HN 417 HNDUZM 5 HAFTA HINDU SEMBOLLERI Do

HİN 417 HİNDUİZM 5. HAFTA HINDU SEMBOLLERI Doç. Dr. Yalçın Kayalı Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Doğu Dilleri ve Edebiyatları Bölümü Hindoloji Anabilim Dalı

HİN 417 HİNDUİZM Hindu dininde birçok sembol kullanılır. Uzun uzun açıklanması gereken konular tek bir işaretle anlatılmak istenmiş ve bu durum sembol işaretlerinin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Aşağıda en popüler sembollerden bazılarını kısaca tanıtmaya çalıştık.

HİN 417 HİNDUİZM Aum: Aum hecesi Om biçiminde de söylenir. Tüm Hindu mantraları (dua) arasında en kutsalı budur. Yakarışlarda, ayin ve tapınmalarda, bayramlarda ve dinsel seramonilerde kullanılır. (A) Vishnu’dur, (U) Brahma ve (M) de Şiva’dır. Bu hece, bu üç tanrının birliğini (trimurti) sembolize eder.

HİN 417 HİNDUİZM Upanishadlarda ise bu sembol, tüm niteliklerden uzak, insan bilinci ve ikiliğin dışındaki nirguna Brahman’ı simgeler. Tüm evreni, geçmiş, bugün ve geleceği sembolize eder. Yoga pratikleri ve meditasyon yaparken Om hecesi sıkça kullanılır. Hindu inancında çok önemli bir yeri vardır.

HİN 417 HİNDUİZM Çakra: Bu Sanskrit sözcüğün Türkçe’deki karşılığı “çark”tır. Yaşamın sürekliliğini ve devirliliğini gösteren sürekli çözülüş ve kuruluşun kozmik simgesidir. Zamanı ve mekanı yaratıp yönetme eylemini sembolize eder. Hindu terminolojisinde kozmosa Brahmândaçakra derler; dünya Samsâraçakra’dır. Durmak bilmez eylemler Karmaçakra, zaman Kalaçakra ve ahlaksal düzen de Dharmaçakra’dır.

HİN 417 HİNDUİZM Bu işaret, Rigveda zamanından beri heykellerde sıkça kullanılan bir semboldür. Buddhistlerin ve Caynistlerin geleneklerinde de yaygın bir biçimde buna yer verilir. Hindular, dünyayı korumak için Vishnu’nun kullandığı temel silah olan Sudarşançakra’ya inanırlar.

HİN 417 HİNDUİZM Svastika: Bu bir güneş sembolüdür. Sözcük anlamı “kendine var olan’dır. Dört yöne salınmış kollarıyla tüm evreni simgeler. Dört sayısı içeren kutsal prensiplerle ilgilidir. Örneğin Yaratıcı tanrı Brahma’nın dört yüzü vardır. Dört Veda kitabı, dört âşrama (brahmaçârin, grihastha, vânaprastha ve sannyasin’den oluşan dört yaşam dönemi) dört kast ve dört puruşârtha (kâma: zevk, artha: iş, zenginlik, dharma: erdem, moksha: kurtuluş için çalışmayı anlatan yaşamın dört amacı) bulunur.

HİN 417 HİNDUİZM Bu sembolün ne kadar eski olduğunu, İndus vadisi mühürlerindeki kabartmalardan anlayabiliriz. Sağ elde bulunup saat yönünde dönen svastikalar hayıra, sol elde bulunup ters yönde dönenler şerre işaret eder ve bu ikinci tip olanlar pek kullanılmazlar. Hindistan’da evlerin, kapıların üstünde, arabalarda sık görülür. Divali ve benzeri bayramlarda kullanılır. Tüccarlar ve esnaf “Şubh-labh” (hayırlı kazanç) yazılı yazılarla birlikte bu işareti kullanırlar.

HİN 417 HİNDUİZM Kumbha: Boğaz kısmı dar, gövdesi geniş bir tür kavanoz veya testidir. Çok eskiye uzanan bir semboldür. Purânalarda anlatılan “Okyanusun Çalkalanması Efsanesi” ile ilgisi vardır. Tanrılar ve Şeytanlar okyanusu çalkaladıkları zaman, ölümsüzlük içkisi ortaya çıkmış ve kumbha’nın içine konmuştu. Kumbha’nın biçimi, Hindistan’ın çeşitli yerlerinde farklıdır.

HİN 417 HİNDUİZM Tanrılara tapınırken, tapınakları süslerken, kentlerde, evlerde, bayram ve törenlerde uğur işareti olarak kullanılır. Kumbha evrenin tamamını sembolize eder. Ağzı Vishnu’nun, boğazı İndra’nın, ortası Ana Tanrıçanın, aşağısı Brahma’nın barındığı yerdir. En altta da toprak, denizler, nehirler, dağlar ve Veda metinleri bulunur. Tüm dünyanın iyiliği için gerekli bir sembol olarak düşünülür. İyi işleri çoğaltır, kötü işleri azaltır. Hindistan’da oniki yılda bir kutlanan Kumbha Mela bayramının da vazgeçilmez sembolüdür.