I Pyotr Tam ad Pyotr Alekseyevi Romanov Hakimiyyt

I Pyotr

�Tam adı: Pyotr Alekseyeviç Romanov �Hakimiyyət dövrü: 27 aprel, 1682 — 22 oktyabr, 1725 �Hakimiyyət şəriki: V İvan (7 may, 1682 — 8 fevral, 1725) �Sələfi: III Fyodor �Xələfi: I Yekaterina

�Dini: xristiyan-provaslav �Təvəllüdü: 9 iyun 1672, Rusiya, Moskva �Vəfatı: 8 fevral 1725(52 yaşında) Rusiya, Sankt-Peterburq, Petropavlov kilsəsi �Atası: Aleksey Romanov �Anası: Nataliya Kirillovna �Həyat yoldaşı: Yevdokiya Lopuxina Yekaterina Aleksiyevna

�I Pyotr — 1682 -1721 -ci illərdə çar və 1721 -1725 -ci illərdə Rusiya İmperiyasının imperatoru olmuşdur. Bu günə kimi o tarixdə ən görkəmli russiyasətçisi və XVIII əsrdə Rusiyanın inkişafında əvəzedilməz işlər görmüş dövlət xadimi sayılır.

I Pyotrun imzası

9 iyun 1672 -ci ildə Moskvada Kremldə dünyaya göz açır. Rusiyanın gələcək imperatorunun atası, Aleksey Mixayloviçin bu 14 -cü uşağı idi. Pyotrun anası Natalya Kirilovna Narışkin Alekseyin ikinci arvadı idi. 1676 -cı ildə atasının və kicik qardaşı III Fyodorun vəfatından 4 il sonra gənc Pyotr özü də istəmədən ölkəsində gedən taxt davasının iştirakçısına çevrilir. 1682 -ci ildə o ögey böyük qardaşı İvan ilə birlikdə çar olur. Hakimiyyət isə İvanın bacısı Sofiyanın əlində cəmləşir. 1689 -cu ildə Sofiya hakimiyyətdən kənarlaşdırlandan sonra hakimiyyət tamamilə Pyotrun əlinə keçir. İvan isə formal olaraq ömrünün sonuna, 1696 -cı ilə kimi Pyotr ilə birlikdə Rusiya şahzadəsi olur.

I Pyotr uşaqlıqda

Yürüyüşlər və müqavilələr 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. Poltava döyüşü Azov Əməliyyatları Avropa Səyahətləri Prut Döyüşü Prut Müqaviləsi Səfəvi səfəri İstanbul sülhü Ədirnə Müqaviləsi Yürüyüşlər və müqavilələr barəsində məlumatlar üçün adların üstünə basın və sonra geri qayıtmaq üçün səhifənin altında olan “Geri Dön”-ə basın

Yürüyüşlər barədə ümumi məlumatlar

1969 -cu ildə ki, Azov döyüşü

1697 -ci ilin avqustunda Pyotr Hollandiyaya gəmiqayırma üzrə təcrübə yığmağa gedir. Bunun üçün o bir neçə gün dəmirçi Kitin taxta evciyində yaşamalı olur. O Amsterdamda bir müddət yaşayır. 20 avqust 1697 -ci ildə Pyotr burada yerləşən şərqi Hindistan firması olan bir müəssisədə Qerrit Klaesç Poel adlı bir ustanın yanında dülgər kimi işə başlayır. Burada o "Peter və Paul" freqatı üzərində işləyir. O Poeldən yaxşı şagird olduğu üçün bir sənəd alır. Bu səyahətdə onu ən yaxın dostu Aleksandr Menşikov müşayiət edirdi. Onunla yaxınlıq edən digər şəxs–Hollandiyaya səfir göndərilmiş(1697/1698) Qenfer Fransız Lefort idi.

� 1698 -ci ilin yayında Pyotr Moskvada baş verən üsyandan xəbər tutaraq təcili Moskvaya yollanır. Üsyanı qəddarcasına yatıran Pyotr tezliklə islahatlar aparmağa başlayır və ölkəsini qərb standartlarına orientasiya etməyə cəhd göstərir. Onun başladığı böyük islahatlara misal kimi böyük müəssisələrin tikilməsini, şəxsi müəssisələrin yaradılmasını, təhsildə islahatların aparılmasını, uzun saqqalların və köhnə rus paltarlarının gəzdilirlməsinin qadağan edilməsini, idarəetmənin mərkəzləşdirilməsini və bürokratikləşdirilməsini götərmək olar.

� İkinci Şimal müharibəsi (1700 -1721) zamanı Pyotr böyük itki və məğlubiyyətlərə baxmayaraq 1709 -cu ildə Poltava ətrafındakı döyüşlərdən sonra Baltik dənizinə çıxış əldə edir və burada Rusiyanın hökmranlığını təmin edir. Bu uğur digər tərəfdən Osmanlı ilə müharibədə (1710– 1711) məğlubiyyətin və Azovdan Rusiyanın əl çəkməsi hesabına başa gəlir. Poltava döyüşü

1703 -cü ildə Pyotr isveçlilərdən alınmış və ruslar tərəfindən deyil, müxtəlif Baltik xalqlarının məskunlaşdığı ərazidə Sankt. Peterburq şəhərini salır. Fin körfəzinin başında dayanmaqla, bu şəhər Rusiyanın Qərbə tərəf açılan baş pəncərəsi oldu. 1710 -ci ildə heç bir çar əmri olmadan Peterburq Pyotr tərəfindən Rusiya imperiyasının paytaxtı adlandırılır. 1918 -ci ilə qədər Peterburq Rusiyanın paytaxtı olaraq qaldı.

� 1724 -cü ilin payızında ağır xəstəlikdən sonra Pyotr uzun dəniz səyahətinə çıxır. Bu yol onu Şlüsselburqa aparır. Burada o Ladoqa kanalına çıxışı yoxlamaq istəyirdi. 5 noyabr tarixində Pyotr Sankt-Peterburqa qayıdır, ancaq o sahilə çıxamayaraq Finlandiya istiqamətində səyahətini davam etdirir. Onun məqsədi Laxta yaxınlığındakı silah fabrikinə getmək idi. Hava qaralanda dənizdə fırtına baş verir. Laxta gölünün yaxınlığında Pyotr çevrilmiş bir qayıq görür. Kronştadtdan olan matroslar və əsgərlər öz həyatları uğrunda mübarizə aparırdılar. Onlara kömək məqsədilə Pyotr bədəninin yarısına qədər soyuq suya girir. Buradan onun canfəşanlığı və özünə qarşı soyuqqanlılığı aydın görünür. 8 fevral 1725 -ci ildə 22 illik hökmranlıqdan sonra o, aldığı soyuqlamadan Sankt. Peterburqda vəfat edir.

I Pyotr ölüm yatağında

I Pyotrun qəbri

İqtisadiyyat � Pyotr merkantillistik bir iqtisadiyyat yaratmışdır. Buna əlavə olaraq Rusiyada manufaktura istehsalı güclü inkişaf etmişdir. Pyotr hakimiyyətə gəldikdə Rusiyada cəmi 10 manufaktura fəaliyyət göstərirdi. Sənayenin inkişafı uzun müharibə illərində hərbinin ehtiyacı ilə bağlı idi. Buna baxmayaraq çoxlu sayda məişət məhsulları istehsal edən bir çox fabrik və manufakturalar da yaranır. Bəzi fabriklər hətta ixraca işləyirdilər. Bunların arasında Menşikovun güzgü fabriki də var idi. 1716 -cı ildə Rusiyada ilk ipəyirən çarx tətbiq edilir. Ölümündən bir il öncə Pyotr bütün sahibsiz uşaqların peşəkarlar və fabrikalar tərəfindən öyrədilməsi üçün sərəncam verir. Onun vəfat etdiyi ildə Rusiyada 100 fabrik mövcud idi. Buraya 3000 işçisi olan Tula silah fabrikini aid etmək olar. Rusiyada metallurgiyanın inkişafında alman mütəxəssisi Baron fon Hennin aparıcı rol oynamışdır. Pyotrun vəfatı dövründə Rusiyanın büdcəsi 10 milyon rubl həcmində idi.

I Pyotr və Səfəvilər

XVIII əsrin əvvəllərinə qədər Rusiyanın hərbi-siyasi qüvvəsi olmadığından, Azərbaycana qarşı yalnız iqtisadi siyasət həyata keçirirdi. Lakin bu siyasətin az olduğunu başa düşən I Pyotr hərbi işğal yolu ilə Xəzəryanı bölgələri ələ keçirməyi qərara aldı. I Pyotr Xəzər dənizin Rusiyanın daxili dənizinə keçirmək istəyirdi. O, yaxın adamı olan A. P. Volınskiyə xüsusi gizli göstəriş vermişdi ki, karvan yollarını, yolboyu otlaqların olmasını, yerli qoşunun, müdafiə qurğularının vəziyyətini öyrənib, burdakı xristianlarla əlaqə yaratsın.

Şirvan üsyanı vaxtı rus tacirlərinin zərər çəkməsini bəhanə edən Rusiya höküməti Xəzəryanı bölgələri ələ keçirmə planını qətiləşdirdi. I Pyotr yürüyüşün əsl mahiyətini rus tacirlərinin intiqamını almaq pərdəsi altında gizlədərək Hacı Davudu və Surxay xanı həm Səfəvi şahının, həm də özünün düşməni kimi qələmə verdi.

Hacı Davud kömək üçün o zaman Rusiya ilə rəqabət aparan Osmalı sultanı III Əhmədə müraciət etdi. Sultan Hacı Davudun təklifini qəbul etdi və bu da, Osmanlıların Azərbaycanın daxili işlərinə qarışmasına imkan yaratdı. Xəritəyə baxmaq üçün buraya basın

�I Pyotr 1722 -ci il iyunun 18 -də Həştərxandan yürüyüşə başladı. Rus qoşunu iki istiqamətdə-quru və dəniz yolu ilə hərəkət edirdi. I Pyotr hələ iyunun 15 də <Bəyannamə> nəşr etdirərək Şirvana və Xəzəryanı bölgələrə göndərmişdi. <Bəyannamə>də yenə də yürüyüşünün əsl səbəbləri ört-basdır edilirdi. O, əhalini Səfəvi şahının dostu olduğunu deyərək aldatmağa çalışırdı.

1772 -1723 -cü illər yürüyüşü 1722 -ci il avqustun 15 -i Dərbənd 1722 -ci ilin dekabrı Rəşt 1723 -cü il iyulun 28 -i Bakı Xəritəyə baxmaq Yürüyüşlər barədə məlumat üçün şəhərlərin üzərinə basın üçün basın

� 1723 -cü il 12 sentyabr tarixli Peterburq müqaviləsinin şərtlərinə görə Dərbənd, Bakı, Salyan, Lənkəran, Rəşt və Ənzəli Rusiyaya verildi. Xəritəyə baxmaq üçün basın

I Pyotrun işğal etdiyi Səfəvi torpaqlarında idarə sistemi �İlk vaxtlar komendant idarə üsulu yaradılmışdı. Sonralar isə, Səfəvilər dövründə olduğu kimi, bu bölgələr mahallara bölünmüşdür. Mahalları darğalar idarə edirdi. Onlar əsas etibarilə vergi yığırdılar. Mahallar nahiyələrə bölünür, onları yüzbaşılar, kəndəri isə kətxudalar və kovxalar idarə edirdilər

I Pyotrun işğal etdiyi Səfəvi torpaqlarında təsərüfat �I Pyotr təbii sərvətlərdən istifadə ilə bağlı olaraq xüsusi qərar qəbul etmişdir. İpəkçiliyi, qoyunçuluğu, bağçılığı, pambıqçılığı inkişaf etdirmək, zəfəran əkmək, neft hasilatını artırmaq, Kürün mənsəbində balıqçılığı inkişaf etdirmək üçün tədbirlər görüldü. I Pyotr ağ neftə maraq göstərirdi. Rusiyadan mütəxəssislər gətizdirirdi. O, Kürün mənsəbində Peterburqa oxşar şəhər salmaq istəyirdi.

�Onun 1724 -cü ilin noyabrında verdiyi xüsusi qərarla bağlı olaraq ermənilər Səfəvi torpaqlarına köçürüldü.

Biliklərinizi yoxlayın! 1. Prut döyüşü nə vaxt baş verib? 2. Poltava döyüşünün nəticələri nədir? 3. I Pyotr harada Peterburq kimi şəhər salmaq istəyirdi? 4. I Pyotr nə qədər yaşamışdır? 5. I Pyotr nə vaxt hakimiyyətə gəlmişdir? 6. Peterburq şəhəri nə vaxt salındı və neçə il sonra paytaxt şəhərə çevrildi? 7. Neçənci ildə I Pyotr xüsusi qərarı ilə erməniləri Azərbaycana köçürdü? 8. 1723 -cü ildəki Peterburq müqaviləsinə görə hansı Səfəvi toraqları ruslara verildi? 9. Səfəvi torpaqlarındakı bu dövrdə olan idarə sistemini açıqlayın 10. Hacı Davud I Pyotra qarşı mübarizədə kimdən kömək istəmişdir? Hər sualın cavabına baxmaq üçün sualların üzərinə basın

Hazırladığım dərsliyə baxdığınız üçün təşəkkürlər!!! “Ankara məktəbi” məktəb-liseyin 9 B sinif şagirdi Hacızadə Ayxan

Poltava döyüşü � Poltava döyüşü, Şimal Müharibəsinin ən böyük döyüşü kimi 27 iyun 1709 -ci ildə Poltavanın (Sol taylı Ukrayna) 6 verstliyində baş verib. Rus ordusunun həlledici qələbəsi Şimal müharibəsində dönüş nöqtəsi oldu, və İsveçin Avropada əsas hərbi qüvvə kimi mövqelərini sarsıtdı. Narva döyüşündən sonra(1700) XII Karlın ordusu Avropaya soxuldu və bir çox ölkənin yer aldığı müharibə əsnasında Karlın qoşunları cənuba doğru xeyli irəlilədilər. I Pyotr XII Karldan Livoniyanı alandan və burada Sankt Peterburqun əsasını qoyandan sonra, Karl Moskvanı tutmaq məqsədi ilə Rusiyanın mərkəzinə yürüşə hazırlaşmağa başladı. Lakin əlverişsiz iqlim şəraiti Karlın bu planına əngəl oldu, və o ordusunu Moskvaya cənubdab Ukrayna vasitəsilə aparmalı oldu. Poltavaya yaxınlaşanda Karl ordusunun üçdən birini itirmişdi, onun arxalarına döyüşün lap ərəfəsində kazak və kalmıklar tərəfindən hücum edilmişdi, Karlın özü də yaralanmışdı. Döyüş gedişində isveçlilər darmadağın edildilər, Karl Osmanlıların yanına qaçdı. Geri Dön

Azov Əməliyyatları Dövlətini genişlətməyi, dünya hakimiyyətini ələ keçərməyi arzulayan Pyotr, bu məqsədlərinə çatmaq üçün ticarəti inkişaf etdirmənin əhəmiyyətini qavramışdı. Ancaq Rusiyanın şimalında buzlarla əhatə olunmuş dənizlər, cənubunda Osmanlı Dövləti əhatəsi altındakı Qaradəniz arasında sıxışmış bir ölkə mövqeyində idi, ticarət üçün əlverişli limanları yox idi. Pyotr, ticarət üçün aktiv dənizlərə enmə gərəyini fərq edən ilk adam oldu. Pyotrun aktiv dənizlərə enmə planını reallaşdırmaq üçün ilk cəhdi Azov Qalasının əhatə edilməsi idi. 1695 -ci ildə ani bir basqınla Azov Qalasını ələ keçirtməyə çalışdı, ancaq dəniz qüvvələrindən məhrum Rus ordusu 96 günlük bir əsarətdən sonra çəkilmək məcburiyyətində qaldı. Bu müvəffəqiyyətsizlik üzərinə Pyotr 1695 -1696 qışında Don çayı sahilindəki Voronejdə bir çay donanması meydana gətirdi; qalanı qurudan və dənizdən 31. 000 əsgər və 170 yığ əhatə edərək təslim elədi (6 Avqust 1696). Əsl məqsədi Qara dənizə və ardından boğazlara qədər gedə bilmək idi. Bu məqsədindən heç imtina etməmiş və bu siyasət özündən sonra da davam Geri Dön etdirilmişdir. �

Avropa səyahətləri � I Pyotr ölkəyə xarici mütəxəssislər dəvət etmək yerinə soylu ailələrdən seçilən gənclərin təhsil üçün İngiltərə, İtaliya və Hollandiyaya göndərilməsini əmr etdi. Avropanın müvəffəqiyyətinin hansı şərtlər altında inkişaf etdiyi və mümkün hala gəldiyini öyrənmək, Avropadakı irəliləməni Rusiyaya daşımaq istəyirdi. Özü də dənizçilik təhsili üçün 1697 -də şəxsiyyətini gizləyərək xaricə çıxdı. Sırasıyla Almaniya, Hollandiya və İngiltərəyə getdi. Dülgərlik, tibb, gəmi prodüserliyi üzərində çalışdı. Venesiyaya getməyi planlarkən Moskvada çıxan Streltsıy qiyamı səbəbiylə Rusiyaya döndü. Avropa səyahətinin sonunda Avropa adətlərinin Rus adətlərindən üstün olduğuna qərara gələn Pyotr, bütün saraylıların və məmurların saqqallarını kəsməsini, qərbli geyimlər geymələrini istədi. Bu vəziyyət saqqalını kəsməyən Rus aristokrasisi içində böyük çətinlik doğuruncaç, illik 100 rubl saqqal vergisi qarşılığında dözüm göstərildi. Beləcə saqqal taraşı Rus müasirləşməsinin işarələrindən biri halına gəldi. Yeni il qeyd etmələrini 1 Sentyabrdan 1 Yanvara keçirtdi. Ənənəvi Rus təqvimi yerinə Protestant təqvimini qəbul etdi. Pyotr heç razılaşa bilmədiyi yoldaşı Eudoxia Lapoukindən bu səyahtdən döndükdən sonra 1698 -də boşandı və onu bir monastıra bağlanmağa məcbur etdi. Geri Dön

Prut döyüşü � Şimal müharibəsi zamanı İsveç kralı XII Karlın ordusunun Poltava döyüşündə ağır məğlubiyyətindən sonra Dəmirbaş ləqəbli XII Karl qaçaraq Osmanlı imperiyasına sığındı. Bu bəhanə edən I Pyotrun qoşunları Osmanlı ərazısınə daxil oldu. Sultan III Əhməd Rusiyaya müharibə elan etdi (1710). Yenicə Sədri-Əzəm təyin olunan Baltaçı Mehmed Paşa 200 minlik ordu ilə İstanbuldan rus qoşunlarına doğru göndərildi. Onun ardınca Osmanlı donanması və Krım xanın qoşunları da səfərbərliyə alındı. Osmanlı qoşunları Rus qoşununu Prut çayı sahilindəki Stanileşti kəndi yaxınlığında mühasirəyə alır. Vəziyyətin ağırlığını görən I Pyotr sülh danışıqları təklif edir. Krım xanının və XII Karlın israrlarına baxmayaraq, Baltaçı Mehmed Paşa sülh bağlamaqla kifayətlənir(1711 -ci il, avqust ayında). Geri Dön

Prut Müqaviləsi � İmzalanan Prut sülh müqaviləsi ilə Azov qalası Osmanlıya geri verildi. Bundan sonra, Ruslar, İstanbulda davamlı elçi saxlaya bilməz və İsveç kralının sərbəst şəkildə öz ölkəsinə geri dönməsinə maneə olmamalı idilər. Rusiya çarlığı Polşa krallığının daxili işlərinə qarışmayacaqdı. Bununla da, Osmanlı dövləti, 1700 -ci il İstanbul müqaviləsi ilə itirdiyi Azov qalası və ətrafını geri almış, Karlovitsa sülhü ilə itirdiyi torpaqları geri almaq haqqında ümidlənmişdir. Prut döyüşü nəticəsində İsveç-Osmanlı münasibətləri inkişaf etmişdir. Geri Dön

Səfəvi səfəri �Orta Asiya, Xəzər və Sibir bölgələrinə araşdırma qrupları göndərən Pyotr, 1722 -də Səfəvilərin zəifliyindən faydalanaraq Xəzər bölgəsində işğala başladı. Xəzər Dənizinin qərb və cənub sahillərini əsgər köməy qarşılığında Səfəvilərdən aldı. Bu səfər əsnasında sağlamlığı pozuldu. Geri Dön

İstanbul Müqaviləsi � İstanbul müqaviləsi, 14 İyul 1700 -cü ildə Osmanlı İmperatorluğuyla Rusiya arasında edilən və 1686 -1700 Osmanlı-Rus Döyüşünü nəticələndirən bir barış müqaviləsi idi. I Pyotr 1695 -ci ildəki hücumda müvəffəqiyyətsizliklə üzləşmiş, lakin 1 il sonra 6 Avqust 1696 tarixində Azov Qalasını ələ keçirmişdir. Osmanlı Dövləti Papanın Avstriya, Rusiya və Venesiyalılardan meydana gətirdiyi Müqəddəs İttifaqla uzun müddət döyüşdü, amma sonunda yorğun düşdü. Avstriyayla Karlofça müqaviləsini imzaladıqdan 1 il sonra da Rusiyayla 14 İyul 1700 tarixində İstanbul müqaviləsini imzaladı. Bu müqavilənin hökmlərinə görə Osmanlı Dövləti Azov Qalasını Rusiyaya buraxdı. Onun yerinə Rusiyanın Taganrogda tikdiyi qalanı qəbul etdi. Beləcə Rusiya Qara dənizdə özünə möhkəm bir yer etmiş olurdu. Rusiya İstanbulda elçi saxlaya biləcəkdi. Geri Dön

Ədirnə Müqaviləsi � Pyotr, Prut müqaviləsini imzaladıqdan sonra razılaşma hökmlərini yerinə yetirməmişdi. Osmanlı Dövləti, razılaşma hökmlərinin yerinə yetirilməsi üçün Rusiyaya iki dəfə daha döyüş elan etdi. Osmanlı padşahı III. Əhmədin səfər qərarı alaraq İstanbuldan Ədirnəyə hərəkət etməsi üzərinə Pyotr qayğıya qapılaraq bir üzr məktubu göndərdi və dərhal görüşmələrə başlanmasını dilədi. Ədirnədə edilən görüşmələrin sonunda 24 İyun 1713 -cü ildə imzalanan Ədirnə müqaviləsi ilə iki tərəf arasındakı anlaşılmazlıqlara müvəqqəti ara verildi. Geri Dön

� 1722 -ci il avqustun 15 -də rus eskadrası Dərbəndə çatdı. Avqustun 23 -də piyada qoşun da şəhərə daxil oldu. Şəhərin naibi İmamqulu bəy qalanın açarlarını rus çarına təqdim etdi. Geri Dön

�Osmanlı qoşunun irəliləməsi xəbərini eşidən I Pyotrun göstərişi ilə 1722 -ci ilin dekabrında rus eskadrası Rəşt şəhərini zəbt etdi. 1772 -ci ilin sonunda İsfahan konsulu S. Abramov Rəştə gəlib, burada konsulluq açdı. Geri Dön

� 1723 -cü il iyulun 6 -da isə rus eskadrası Bakı körfəzinə daxil oldu. Məhəmməd Hüseyn bəy rus komandanlığının təslim olmaq təklifini rədd etdi. Rus qoşunu şəhəri top atəşinə tutdu, az sonra isə, 1723 -cü il iyulun 28 -də şəhəri işğal etdi. Geri Dön

Osmanlı və Rus qoşunlarının Səfəvi dövlətinə qarşı hərəkət istiqamətləri (XVIII əsr) lar un oş s q Ru ı Osmanlı qoşunları Geri Dön

Dərbənd. 1722 -ci il avqustun 25 -i Bakı. 1723 cü il iyulun 6 -sı Geri Dön Rəşt. 1722 -ci il dekabr

1723 -də Rusiya və Osmanlılar arasında bölünən torpaqlar Dərbənd Osmanlılar Bakı Salyan Mərənd Ruslar Lənkəran Salmas Xoy Rəşt Geri Dön Ənzəli

1710 -cu il Geri Dön

Döyüşün gedişində isveçlilər darmadağın edildilər və Karl Osmanlıların yanına qaçdı Geri Dön

Xəzərin sahilində Geri Dön

52 il(1672 9 iyun-1625 8 fevral) Geri Dön

1682 -ci il 27 aprel Geri Dön

1703 -cü ildə salındı və 7 il sonra, yəni 1710 -cu ildə paytaxt oldu Geri Dön

1724 -cü ilin noyabrı Geri Dön

Dərbənd, Bakı, Salyan, Lənkəran, Rəşt və Ənzəli Geri Dön

İlk vaxtlar komendant idarə üsulu yaradılmışdı. Sonralar isə, Səfəvilər dövründə olduğu kimi, bu bölgələr mahallara bölünmüşdür. Mahalları darğalar idarə edirdi. Onlar əsas etibarilə vergi yığırdılar. Mahallar nahiyələrə bölünür, onları yüzbaşılar, kəndəri isə kətxudalar və kovxalar idarə edirdilər Geri Dön

Osmanlı sultanı III Əhmədlə Geri Dön