. Geneza lub dostrzeganie problemu Analiza sytuacji problemowej Wytwarzanie pomysłów rozwiązania Weryfikacja pomysłów rozwiązania Tworzenie planu realizacji pomysłów

Problemy w organizacji – typy podejść do procesu rozwiązywania problemów Fazy rozwiązywania problemów: I – identyfikacja problemów i możliwości D – definiowanie celów E – eksploracja możliwych strategii działania A – antycypacja wyników i podjęcie działań L – lustracja i wyciągnięcie wniosków T. Proctor

Problemy w organizacji – typy podejść do procesu rozwiązywania problemów Fazy rozwiązywania problemów: Opowieść o jakości – rozszerzenie dziewięciu kroków K. Ischikawy Plan 1. wybór problemów, ustalenie celów 2. wyjaśnienie przyczyn wyboru 3. ocena aktualnej sytuacji 4. analiza przyczyn 5. ustalenie środków korygujących Do 6. wdrożenie Check 7. ocena rezultatów Act 8. standaryzacja 9. konkluzje i refleksje, rozpatrzenie pozostałych problemów 10. plan na przyszłość

Problemy w organizacji – typy podejść do procesu rozwiązywania problemów Fazy rozwiązywania problemów: Rozwiązywanie problemów wg podejścia SIX-SIGMA D – define - jaki problem należy rozwiązać ? M – measure – jaka jest zdolność procesu ? A – analyze – kiedy i gdzie występują wady ? I – improve – jak radykalnie usprawnić proces ? C – control – jakie czynności kontrolne i sterujące należy podjąć, aby utrzymać wyniki ?

Problemy w organizacji – typy podejść do procesu rozwiązywania problemów Fazy rozwiązywania problemów: Identyfikacja i wybór problemu do rozwiązywania Ocena wdrożonego rozwiązania Analiza problemu Wdrożenie wybranego rozwiązania Poszukiwanie możliwych rozwiązań Wybór najlepszego rozwiązania

Warsztat – zapoznanie ze scenariuszem, definiowanie problemu Podział uczestników na dwie grupy. Każdy uczestnik otrzymuje scenariusz i zapoznaje się z tekstem. Następnie uczestnicy wspólnie określają problem do rozwiązania i zapisują go na kartce. Obydwie grupy prezentują swoje określenia problemu. Dyskusja na temat podobieństw i różnic. Określenie typu określonych problemów wg jednej z omówionych klasyfikacji.

Analiza przyczyn problemów

Analiza przyczyn problemów Diagram przyczynowo skutkowy Kaoru Ischikawy Środowisko Materiał Maszyna Opis problemu Zarządzanie Człowiek Metoda

Analiza przyczyn problemów Diagram przyczynowo skutkowy Kaoru Ischikawy Etapy postępowania: - określ problem do rozwiązania, - zidentyfikuj główne przyczyny wykorzystując dane liczbowe, lub jeśli dane liczbowe są niedostępne metodę burzy mózgów, - wykorzystaj schemat 5 M + E (Men, Material, Machine, Method, Management, Environment), - w drugiej fazie potraktuj zidentyfikowane przyczyny główne jako efekty i znajdź ich przyczyny, - stopień sprecyzowania przyczyn powinien umożliwiać znalezienie rozwiązań,

Analiza przyczyn problemów Diagram Pareto udział % w zjawisku Przyczyna a b c d e f g h i j k Razem udział % w zjawisku 34 22 17 7 5 4 4 3 2 1 1 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 a b !!! c d e f g h i j k

Analiza przyczyn problemów Metoda 5 WHY ? Problem 1. Dlaczego: 2. Dlaczego: 3. Dlaczego: 4. Dlaczego: 5. Dlaczego:

Analiza przyczyn problemów Inne metody analizy przyczyn problemów - schemat blokowy, arkusze kontrolne, histogram, wykresy korelacji, karty kontrolne Shewarta,

Warsztat - Analiza przyczyn problemów Obydwie grupy uczestników przeprowadzają analizę przyczyn wcześniej zdefiniowanego problemu poprzez: - sporządzenie diagramu przyczynowo – skutkowego, - wybór głównych przyczyn problemu, - wykorzystanie metody 5 WHY. Przedstawiciele obydwu grup prezentują wynik pracy. Dyskusja na temat podobieństw i różnic.

Twórcze rozwiązywanie problemów Kilka przykładów, gdzie twórcze podejście do rozwiązania problemów ewidentnie pomogło: Wynalezienie penicyliny – Alexander Fleming prowadził badania nad działaniem środków dezynfekujących, po odkryciu lizozymu, naturalnego, lecz słabego antybiotyku, zauważył pleśń na płytce z kulturami bakterii. Zamiast wyrzucić płytkę, zbadał ją pod mikroskopem i zauważył, że wzrost bakterii wokół pleśni został zahamowany. Była to pleśń Penicillium notatum. Dziełem przypadku jest to, że Fleming zbadał właśnie płytkę z tym gatunkiem pleśni. Żaden z pozostałych rodzajów pleśni nie daje takiego efektu…

Twórcze rozwiązywanie problemów Kilka przykładów, gdzie twórcze podejście do rozwiązania problemów ewidentnie pomogło: Przesyłanie fal radiowych przez Atlantyk – ze względu na krzywiznę ziemi i znane wówczas prawa fizyki dotyczące rozchodzenia się fal radiowych, naukowcy uważali, że wysłane fale nie podążą za krzywiznami ziemi, odbiją się od powierzchni ziemi i polecą w kosmos. Marconi odniósł sukces, ale nie wiedział dlaczego. Nie zdawał sobie sprawy z tego, że fale radiowe odbijają się od jonosfery, która wówczas pozostawała nieodkryta…

Twórcze rozwiązywanie problemów Kilka przykładów, gdzie twórcze podejście do rozwiązania problemów ewidentnie pomogło: Sukces komputerów osobistych zawdzięczamy pomysłowi firmy Microsoft, aby zastąpić tekstową obsługę komputera, obsługą obrazkową… Rozwój popularnego narzędzia, którym jest telefon komórkowy. Na początku był to tylko telefon, a teraz …

Twórcze rozwiązywanie problemów Połącz wszystkie punkty za pomocą 4 prostych kresek nie odrywając długopisu od kartki.

Twórcze rozwiązywanie problemów … wiele lat temu, gdy za długi trafiało się do więzienia, pewien kupiec z Londynu był winny ogromną sumę pieniędzy lichwiarzowi. Lichwiarz, stary i odpychający, upodobał sobie nastoletnią córkę kupca. Obiecał, że umorzy dług, jeśli dziewczyna go poślubi. Kupiec i jego córka przerazili się. Lichwiarz zasugerował, aby to los rozstrzygnął tą kwestię. Powiedział, że w pustym mieszku umieści dwa kamienie, biały i czarny, a następnie dziewczyna wybierze jeden z nich. Jeśli wybierze czarny zostanie jego żoną, a jeśli biały, zostanie z ojcem, a dług zostanie anulowany. Jeśli dziewczyna odmówi wyciągnięcia kamyka, jej ojciec trafi do więzienia. Kupiec niechętnie przystał na tę propozycję. Lichwiarz schylił się po dwa kamyki i schował je do mieszka. Przerażona dziewczyna spostrzegła, że przebiegły lichwiarz wrzucił do mieszka dwa czarne kamyki… Pomyśl, jakie rozwiązanie zaproponować córce kupca.

Twórcze rozwiązywanie problemów Mamy 9 jednakowych kul metalowych, z których jedna jest cięższa od pozostałych. Dysponując wagą i używając jej tylko dwukrotnie, proszę wskazać kulę cięższą…

Twórcze rozwiązywanie problemów Idziemy nad rzekę zabierając ze sobą wiadro 4 -litrowe i 9 -litrowe. Używając tylko dwóch wiader i nie odlewając ”na oko” nabrać równo 6 litrów wody.

Twórcze rozwiązywanie problemów Etapy procesu twórczego wg Osborn’a: 1 – orientacja: wyodrębnienie problemu, 2 – przygotowanie: gromadzenie odpowiednich danych, 3 – analiza: rozdzielenie odpowiedniego materiału, 4 – formułowanie myśli: gromadzenie alternatyw w formie pomysłów, 5 – inkubacja: zwolnienie tempa, aby pojawił się pomysł, 6 – synteza: składanie części w całość, 7 – ewolucja: ocenianie powstałych pomysłów.

Twórcze rozwiązywanie problemów Etapy procesu wg Green’a: twórczego rozwiązywania problemów 1 – informacja: zadawanie pytań i gromadzenie informacji, 2 – inkubacja: czasowe oderwanie się od pracy i pozostawienie pomysłów samym sobie, 3 – iluminacja: olśnienie, nagła inspiracja, 4 – integracja: ulepszanie i wzbogacanie pomysłów, 5 – ilustracja: prezentowanie i upublicznienie pomysłu,

Twórcze rozwiązywanie problemów Algorytm OFPISA (Osborn-Parnes Creative Problem Solving Process) 1 – Objective finding: przedyskutowanie sytuacji i opracowanie listę celów, pracuj na zasadzie konsensusu z grupą. 2 – Fact finding: odnalezienie wszystkich faktów, które są związane z celami w sposób pełny i uwzględniający różne ujęcia. 3 – Problem finding: przetransponowanie sytuacji rzeczywistej do takiej, która miała już miejsca, tak aby rozwiązać problem na zasadzie doświadczenia.

Twórcze rozwiązywanie problemów Algorytm OFPISA (Osborn-Parnes Creative Problem Solving Process) 4 – Idea finding: sporządzenie zestawienia pomysłów i określenie ich przydatności. 5 – Solution finding: opracowanie kryteriów, które wyłonią najlepszy pomysł. 6 – Acceptance finding: poddanie krytyce najlepszego rozwiązania, uzyskanie akceptacji rozwiązania, wdrożenie i monitorowanie efektów.

Twórcze rozwiązywanie problemów Klasyczna burza mózgów - uczestnicy siedzą w dowolnie wybranych miejscach, - uczestnicy są zachęcani do „intelektualnego szaleństwa” - nikt nie powinien krytykować cudzych pomysłów, - im bardziej szalony lub niezwykły pomysł, tym lepiej, - im więcej sugestii tym lepiej, - pomysły można łączyć i przekształcać, - wszystkie pomysły uczestników są ważne, - wszyscy uczestnicy mają równy status,

Twórcze rozwiązywanie problemów Klasyczna burza mózgów W grupie powinni znaleźć się uczestnicy o różnych i sposobach myślenia. Pracą grupy kieruje moderator. Jedna pojedyncza sesja nie powinna trwać dłużej niż 30 minut. poglądach Etap 1 – sformułowanie problemu w formie otwartego pytania Etap 2 – zbieranie pomysłów bez ich krytyki Etap 3 – ocena pomysłów za pomocą przyjętych kryteriów ograniczających Etap 4 – dyskusja, które pomysły mogą być zrealizowane Etap 5 – udoskonalanie pomysłów Etap 6 – sporządzenie karty doskonalenia projektu

Twórcze rozwiązywanie problemów Klasyczna burza mózgów Faza zielona – rozszerzająca problem: - nie oceniać, nie krytykować pomysłów, - zachęcić do przedstawienia różnorodnych pomysłów, - nie ograniczać inwencji innych, - wszystko jest dozwolone i wszystko uchodzi, - wszystko może zdarzyć się w przyszłości - duża emocjonalność - brak ograniczeń,

Twórcze rozwiązywanie problemów Klasyczna burza mózgów Faza czerwona – zawężająca problem: - porządkowanie pomysłów przez redukcję identycznych i scalanie podobnych, - poszukiwanie elementów łączących, a nie dzielących, - ocenianie praktyczności, realności i atrakcyjności pomysłów, - wartościowanie pomysłów przez wprowadzenie koniecznych ograniczeń (np. kosztów, czasu, możliwości wykonania, możliwości decyzyjnych), - rangowanie wartości pomysłów,

Twórcze rozwiązywanie problemów Klasyczna burza mózgów Faza zielona - ograniczenia: - strach przed ośmieszeniem, - brak tolerancji dla innych pomysłów, - brak czasu na kreatywne myślenie, - stres, - niska samoocena, - lenistwo, - przyzwyczajenie, myślenie typu „i tak się nie uda”,

Twórcze rozwiązywanie problemów Klasyczna burza mózgów Faza czerwona – ograniczenia: - brak motywacji i chęci rozwiązania problemu, - akceptowanie schematów, niechęć do zmian, - koncentrowanie się na negatywnych stronach pomysłu, - przesadne opieranie się na logice, - nadmierny nacisk na współzawodnictwo lub kooperację, - zorientowanie bardziej na działanie niż na myślenie,

Warsztat – twórcze rozwiązywanie problemów Jedna z grup uczestników przeprowadza w swoim gronie burzę mózgów, która ma na celu wygenerowanie rozwiązań problemu określonego na podstawie analizy scenariusza. Druga grupa obserwuje przebieg burzy mózgów. Po zakończeniu burzy mózgów osoby uczestniczące w niej wypełniają anonimowo kwestionariusz oceny. Analiza wyników kwestionariusza – dyskusja o przebiegu burzy mózgów.

Twórcze rozwiązywanie problemów Burza mózgów – odmiana Gordona-Little’a Założeniem jest, że nie przedstawia się problemu wprost. Etap 1 – problem zostaje przedstawiony w formie abstrakcyjnej, moderator prosi o podanie pomysłów rozwiązania problemu. Etap 2 – w trakcie pojawiania się nowych pomysłów moderator ujawnia stopniowo fragmenty informacji dotyczące rzeczywistego problemu. Etap 3 – moderator odkrywa przed grupą rzeczywisty problem. Etap 4 – wykorzystując dotychczas podane pomysły grupa tworzy pomysły bezpośrednio związane z problemem.

Twórcze rozwiązywanie problemów Burza mózgów – odmiana „technika grupy nominalnej” Założeniem jest ograniczenie dyskusji. Etap 1 – tworzenie pomysłów – każdy z osobna w ciszy zapisuje swoje pomysły. Etap 2 – dzielenie się pomysłami – w małych grupach każdy uczestnik przedstawia po kolei po jednym pomyśle, aż do momentu ujawnienia wszystkich zapisanych pomysłów. Etap 3 – wyjaśnianie i rozwijanie pomysłów – wszystkie zebrane pomysły są przedstawiane na forum całej grupy. Etap 4 – wybranie najlepszego pomysłu – za pomocą tajnego głosowania. Etap 5 – sprawdzenie decyzji – dodatkowa dyskusja dotycząca również odrzuconych pomysłów. Etap 6 – potwierdzenie / zmiana decyzji – odbywa się ostateczne tajne głosowanie.

Twórcze rozwiązywanie problemów Metoda 6 -3 -5 Grupa złożona jest z 6 osób, które siedzą w kręgu. Każdy uczestnik ma kartkę, na której w ciągu 5 minut zapisuje 3 pomysły, a następnie przekazuje kartkę osobie siedzącej po prawej stronie. Każdy uczestnik otrzymuje kartkę od osoby siedzącej po jego lewej stronie, czyta wszystkie pomysły, a następnie dopisuje 3 nowe pomysły. UWAGA: pomysły nie mogą powielać się z tymi, które były zapisane przez samego uczestnika oraz innych na kartkach, z którymi już się zapoznał. Technika kończy się w momencie, gdy do każdego z uczestników wraca karta, na której jako pierwsi wpisali 3 pomysły.

Twórcze rozwiązywanie problemów Metoda wyzwalająca Etap 1 – grupa zapoznaje się z definicją problemu. Etap 2 – każdy z uczestników zapisuje swoje pomysły na rozwiązanie (około 5 minut). Etap 3 – wszyscy członkowie grupy kolejno przedstawiają pomysły na forum. Etap 4 – przeprowadzana jest 10 -minutowa debata na temat przedstawionych propozycji pod kątem wprowadzenia modyfikacji, a nawet nowych pomysłów. Etap 5 – procedura trwa tak długo, jak to konieczne aby przedyskutować wszystkie pomysły.

Twórcze rozwiązywanie problemów Technika kruszenia Istotą jest zmiana dotychczasowych wyobrażeń i przekonań, sposobów myślenia. Technika polega na swobodnym i nieskrępowanym krytykowaniu istniejących obiektów lub idei w celu wykrycia możliwości ich poprawy. Zasady (analogiczne jak burzy mózgów Osborna): - nie krytykuj zgłaszanych wad przedmiotu lub sytuacji, - im więcej wad tym lepiej, ponieważ liczba wad przekłada się na jakość krytyki, - uzupełniaj wcześniej zgłoszone wady.

Twórcze rozwiązywanie problemów Technika kruszenia Etap krytyki totalnej powinien być intensywny i dynamiczny i trwać maksymalnie 30 minut. Etap logiczno-analityczny, w którym grupuje się zgłoszone wady w cztery kategorie: - wady trywialne – łatwe do usunięcia, - wady nietrywialne, choć oczywiste – możliwe do usunięcia pod warunkiem posiadania odpowiednich środków finansowych lub organizacyjnych, - wady ukryte – nie zdawaliśmy sobie sprawy z ich istnienia, których usunięcie wymaga twórczości, - wady urojone – nie mające znaczenia. Głównym celem techniki jest dotarcie do wad ukrytych.

Twórcze rozwiązywanie problemów / wybór najlepszego rozwiązania Sześć myślowych kapeluszy Edwarda de Bono: Kapelusz BIAŁY – kolor biały jest neutralny i obiektywny. Biały kapelusz związany jest z obiektywnymi faktami i liczbami. Kapelusz CZERWONY – kolor czerwony kojarzy się ze złością, wściekłością, emocjami. Czerwony kapelusz pozwala dojść do głosu emocjom. Kapelusz CZARNY – czerń jest ponura i negatywna. Kapelusz czarny pozwala skoncentrować się na aspektach negatywnych, np. dlaczego nam się nie uda. Kapelusz ŻÓŁTY – kolor żółty jest słoneczny i pozytywny. Kapelusz żółty nastraja optymistycznie i niesie nadzieję i myślenie pozytywne. Kapelusz ZIELONY – zieleń kojarzy się z rozwojem i obfitością. Kapelusz zielony wskazuje na kreatywność i nowe pomysły. Kapelusz NIEBIESKI – kolor niebieski kojarzy się z chłodem i kolorem nieba. Kapelusz niebieski związany jest z kontrolą i organizacją procesu myślenia.

Wybór najlepszego rozwiązania Przykładowe kryteria wyboru rozwiązań 1. Czy rozwiązanie jest realne, wykonalne ? 1 2 3 4 5 6 7 Nierealne 8 Realne 2. Jak odpowiednia jest to propozycja ? Na ile rozwiązuje problem ? 1 2 3 4 5 Prawdopodobnie rozwiąże problemu 6 7 8 Wysokie prawdopodobieństwo rozwiązania problemu 3. Przewidywane koszty rozwiązania ? 1 Wysokie 2 3 4 5 6 7 8 Niskie

Wybór najlepszego rozwiązania Przykładowe kryteria wyboru rozwiązań 4. Efektywność – czas zwrotu poniesionych nakładów ? 1 2 3 4 5 6 Długi czas zwrotu 7 8 Krotki czas zwrotu 5. Czas niezbędny do wprowadzenia rozwiązania ? 1 2 3 4 5 6 7 Długi czas 8 Krotki czas 6. Akceptowalność przez pracowników ? 1 2 3 Prawdopodobnie zostanie odrzucony 4 5 6 7 8 Prawdopodobnie zostanie zaakceptowany

Wybór najlepszego rozwiązania Przykładowe kryteria wyboru rozwiązań Ocena danego rozwiązania = ilość punktów z kryterium 1 x współczynnik 2 + + ilość punktów z kryterium 2 x współczynnik 2 + + ilość punktów z kryterium 3 x współczynnik 6 + + ilość punktów z kryterium 4 x współczynnik 10 + + ilość punktów z kryterium 5 x współczynnik 4 + + ilość punktów z kryterium 6 x współczynnik 2

Warsztat – Wybór rozwiązania / planowanie wdrożenia / planowanie oceny wdrożenia rozwiązania Obydwie grupy uczestników osobno omawiają wypracowane w czasie burzy mózgów rozwiązania. W trakcie dyskusji uczestnicy „zakładają” i „zdejmują” kolorowe kapelusze. Celem warsztatu jest: Wybranie rozwiązania problemu, Zaplanowanie wdrożenia rozwiązania problemu, Zaplanowanie metody sprawdzenia trwałości rozwiązania

Warsztat – Wybór rozwiązania / planowanie wdrożenia / planowanie oceny wdrożenia rozwiązania Syndrom grupowego myślenia: - to zespół zniekształceń, który powstaje gdy grupa bardziej docenia konsensus niż jakość decyzji, - oznacza uleganie sugestii i naciskowi grupy, - występuje w sytuacji konieczności podjęcia ważnych decyzji przy braku istotnych informacji, trudności w przewidzeniu skutków lub stresu, wynikającego z wagi decyzji,

Warsztat – Wybór rozwiązania / planowanie wdrożenia / planowanie oceny wdrożenia rozwiązania Syndrom grupowego myślenia - objawy: - iluzja nieomyślności i pewności siebie, - lekceważenie negatywnych informacji, - wiara we własną etykę, nieuwzględnianie etycznych i moralnych aspektów decyzji, - lekceważące traktowanie osób spoza zespołu, - wywieranie nacisku aby wymusić zgodę, - autocenzura, - iluzja jednomyślności, - filtrowanie informacji,

Warsztat – Wybór rozwiązania / planowanie wdrożenia / planowanie oceny wdrożenia rozwiązania Syndrom grupowego myślenia – czynniki sprzyjające powstaniu: - zadaniem jest podjęcie ważnej decyzji, - trafność lub jej brak będzie ważyć na prestiżu członków, - członkowie grupy są wysoko wykwalifikowani i szanują się wzajemnie, - grupa jest położona wysoko w hierarchii, - grupa ma dostęp do szczególnych informacji, niedostępnych ogółowi (np. informacje tajne). - grupa pracuje w sytuacji ograniczonego czasu i pod dużą presją na wypracowanie odpowiedniego rozwiązania.

Warsztat – Wybór rozwiązania / planowanie wdrożenia / planowanie oceny wdrożenia rozwiązania Prezentacja rozwiązania przez przedstawicieli obydwu grup. Dyskusja nad zaproponowanymi rozwiązaniami.

Dyskusja podsumowująca szkolenie

Dyskusja podsumowująca szkolenie Sześć tajemnic tworzenia kultury innowacji - zaspokajaj potrzeby ludzi, - systematycznie ucz kreatywności, - kultywuj pasję, - niech praca Twoich ludzi ma sens, - daj ludziom czas, - doceń wartość procesu odzyskiwania sił,

Dyskusja podsumowująca szkolenie - metodyka rozwiązywania problemów w Hamilton Sundstrand - w których aspektach postępowanie różni się od modelu - gdzie są możliwości doskonalenia ?

Literatura Proctor T. , Twórcze rozwiązywanie problemów, GWP, Gdańsk, 2002. Łasiński G. , Rozwiązywanie problemów w organizacji – moderacje w praktyce, PWE, Warszawa, 2007. de Bono E. , Myślenie lateralne : idee na przekór schematom. Wydawnictwo Helion, Gliwice 2008. de Bono E. , Sześć myślowych kapeluszy, Wydawnictwo Helion, Gliwice 2008. Kozak A. , Proces grupowy, Wydawnictwo Helion, Gliwice 2010. Dahlgaard J. J. , Kristensen K. , Kanji G. K. , Podstawy zarządzania jakością, PWN, Warszawa 2001. Nierenberg G. I. , Sztuka kreatywnego myślenia, Studio EMKA, Warszawa 1996. Covey R. C. , 7 nawyków skutecznego działania, REBIS, Poznań 2003. Brown R. , Procesy grupowe, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2006. Steinhouse R. , Podejmowanie decyzji, PWE, Warszawa 2012. Stephan W. G. , Stephan C. W. , Wywieranie wpływu przez grupy, GWP, Gdańsk 2007. Morieux I. , Smart Rules: Six Ways to Get People to Solve Problems Without You, HBR, 09/2011. Goffee R. , Jones G. , Leading Clever People, HBR, 03/2007. Dyer J. H. , Gregersen H. B. , Christensen C. M. , The Innovators DNA, HBR, 12/2009.

Dziękuję za poświęcony czas i uwagę. Arkadiusz Wierzbic