HIPERTENZIJA hipertenzija Centar za Semejna Medicina HIPETRENZIJA Bolestsosotojba

HIPERTENZIJA Водење на hipertenzija во амбулантски услови Centar za Semejna Medicina

HIPETRENZIJA Bolest/sosotojba koja se pojavuva so godinite Esencijalna HTA - nepoznata pri~ina Sekundarna HTA - poznata etiologija

ЕПИДЕМИОЛОГИЈА �Една од најпревентибилните причини за предвремен морбидитет и морталитет �Spored SZO glaven predizvik za javnoto zdravstvo vo slednite 20 -30 godini �HTA e najgolem rizik za KV bolesti �Podobruvawe na praviloto na polovina �Framingamskata studija - skoro 1/5 od populacijata ima TA nad 160/95 mm. Hg, a skoro 1/2 nad 140/90 mm. Hg. Podatocite se odnesuvaat samo za belata populacija - potrebno koregirawe

MEREWE �Vo sede~ka polo`ba -na bilo koja raka �Novodijagnosticirana - na obete race �Vo kolku ima razlika -validna povisokata �Drasti~na razlika -da se vidi a. brachilais �Doma{no merewe i 24 ~asoven monitoring se izveduva na nedominantnata raka �Man`etna izbor - spored cirkumferencijata na rakata �Stari lica, DM; ortostatska hipotenzija, se meri vo le`e~ka polo`ba, a potoa 1 -3 pati po stanuvaweto vo sede~ka pozicija �TA се определува со мерење 2 пати на ден, најмалку 4 последователни денови

HTA - INDIKACII ZA 24 ^ASOVNO MONITORIRAWE Rezistencija na terapija so lekovi - najmalku 3 Hipotenzija po zemawe na trapija Somne` za HTA od bel mantil

HTA -ANAMNEZA - STATUS Semejna anamneza: HTA, DM, Lipidi, KV bolest: koronarna, cerebralna, periferna Anamneza za `ivotnite naviki: Pu{ewe Alkohol Ishrana Vnes na sol Fizi~ka aktivnost Indeks na telesna masa, abdominalna cirkumferencija Prisustvo na stres

HTA -ANAMNEZA - STATUS � Fundus - vo kolku dijastolnata TA e > 120 mm/Hg � Laboratoriski isleduvawa: kreatinin, Na, K � Glikemija �Lipiden status �Urina - sreden mlaz: proteini, eritrociti, mikroalbuminurija �EKG - hipertrofija na leva komora �Somne` za sekundarna HTA: �Tireoiden status (hipertireoidizam) �Plazma renin i aldosteron �Deksametazonski test (ku{ing) �Metanefrinski test (feohromocitom) �Jonizira~ki kalcium (hiperparatireoidizam)

HTA - INDIKACII ZA UPAT Urgentna HTA Somne` za sekundarna HTA (mladi pacienti, HTA so nagol po~etok i brz progres, renalna bolest, neefektivna terapija i pokraj upotreba na 3 leka, HTA nad 200 i/ili 120 mm/Hg) HTA vo bremenost

HTA - NEMEDIKAMENTOZNI MERKI Redukcija na vnes na sol: NND - A SOL do 5 grama na den Natrium do 2 grama na den So namaluvawe na vnes na sol se podobruva efektot na antihipertezivnite lekovi Vnes na zelen~uk, ovo{je, `itarici Vnes na Kalium -NND - B

HTA - NEMEDIKAMENTOZNI MERKI Adekvaten vnes na Kalcium -obesmasteni mle~ni proizvodi: NND -C Redukcija na T. T. NND - B Razumna upotreba na alkoholot: 14/21 alkoholna edinica nedelno: NND -B Redovna fizi~ka aktivnost 30/45 min/den: NND - A

HTA - NEMEDIKAMENTOZNI MERKI Ishrana so pomalku masnotii. Pove}e vlijae na namaluvawe na KV rizik otkolku na HTA Mala koli~ina na zasiteni masnotii Riba najmalku 2 pati nedelno Otka`uvawe od pu{ewetoto e najva`na merka za namaluvawe na KV rizik

HTA - INTERVENCII Hipertenzivni itni sostojbi: Sistolna TA ≥ 200, ili Dijastolna TA ≥ 130 mm/Hg �Iten upat do specijalist �IV stabilizacija na TA �Vo PZZ treba da se dade dolgo deluva~ki kalcium antagonist - ne da se izxvaka �Itnite HTA sostojbi se asocirani so celno o{tetuvawe na organi ( KAB, cerebralni znaci, disekantna aneurizma, progredira~ka ren. slabost)

HTA - INTERVENCII Za razlika od itnite HTA sostojbi kade pacientite imaat simptomi vo t. n. urgentni sostojbi pacientite nemaat simptomi. Terapijata mo`e da se zapo~ne vo PZZ. Istata treba da bide intenzivna: Pr se davaat 4 leka: Bisoprolol 5 mg, Amlodipin 5 mg, Enalapril 10 mg i Hidrohlorotiazid 12, 5 mg

HTA -CELI NA TERAPIJATA Ta pomala od 140/85 mm/Hg Ta pomala od 130/80 mm/Hg kaj pacienti so: DM, renalna slabost, anamneza za KV nastan Ta pomala od 125/75 mm/Hg ako bubre`nata slabost e asocirana so proteinurija > 1 gr/den

HTA -TERAPIJA Sli~na redukcija na HTA se postignuva so AKE, ARB, diuretici, blokatori na kalciumovite kanali i beta blokatorite Tretmanot so ovie lekovi pravi redukcija na KV nastani -NND-A Drugi lekovi kako alfa blokatori, reninski inhibitori, ili aldosteron antagonisti, ja namaluvaat HTA, no nema nau~ni dokazi deka gi namaluvaat KV nastani

HTA -TERAPIJA Zgolemuvawe na efikasnosta namaluvawe na nesakanite efekti na anti HTA lekovi mo`e da se postigne so kombinacija na pove}e lekovi vo pomali dozi Kombinirawe na dva leka vo terapijata e poefektivno od duplirawe na dozata eden lek

HTA -SLEDEWE Target na sledeweto e da se proceni dali: Celta na terapijata e postignata Dali dobro gi podnesuva lekovite Na prvata kontrola treba da se napravi: K i Na vo kolku se prima diuretik K, Na, i kreatinin vo kolku se prima AKE, ili ARB

HTA -SLEDEWE Po 1 godina od po~etokot na terapijatata treba da se realizira poseta za kontrola na: • Pu{eweto. ishranata, fiz. aktivnost, T. T. • Odreduvawe na K, Na, i kreatinin, vo kolku se na terapija so: AKE, ARB, ili diuretik • Vo kolku e indicirano kontrola na glikemijata ilipidniot status • EKG i mikroalbunimurija ako ima indikacii za celno o{tetuvawe • Фундус - ако има индикација