Hannah Wielenga Een reis door het heelal dag

Hannah Wielenga Een reis door het heelal

§ dag en nacht § maand § jaar http: //www. edumedia-sciences. com/nl/a 526 -zon-aarde-maan-2 Zon, aarde en maan Periodieke bewegingen: dagen, maanden en jaren

§ seizoenen http: //www. edumedia-sciences. com/nl/a 63 -4 -seizoenen-2 Zon, aarde en maan Seizoenen

§ verandering klimaat http: //www. sciencecourseware. org/eec/Global. Warming/Tutorials/Milankovitch/ Zon, aarde en maan Klimaat, bv. ijstijden

§ schijngestalten http: //www. edumedia-sciences. com/nl/a 258 -schijngestalten Zon, aarde en maan Schijngestalten van de maan

§ zonsverduistering Zon, aarde en maan Zonsverduistering

§ maansverduistering Zon, aarde en maan Maansverduistering

§ eb en vloed § springtij en doodtij Zon, aarde en maan Eb en vloed, springtij en doodtij

Zonnestelsel Zon met planeten

Zonnestelsel Zon met planeten

Sterren Wat is een ster?

Sterrenbeelden

Sterrenstelsels Melkwegstelsels en bolvormige sterrenhopen

http: //www. youtube. com/watch? v=Gj. O 0 zd. Xq. CU 0 Clusters en superclusters Melkwegstelsels en bolvormige sterrenhopen

Informatie af te leiden uit straling, bv: § § afstand grootte (massa, straal, dichtheid) temperatuur chemische samenstelling Eigenschappen hemellichamen Hoe weten we dat allemaal?

Afstand, bv: § radar: a = c∙ t (maan en planeten dichtbij) § 3 e wet van Kepler: T 2 ˜ a 3 (planeten) § parallax voorbeeld (sterren dichtbij) § Cepheïden (sterren ver weg) § Roodverschuiving (Hubble) Kosmische afstandsladder Eigenschappen hemellichamen Afstand

Massa, bv: § dubbelsterren: v 1 / v 2 = m 2 / m 1 § massa-lichtkrachtwet : L ˜ m 3, 6 Straal, bv: § hoekmeetkunde (zon en maan) § eclipserende dubbelsterren Eigenschappen hemellichamen Grootte: massa, straal en dichtheid

Temperatuur: § uit kleur (sterren) Eigenschappen hemellichamen Temperatuur

Chemische samenstelling: § uit spectrum (sterren) Eigenschappen hemellichamen Chemische samenstelling

Sterren Geboorte van sterren

Sterren Dood van sterren

Sterren Dood van sterren

http: //www. youtube. com/watch? v=IMs. LYVl. ZNMc&feature=player_embedded# Supernova Ontploffing van een zware ster aan het eind van zijn leven

§ niets kan ontsnappen aan zwaartekracht § ook licht niet zwart § alleen indirect zichtbaar § Schwarzschildstraal § gebeurtenishorizon http: //www. youtube. com/watch? v=e. I 9 Cvip. Hl_c&feature=relmfu Zwart gat De kern die overblijft na een supernova

Parallax-methode Afstand bepalen