Hastahekim ilikisi modelleri l Bir de isterseniz hastahekim

Hasta-hekim ilişkisi modelleri l Bir de isterseniz hasta-hekim ilişkilerindeki farklı uygulama modellerine bir bakalım. dört farklı model tanımlanır:

Buyurgan hekim davranışı Hekim merkezli, otoriter ilişki modelidir. Hekim emir kipi ile konuşur. Hekim çoğunlukla birinci tekil şahıs üzerinden konuşur. Örnek olarak; şikayetin ne, soyun, yat, aç, öksür. Hekim, söylediklerinin, tedavi tercihlerinin, uygulamalarının sorgulanmasını ya da itiraz edilmesini istemez.

Buyurgan hekim davranışı l l l Hekim davranışı, ben bu işi bilirim, ben ne dersem o olur şeklindedir. Hasta uysal olmalı, soru sormamalı ya da itiraz etmemelidir. Hekim: Ameliyat olmanız lazım. Hasta: Ne zaman doktor bey? Hekim: Hemen.

Buyurgan hekim davranışı l l Hasta: Başka bir tedavi şekli yok mu? Hekim: Hayır. Hasta: Ameliyattan korkuyorum doktor bey! hazır değilim, başka şekilde bir tedavi… Hekim: Yok kardeşim, karar senin nasıl istersen öyle yap.

Danışman hekim davranışı “Bu benim değil, senin sorunundur, kararı sen vereceksin, ben sadece sana yol gösteririm” anlayışı vardır. Aktif olan taraf hastadır. Hekim fazla sorumluluk üstlenmez. Hastanın sorduğu sorulara yanıt verir. Hasta neyi ne kadar isterse, doktor da o kadarını verir.

Danışman hekim davranışı l l Hasta: Doktor bey, bendeki bel fıtığı olabilir mi? Hekim: Olabilir. Hasta: Ameliyat mı olmam gerekiyor? Hekim: Evet gerekebilir.

Danışman hekim davranışı l l Hasta: Acaba fizik tedavi yaptırsam, belki bir yararı olabilir, ne dersiniz? Hekim: Evet fizik tedavi denenebilir. Hasta: Siz ne dersiniz, acaba benim için hangisi uygun olur? Hekim: Her ikisi de olabilir, karar sizin.

Katılımcı yaklaşım modeli Doğru olan yaklaşım budur. Hastanın amacı iyileşmek, hekimin ise iyileştirmektir. Bilgiler birlikte toplanır, birleştirilir, sorunlar ortaya konulur, çözüm için birlikte hareket edilir. İki taraf da kendilerine düşen sorumluluğu alır, sorumluluk paylaşılır.

Katılımcı yaklaşım modeli Karşılıklı saygı ve güven ilişkisine dayanan bir ilişki biçimidir. Hekim empati yapar, hastanın soru ve taleplerine cevap vermeye çalışır. Tıbbi karar ve tedavi sürecine hastanın aktif katılımı sağlanır.

Katılımcı yaklaşım modeli Hekim: Şikayetlerinizi dinledim, ancak daha fazla bilgiye ihtiyacım var, bunun için izninizle sizi muayene etmek istiyorum. Sizi şu şekilde muayene edeceğim. Size tanı koyabilmem için, şu tetkiklere ihtiyacım var. Röntgen incelemesi yapmamız gerekiyor, bunun için bir engeliniz var mı?

Katılımcı yaklaşım modeli Sizin için şöyle bir tedavi düşünüyorum. Bu tedavinin şöyle yan etkileri olabilir. Bu tedavi süresince benim de sizden bazı isteklerim olacak, tedaviyi birlikte uygulayacağız gibi.

Hekim/Hasta İlişkisi l l Vekalet sözleşmesi Eser sözleşmesi

Yasal Dayanak l l l Cenevre Bildirgesi İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi Uluslararası Tıp Etiği Kuralları Tababet Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun Tıbbi Deontoloji Tüzüğü Hasta Hakları Yönetmeliği

Cenevre Bildirgesi Yaş, hastalık ya da engellilik, inanç, etnik köken, cinsiyet, milliyet, politik düşünce, ırk, cinsel seçim ya da toplumsal konuma göre değerlendirmeler hekimin göreviyle hastası arasına girmemeli

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi “Tüm insanlar özgür doğar; onurları eş, hakları eşittir. ”

Hasta Hakları Yönetmeliği Irk, dil, din ve mezhep, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç ve ekonomik ve sosyal durum farklılıkları dikkate alınamaz

Hastanın Yapması Gerekenler l l Hekimin reçete ve önerilerine uymak Anlayamadığı konuları sormak Hastalığıyla ilgili bilgileri tam ve eksiksiz vermek Başvurduğu sağlık kuruluşunun kurallarına uymak

Bergama Asklepionu

İkilem Yaşanan Durumlar l l Hastanın kendine zararlı olanı tercih etmesi Çocuk/karar verme yetisi olmayan hastalar Yaşamın başlangıcına ilişkin kararlar Yaşamın sonuna ilişkin kararlar

Hekim/Hasta İlişkisinin Bitmesi l l l Hastanın başka bir hekimi istemesi Hekimin hastayı istememesi Hekimin diğer bir branşa yönlendirmesi

Kaynaklar l l l l l F. Başak ÇAKMAK/Bilal GÜNENÇ, İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi, çeviri Tolga GÜVEN, Marmara Üniversitesi Tıp Tarihi ve Etik AD ders notları Gürkan SERT, Hasta Hakları Robert M VEATCH, Medical Ethics Emine ATABEK, Mebrure DEĞER, Tıbbi Deontoloji Konuları Hasta Hakları Yönetmeliği, 1998 Klinik Araştırmalar Hakkında Yönetmelik, 2011 Çağlar Boyu Tıp, Roche Yayınları http: //en. wikipedia. org/wiki/Main_Page