Gne Enerjisi ve Uygulamalar TRKIYENIN GNE POTANSIYELI Tablo1

Güneş Enerjisi ve Uygulamaları

TÜRKIYE'NIN GÜNEŞ POTANSIYELI Tablo-1 Türkiye'nin Aylık Ortalama Güneş Enerjisi Potansiyeli Kaynak: EİE Genel Müdürlüğü AYLAR AYLIK TOPLAM GÜNEŞ ENERJİSİ (Kcal/cm 2 -ay) (k. Wh/m 2 -ay) GÜNEŞLENME SÜRESİ (Saat/ay) (saat/gün) OCAK 4, 45 51, 75 103, 0 ŞUBAT 5, 44 63, 27 115, 0 MART 8, 31 96, 65 165, 0 NİSAN 10, 51 122, 23 197, 0 MAYIS 13, 23 153, 86 273, 0 HAZİRAN 14, 51 168, 75 325, 0 TEMMUZ 15, 08 175, 38 365, 0 AĞUSTOS 13, 62 158, 40 343, 0 EYLÜL 10, 60 123, 28 280, 0 EKİM 7, 73 89, 90 214, 0 KASIM 5, 23 60, 82 157, 0 ARALIK 4, 03 46, 87 103, 0 TOPLAM 112, 74 1311 2640 ORTALAMA 308, 0 cal/cm 2 gün 3, 6 k. Wh/m 2 -gün 7, 2 saat/gün 3, 4 4, 1 5, 33 6, 56 8, 8 10, 8 11, 77 11, 06 9, 33 7, 13 5, 23 3, 33 Türkiye güneş kuşağı adı verilen 40 o kuzey ve 40 o güney enlemleri arasında yer almakta ve güneş enerjisi bakımından orta zenginlikte bir ülke durumundadır. Güneş enerjisi potansiyeli ve güneşlenme süresinin yüksek olmasına karşılık düşük ve orta sıcaklık uygulamalarında sınırlı sayıda kullanılmaktadır. Sanayinin toplam enerji ihtiyacının karşılanmasında güneş enerjisinden yalnızca % 0. 1 oranında faydalanılmaktadır. Ülkemizde güneş enerjisi uygulamaları ağırlıklı olarak, güneş toplayıcıları vasıtasıyla düşük sıcaklıkta sıcak su ve sıcak hava üretimi ile sınırlı kalmıştır.

GÜNEŞ ENERJISI UYGULAMALARI • Düşük sıcaklık Uygulamaları (100 o C düşük) • Güneş Enerjili Su Isıtma Sistemleri • Güneş Enerjisiyle Hacim Isıtma • Güneş Enerjisiyle Damıtma • Güneş Enerjisiyle Kurutma • Güneş Enerjisiyle Soğutma. Güneşten Gelen Işınımın Dağılımı • Orta sıcaklık Uygulamaları (100– 350 o. C) • Yüksek Sıcaklık Uygulamaları (350 o. C den büyük) • Parabolik Tekne sistemleri • Çanak Motor Sistemleri • Güneş Kulesi Sistemleri Türkiye'nin tüm enerji ihtiyacının %65 -68 arasındaki bir oranı ithalat yolu ile yurt dışından karşılandığı için, yıllara göre Türkiye enerji ihtiyacını karşılamak için yurt dışına 22 -27 Milyar USA $ para ödenmektedir. Türkiye'de; tüketilen tüm enerjinin sektörlere ve kullanım yerlerine göre dağılımı; • Konut; % 41 • Sanayi; % 33 • Ulaştırma; % 20 • Tarım; % 5, • Diğer; % 1

GÜNEŞ ENERJISI TOPLAYICILARI Güneş Toplayıcılarının Bileşenleri • Saydam Örtü • Emici (Absorber) yüzey • Kasa • Yansıtıcı veya Odaklayıcı yüzeyler

SU ISITMA SİSTEMLERİ

GÜNEŞ ENERJİSİYLE SOĞUTMA

GÜNEŞ ENERJİSİYLE MEKAN ISITMA

Parabolik Oluk Kolektörler 350 MW gücünde parabolik oluk güneş santralı-Kaliforniya Parabolik Oluk Kollektörler: Doğrusal yoğunlaştırıcı termal sistemlerin en yaygınıdır. Kollektörler, kesiti parabolik olan yoğunlaştırıcı dizilerden oluşur. Kolektörün iç kısmındaki yansıtıcı yüzeyler, güneş enerjisini, kollektörün odağında yer alan ve boydan boya uzanan siyah bir absorban boruya odaklarlar. Kollektörler genellikle, güneşin doğudan batıya hareketini izleyen tek eksenli bir izleme sistemi üzerine yerleştirilirler. Enerjiyi toplamak için absorban boruda bir sıvı dolaştırılır. Toplanan ısı, elektrik üretimi için enerji santraline gönderilir. Bu sistemler yoğunlaştırma yaptıkları için daha yüksek sıcaklığa ulaşabilirler. (350 -400°C) Doğrusal yoğunlaştırıcı termal sistemler ticari ortama girmiş olup, bu sistemlerin en büyük ve en tanınmış olanı 350 MW gücündeki şimdiki Kramer&Junction eski Luz International santrallarıdır.

Parabolik Çanak Güneş Isıl Elektrik Santralı (İspanya)(%30 Stirling) Parabolik Çanak Sistemler: İki eksende güneşi takip ederek, sürekli olarak güneşi odaklama bölgesine yoğunlaştırırlar. Termal enerji, odaklama bölgesinden uygun bir çalışma sıvısı ile alınarak, termodinamik bir dolaşıma gönderilebilir ya da odak bölgesine monte edilen bir Stirling makine yardımı ile elektrik enerjisine çevrilebilir. Çanak-Stirling bileşimiyle güneş enerjisinin elektriğe dönüştürülmesinde % 30 civarında verim elde edilmiştir.

Solar I Merkezi Alıcı Güneş Isıl Elektrik Santralı Merkezi Alıcı Sistemler: Tek tek odaklama yapan ve heliostat adı verilen aynalardan oluşan bir alan, güneş enerjisini, alıcı denen bir kule üzerine monte edilmiş ısı eşanjörüne yansıtır ve yoğunlaştırır. Alıcıda bulunan ve içinden akışkan geçen boru yumağı, güneş enerjisini üç boyutta hacimsel olarak absorbe eder. Bu sıvı, Rankine makineye pompalanarak elektrik üretilir. Bu sistemlerde ısı aktarım akışkanı olarak hava da kullanılabilir, bu durumda sıcaklık 800°C'ye çıkar. Heliostatlar bilgisayar tarafından sürekli kontrol edilerek, alıcının sürekli güneş alması sağlanır. Bu sistemlerin kapasite ve sıcaklıkları, sanayi ile kıyaslanabilir düzeyde olup Ar-Ge çalışmaları devam etmektedir.