Humanizam i renesansa Humanizam Humanizam je kulturni i

Humanizam i renesansa

Humanizam • Humanizam je kulturni i naučni pokret koji se javio u XV vijeku prvo u gradovima sjeverne Italije, a zatim se proširio i na ostatak Evrope. • Potiče od latinske riječi „humanis“, što znači čovječan. • U humanizmu se javlja pojačano interesovanje za izučavanje klasične (antičke) starine. • Pokušavaju da ožive duh velikana antike (književnost, filozofija. . . ), tj. da ponovo dožive svjetlo dana, djela Homera, Vergilija, Euripida, Plauta, Sofoklea, Aristofana, Aristotela(teoretičar umjetnosti), Cicerona (govornik). . • Ljudi koji su se bavili prevođenjem i ponovnim oživljavanjem klasične književnosti sebe zovu himanistima, a pravac po tome i dobija ime humanizam. • Čovjek je u centru interesovanja kao racionalno i emocionalno biće.

Renesansa � Renesansa je epoha u umjetnosti i označava njen preporod , ali i preporod u nauci, obrazovanju, trgovini, ekonomiji, životu uopšte. Traje od XIV do XVI vijeka. � Potiče od italijan. riječi rinascimento – preporoditi se, ponovo se roditi. � Afirmacija života, harmonija, ljepota, svestranost, talenat, doba razuma, obrazovanosti, nauke. Renesansa se najintezivnije razvila u Italiji ( Firenca, Sijena, Padova, Venecija, Rim. . . ) Čuvena je bila vladarska porodica Mediči, tačnije Lorenco Mediči vladar Firence, koji je često priređivao zabave u svojoj raskošnoj palati, kao i porodice Sforca I Gonzaga Pravac se proširio i na Evropu i to: Holandiju, Njemačku, Francusku, Španiju, Englesku… Humanizam se odnosio na naučno duhovni sadržaj ovog razdoblja, a renesansa na cjelokupnu kulturu tog vremena. Krilatice humanizma i renesanse su: Uomo universale (svestran čovjek) Carpe diem (uživati u životu).

Stvarala š tvo renesanse �Književnost: Francesco Petrarka, Dante Alighilieri, Giovanni Boccaccio, William Shakespeare, Fransoa Rable i Miguel Servantes, Ariosto, Tasso. �Slikarstvo i vajarstvo: Leonardo da Vinci, Micchelangelo Buanarotti, Raffael, Tizian, Boticelli, Donatello. �Filozofija: Tomas Mor, Frensis Becon, Nicola Macchiavelli, Tomazo Camapanella, Erazmo Roterdamski. �Muzička umjetnost: Giovanni Pierluigi da Palestrina i Orlando di Lasso.

Knjiz evnost �Renesansa je doba razuma, obrazovanosti i nauke �Kultura se oslobađa vjerske dominacije i poprima svjetovni karakter. �Ključni pojam renesansne poetike je podražavanje (mimezis) , najčešce nekog uzornog pjesnika, obično antičkog kao i podražavanje prirode i otkrivanje onog sto je univerzalno. �U književnosti se njeguju ep, lirika, satira, biografija i književno pismo, viteški roman, komedija, tragedija. �Stvoren je novi oblik u lirici – sonet , i novi oblik u prozi – novela.

�Pravac se razvio i u Hrvatskoj , posebno u Dubrovniku i Dalmaciji, ali i kod nas u Crnoj Gori, tačnije Boka Kotorska. �Predstavnici u Hrvatskoj : Marin Držić (Novela od Stanca, Dundo Maroje) , Džore Držić, Šiško Menčetić (ljubavna petrarkistička poezija), Marko Marulić (Ep „Judita“), Petar Hektorović („Ribanje i ribarsko prigovaranje“- poslanica). �Boka i Kotor imaju svoje predstavnike: Ivan Bona Boliris („Opis grada Kotora“) pjesnik Ljudevit Paskvalić (rođen u Kotoru, živio u Hrvatskoj, a strudirao u Padovi), Đorđe Bizanti , Andrija J. Paltašić (u Veneciji otvorio štampariju 1477. godine).

Francesco Petrarca Italijanski pjesnik, pisao je djela na narodnom i latinskom jeziku. Tvorac pojma mračno doba. Najpoznatije djelo „Kanconijer“. Predstavlja jednu od najpoznatijih i najuticajnijih zbirki ljubavnih soneta u svjetskoj književnosti. Zahvaljujući ovoj zbirci, ali i samom pjesniku, ponikao je petrarkizam kao pjesnički stil, kojim su kasnije pisali mnogi pjesnici, kojima je Petrarka bio uzor. Djela: „Moja tajna“, poema „Afrika“ (pisana na latinskom jeziku).

Dante Alighieri Uz Petrarku, jedan od najpopularnijih italijanskih pjesnika humanizma i renesanse. Njegovo remekdjelo Božanstvena komedija (Pakao, Čistilište, Raj) je proglašeno najkvalitetnijim djelom, a posvetio je svojoj velikoj ljubavi Beatriče. Pisao je na latinskom i narodnom (italijanskom) jeziku a među poznatijim djelima ističu se: „Novi život“, „Cvijet“, „Rime“, „O ljubavi“. .

Giovanni Boccaccio Najizrazitiji predstavnik renesansne kulture, tvorac novelističke proze. U zbirci novela, Dekameron želio je da prikaže život u svoj njegovoj punoći, da da bogatu sliku o ljudima, najarzličitijih životnih iskustava i tipova. Zbirka se sastoji od sto novela sa temama: ljubav, sreća, velikodušnost, laž, prevara. . .

William Shakespeare Engleski pjesnik i dramski pisac, glumac, osnivač pozorišta (Gloub). Smatraju ga najvećim piscem na engleskom jeziku i dramaturgom svjetskog glasa. Njegove drame su prevedene na gotovo sve svjetske jezike i prikazuju se na mnogim pozornicama širom svijeta, više nego bilo koji druge. Piše tragedije, komedije, istorijske drame. . Ali među najpopularnijim su: , , Romeo i Julija, „Hamlet“ „Kralj Lir’’, „Magbet’’, „ Mletacki trgovac’’. . .

Miguel del Servantes Bio je španski pjesnik, dramaturg i iznad svega prozni pisac. U svijetu je poznat kao tvorac prvog modernog romana. Slavu je stekao čuvenim romanom Don Kihot , o velelepnom vitezu iz Manče, koji je u stvari parodija na viteške romane. Ovaj roman uz Bibliju je najprevođenija knjiga na svijetu. Napisao je i „Uzorne novele“ (zbirka od 12 novela).

Slikarstvo Leonardo Da Vinči Mona Liza Rafael Sikstinska Madona

Vajarstvo Mikelanđelo Buonaroti Pieta (Firenca) Donatelo Konjanički spomenik Gatamelate (Padova)

Muzicka umjetnost Giovanni Pierluigi da Palestrina Orlando di Lasso