Hedendaags vrijwilligersbeleid en de Millenium Volunteer Els Tijskens

Hedendaags vrijwilligersbeleid en de Millenium Volunteer Els Tijskens, zelfstandig consulent isb – congres 2010 18 maart 2010

Bij wijze van intro 1. 500. 000 2

Bij wijze van intro 125. 000 3

Bij wijze van intro 35% 4

Bij wijze van intro 104. 882 u 5

Bij wijze van intro 7 6

Wat zegt dit? 1. Organisaties en vrijwilligers ontmoeten elkaar op een markt, vraag en aanbod ontmoeten elkaar 2. Er is een aanbod van veel en gevarieerd vrijwillig engagement 3. Wat je aanbiedt moet goed en aantrekkelijk zijn 4. Maak je als organisatie het verschil? 7

Bijsluiter Wetenschappelijk verhaal Statuut Verzekering en vergoeding Specifiek verhaal sportsector

Bron: website Vormingplus: januari 2006 9

Van Homo Voluntaris naar Millenium Volunteer samenleving en mensen zitten midden in een veranderingsproces vrijwilligers en vrijwilligerswerk veranderen me Bron: steunpunt vrijwilligerswerk Limburg, uit Vrijwilligerswerk organiseren, 2000 10

Samenleving is veranderd Monolitisch wereldbeeld Plurale samenlevi een duidelijke levensvisie identificatie tijd en gevoel voor engagement individualisering bricoleren afgebakend engagem 11

Nieuwe ontwikkelingen Moderniteit • rationaliteit & wetenschap • maakbaarheid & autonomie • sociale gelijkheid & universaliteit complex Verandering middenveld • andere vormen & inhouden • milieu, zelfhulp, ontwikkelingssamenwer king dualistisch • vrijwilligerswerk belangen, gezondheid samenleving • vrijheid - onzekerheid • mee bepalen - zoeken • kwaliteit - kwantiteit • analoog - digitaal • traditie - vernieuwing • verticaal - horizontaal • afdeling – beweging • meer - anders 12

Hedendaagse context “Het is niet meer duidelijk of men zal trouwen, wanneer men trouwt, of men samenwoont en niet trouwt, trouwt en niet samenwoont, of men kinderen krijgt binnen of buiten het huwelijk/gezin en opvoedt met diegene waarmee men samenleeft of met diegene die men lief heeft maar die met iemand anders samenleeft, of men kinderen krijgt vóór, nà de loopbaan of er middden in …” 13

Hedendaagse vrijwilliger Bron: Rommel, Opdebeeck, Lammertyn, 1997

Bron: website bblv 15

Trends naar 2015 • • • Individualisering Informalisering Intensivering Informatisering Internationalisering Bron: Toekomstverkenning vrijwillige inzet 2015, SCP 2007

Trends in sector Sport • • • Er zal meer gesport worden Sport als lichaamsonderhoud Meer sport in (aandachts)wijken Informaliseren Demografisch: jongeren, autochtonen, hoog opgeleiden, hoge inkomens • Sportevenementen Bron: relevante trends voor het vrijwilligerswerk in 2020, COS, 2006

Naar een vrijwilligersbeleid Terwijl vrijwillige inzet stabiliseert, professionaliseert de vrijwilligerssector in een hoog tempo

Geactualiseerd vrijwilligersbeleid Beëindig en VISIE bijsturen evalueren Vormgeving in organisatie IN BEWEGING motiveren en waarderen opvolgen juridische aspecten Werven en onthaal selecteren egeleiden en behouden Taken

Visie op vrijwilligerswerk • Vrijwilligerswerk binnen organisatie een plek geven die het verdient. • Organisatie doordringen van de gevolgen van werken met vrijwilligers • Bron: Heinsius, 1998 Samenwerken zo effectief mogelijk laten verlopen 20

Visie op vrijwilligerswerk 1. Waarom bestaat vrijwilligerswerk in de samenleving? Hoe evolueert het? 2. Waarom werkt onze organisatie met vrijwilligers? Wat is de geschiedenis van vrijwilligerswerk in de organisatie? 3. Is het engagement dat we van vrijwilligers verwachten eerder vrijblijvend of eerder Bron: Heinsius, 1992 + herwerking Stichting Lodewijk de Raet resultaatsgericht? Stellen we criteria 21

8 cruciale vragen (2) 4. In welke mate beslissen vrijwilligers autonoom over de uitvoering van hun taken of engagementen? Manier van aansturen van vrijwilligers 5. Wat bieden wij onze vrijwilligers? 6. Krijgen (sommige) vrijwilligers in onze organisatie een 22

8 cruciale vragen (3) 7. Hoe verhouden de vrijwilligers zich bij ons tot de betaalde krachten? 8. Op welke manier houdt de organisatie er rekening mee dat werken met vrijwilligers tijd en (dus) geld kost? Hoe is de organisatie afgestemd op het vrijwilligerswerk? 23

Soort organisatie In functie van de plaats van vrijwilliger Autonoom Vww vereniging van Vw’s Ingebouwd Vww Vw’s binnen professionnele voorziening Vw’s: schakelen beroepskrachten: beroepskrachten in intitiatief voor inschakeling Vw’s complementariteit t. a. v. 24

Soort organisatie In functie van de kernopdracht Campaigning Service delivery Bron: C. Hardy, 1999 Mutual support 25

Type Vrijwilliger Uitdaging Stimulator Ondernemer Omgevingsgericht Egogericht Regelaar Dienstverlener Veiligheid Bron: Civiq, 2005 Vrijwilligerswerk biedt

Eigentijds vrijwilligerswerk F L E X I V O L Flexibel (flexibility) - Flexibel in engagement (werk en -tijden) Legitiem (legitimacy) - imago is positief, liefdadigheid weg Toegankelijk (ease of acces) - Eenvoudig toegankelijk Ervaringen (xperience) – persoonlijke ontwikkeling Incentives (incentives) – Levendig met prikkels & stimulansen Bron: Gaskin, 1998 Variatie (variety) - Afwisseling in activiteiten en 27

Geactualiseerd vrijwilligersbeleid Beëindig en VISIE bijsturen evalueren Vormgeving in organisatie IN BEWEGING motiveren en waarderen opvolgen juridische aspecten Werven en onthaal selecteren egeleiden en behouden Taken

Taken Wat gaat die vrijwilliger doen? 3 kernprocessen vrijwillige beroepskracht rs en aansturing ondersteuni ng Bron: Basisboek vrijwilligersmanagement, 2009 uitvoering

Inventariseren algemene vaardigheden & kwaliteiten Evalueren taakprofiel 1 6 Inventariseren specifieke vaardigheden & 2 kwaliteiten Stappenplan taakprofiel Schrijven taakprofiel 5 3 4 Selecteren minimale en gewenste vaardigheden & kwaliteiten Selecteren belangrijke vaardigheden & kwaliteiten

Geactualiseerd vrijwilligersbeleid Beëindig en VISIE bijsturen evalueren Vormgeving in organisatie IN BEWEGING motiveren en waarderen opvolgen juridische aspecten Werven en onthaal selecteren egeleiden en behouden Taken

Werven en selecteren beeld of imag tie o omgeving u m Hoe ziet m o c de organisat ie eruit? a c ni verleden Bron: Basisboek vrijwilligersmanagement, 2009

Wervingscirkel wat? doel wie? hoe? organisatie kanalen welke weg? Bron: Basisboek vrijwilligersmanagement, 2009 doelgroep USP’s boodschap wat unieke punten? wat en hoe?

Selecteren Betekenis en bedoeling Van Dale: keuze op grond van geschiktheid Drie kernvragen: 1. Past de kandidaat vrijwilliger in de organisatie? 2. Kan hij/zij de taak aan? 3. Is hij/zij daadwerkelijk bereid tot een vrijwilligersengagement? 36

Selecteren gebruikelijk? Literatuur – vorm van kwaliteitszorg. Afhankelijk van: • soort vrijwilligersorganisatie • spel vraag en aanbod 37

Vrijwilligers als hout, olie of vis Duurzaamheidsparadigma ‘Geef een man een vis en hij eet hem op, geef hem een hengel en hij vist de vijver leeg, leer hem de vis kennen en hij leert hoe hij nieuwe vis moet kweken. ’ Bron: Meijs en Kuperus, 2008

Duurzame omgang • Verdiep je in de vis • Wees zuinig op de bijvangst • Maak onderscheid tussen vissen en kweken

Geactualiseerd vrijwilligersbeleid Beëindig en VISIE bijsturen evalueren Vormgeving in organisatie IN BEWEGING motiveren en waarderen opvolgen juridische aspecten Werven en onthaal selecteren egeleiden en behouden Taken

Motivatie Bron: www. artlex. com

Definities • Arbeidsvoldoening Mate waarin een persoon zich op één bepaald moment goed voelt met de werksituatie • Motivatie De bereidheid om je in te zetten om een bepaald doel of resultaat te bereiken

Motivatiemythe Er zijn geen kant en klare antwoorden op de vraag “Hoe krijg ik het voor elkaar, dat de medewerker iets doet, wat hij uit eigen beweging niet wil doen? ”. Wanneer je wel zo’n antwoord geeft, blijf je steken op het niveau van instrumenten, die als ‘techniek’ snel worden doorzien en gedwarsboomd. naar Sprenger, De motivatiemythe (2001)

Motivatiemythe Wat werkt wel? interne motivatiebronnen! • eisen in plaats van verleiden • rekening houden met bereidheid, vaardigheden en mogelijkheden • gesprek aangaan en bepaal gezamenlijk wat je van elkaar verwacht • demotivatie vermijden • verdelen van werk en verantwoordelijkheid.

Motiveren met stijl • Maslow – behoeften • Herzberg – hygiënefactoren en motivatoren • Hackman – taakkenmerken • Vroom – verwachtingstheorie • Bandura – doelstellingen Bron: Motiveren en empoweren, Stichting Lodewijk de Raet, 2008

Fundamentele motivatievoorwaarden Bron: Bekaert en Stranwick

Om resultaten te boeken kunnen organisaties zich bezinnen over: 1. Wat “de-motiveert” en motiveert vrijwilligers in elke fase of tijdsperiode van hun inzet? 2. Wat kunnen wij doen om tegemoet te komen aan de

Gemotiveerde vrijwilligers • Leveren mèèr van hun vrije tijd • Bieden hun kennis aan en geven ideeën • Blijven langer • Zetten zich in voor andere zaken

Ge – de - motiveerd Bron: www. ikwilmeerverkopen. nl

Gedemotiveerde vrijwilligers • • Kunnen onbetrouwbaar zijn Investeren minder tijd Geven geen ideeën of kennis Ondermijnen andere vrijwilligers en leiderschap • Spreken negatief over organisatie

Motivatie in beweging 1. werk of de actuele taken 2. organisatie in het algemeen, de vrijwilligerswerking 3. reële algemene of individuele voordelen 4. mensen zoals vrienden, management, collega’s… Bron: J. W. Cowling, 2005

5 betrokken perioden 1. De aanvang, aanwerving, de eerste week 2. De eerste maanden – de wittebruidsweken 3. De ‘vestiging’ als vrijwilliger 4. Langere termijn 5. En verder …

Motivatie verandert Er is één belangrijke invloedsfactor in elke periode. De andere invloedsfactoren zijn aanwezig maar minder belangrijk.

Aanvang Tijdsperiode Aanvang 0 maanden Organisati e Voordelen Werk Mensen 1 2 3 4

De eerste maanden Tijdsperiode Organisati e Voordelen Werk Mensen Aanvang approah 0 maanden 1 2 3 4 De 1 ste maanden 1 tot 3 maanden 2 1 3 4

De vestiging Tijdsperiode Organisati e Voordelen Werk Mensen Aanvang 0 maanden 1 2 3 4 De 1 ste maanden 1 tot 3 maanden 2 1 3 4 De vestiging 6 tot 24 4 2 1 3

Lange termijn Tijdsperiode Organisati e Voordelen Werk Mensen Aanvang 0 maanden 1 2 3 4 De 1 ste maanden 1 tot 3 maanden 2 1 3 4 De vestiging 6 to 24 maanden 4 2 1 3 Lange termijn

Lange termijn Tijdsperiode Organisati e Voordelen Werk Mensen Aanvang 0 maanden 1 2 3 4 De 1 ste maanden 1 tot 3 maanden 2 1 3 4 De vestiging 6 to 24 maanden 4 2 1 3 Lange termijn 12 tot 24 2 3 1 4

Motivatie in beweging • Wat kunnen wij doen om tegemoet te komen aan de behoeften van de vrijwilligers? • Hoe waardeer je de vrijwilligers ?

Wat betekent dit? • Vraag waarom ze betrokken willen zijn • Vergelijk hun behoeften en interesses • Beantwoord wat kan • Vraag wat kan verbeterd worden • Prikkel de vrijwilliger en waardeer hem

Afsluiter Kleine stappen kunnen leiden tot grote veranderingen

Oplossingsgericht Werken e o t r a a n u h c i n z a k u r t a d a n i W bev r a a W 4 3 ron: Netwerk voor Oplossingsgericht Adviseren en Managen

Uitsmijter "De pessimist klaagt over de wind, de optimist verwacht dat die draait, en de realist stelt de zeilen bij. “ William Arthur Ward

Enorme dank voor de aandacht els. tijskens@telenet. be 0497 -15 48 85 015 -29 41 35 zelfstandig consulent VRIJWILLIGERSMANAGEMENT – EN BELEID • Visieontwikkeling op vrijwilligerswerk en - beleid • Werven & werken met taakomschrijvingen • Motiveren en begeleiden van vrijwilligers • Selecteren en evalueren van vrijwilligers CONSULT - OPSTART VRIJWILLIGERSWERKING