Geleide Visualisatie Martine Busch Van Praag Instituut Stress

Geleide Visualisatie Martine Busch Van Praag Instituut

Stress respons l l l Als reactie op waargenomen prikkels (stressor) Ziekte (ziekzijn) is stressgerelateerd en geeft veel stress Stress niet bevorderlijk voor herstel HPA-as

Relaxation respons Ø Tegengesteld mechanisme: afname van stressreactie (Benson 1975) Ø Is te leren

Vermindering van stress (non-farmacologisch) Ø Goede voorlichting over ingreep/behandeling Ø Goede communicatie en aandacht Ø Stimuleren van fysieke oefeningen, voeding, etc. Ø Ontspannings- en visualisatieoefeningen

Ontspanningsoefeningen Drie soorten ontspanningsoefeningen: 1. 2. 3. Via ademhaling Via fysieke activiteit (PMR) Via cognitieve activiteit (autogene training, geleide visualisatie, mindfulness)

Geleide visualisatie is een combinatie van ontspanning en gerichte aandacht: fysieke situatie § medische ingreep/therapie § stimuleren eigen kracht §

Gezonde Verbeelding je verbeeldingskracht gebruiken voor je eigen gezondheid

Mind-body interactie Elke mentaal-emotionele verandering geeft ook een fysiologische en neurologische verandering en vice versa: je lichaam reageert op wat je denkt

Ganis G, et al (2004) Cognitive Brain Research 20, 226 -241

Soorten visualisatie Beeld (sensory imagery): mentale representatie van zintuiglijke voorstellingen Beweging (motor imagery): mentale representatie van beweging Bij: - Pijn - Operatie - Chemotherapie Bij: Revalidatie: CVA, sportblessure, fractuur (Top-)sport -

Effect bij chronische pijn Naam Jaar Klacht Design N Resultaat Baird CL & Sands L 2004 Chronische pijn osteoartritis RCT (pilot); controle en interventiegroep 28 Sign. pijnreductie na 12 weken Astin JA 2004 Chronische pijn, diverse diagnoses (69% reumagerelateerd) Mixed kwantitatief/ kwalitatief, random controle en interventie-groep 44 Verandering in pijnbeleving: pijn niet langer ‘neverending’, maar ‘changeable’ Mannix LK et al 1998 Spanningshoofdpijn CCT; controle en interventiegroep 260 Sign. verbetering pijn, vitaliteit en mental health (kwaliteit van leven) Sloman R et al 1994 Behandelinggerelateerde pijn bij kanker RCT; 3 groepen: 67 standaard, PMR+GV (tape), PMR + GV (live) Sign. reductie intensiteit en ernst pijn, groep 3 meer dan groep 2, beide minder pijnmedicatie Syrjala KL et al 1995 Behandelinggerelateerde pijn bij kanker (beenmergtransplantatie) RCT; 4 groepen: standaard, aandacht, GV, CBTpakket inclusief GV GV en CBT sign. minder pijn 94

Acute pijn/kosten Naam Jaar Ingreep Design N Resultaat Halpin S et al 2002 Open hart operaties CCT; controle (655) en interventiegroep (134) 798 - Lo. S: 1, 5 dag Borstoperaties RCT; aandacht, GV (live) 200 Retrospectieve analyse, controle en interventiegroep 126 Montgomery GH 2007 Schwab D et al 2007 Hysterectomie minder - Medicatie: $288, 51 minder - Pijnmedicatie: $1, 37 minder - Sign. minder propofol, licodaine - minder pijn, misselijkheid - $772, 71 minder pp (kortere operatieduur) -14% kostenreductie ($2003) - 8% minder Lo. S (0, 23)

Klachten bij chemotherapie Naam Jaar Outcome Design N Resultaat Yoo et al 2005 Misselijkheid en braken RCT: PMR+GV (30) en controle (30) (borstkanker) 60 -Thuis minder last van Misselijkheid en braken RCT: PMR+GV- live (38) en controle (33), beide antiemetica volgens protocol 71 Misselijkheid en braken Pilot RCT: Massage 17 +GV- live + tape en controle anti-emetica Molassiotis et al 2001 Scott et al 1986 misselijkheid en braken - Minder anticipatoire misselijkheid - Significante vermindering duur misselijkheid en braken - Niet-significante vermindering frequentie misselijkheid en braken - Intensiteit van misselijkheid en braken gelijk aan de groep die anti-emetica kreeg

Klachten bij chemotherapie Naam Jaar Outcome Design N Resultaat Walker et al 1999 Spanning RCT: PMR+GV 96 - Meer ontspannen en rustiger tijdens chemo - Indicatie van immunologische effecten Antoni et al Luebbert et al 2009 2001 Angst (+ cortisol) Depressie en angst RCT: (1) CBSM in 128 groep en (2) controle = 1 dag psychoeducatie - Minder angst Meta-analyse - Klein effect op angst -Indicatie van immunologische effecten - Gemiddeld effect op depressieve gevoelens Yoo et al Jacobsen et al 2005 2002 Kwaliteit van leven RCT: PMR+GV (30) en controle (30) 60 RCT: (1) standaard psychosociale zorg, (2) live PMR/GV + CD, (3) self care PMR/GV (video, tekst, CD) 411 - Meer welbevinden, minder bezorgd Groep 2: beter fysiek functioneren, grotere vitaliteit, minder beperkingen ADL, minder emotionele problemen

Intermezzo

Opbouw van een oefening Fysieke ontspanning Ø Focus op een plek (‘ergens’) Ø Alle zintuigen activeren Ø Opdracht Ø Afronden Ø Focus op hier-en-nu Ø

Zelfmanagement Ø Je kunt het zelf toepassen (CD met oefeningen) Ø Je kunt zelf kiezen wanneer en hoe vaak Ø Je ervaart hoe je zelf kunt ontspannen

Ontwikkeling CD’s Gezonde Verbeelding in Nederland Ø Samenwerking Van Praag Instituut en Elsevier gezondheidszorg Ø Evaluatie door de doelgroep Ø Zoveel mogelijk binnen of met zorginstellingen Ø Deelname aan onderzoek

Serie CD’s Ø Ø Ø Gezonde Verbeelding ter ontspanning Gezonde Verbeelding bij pijn Gezonde Verbeelding bij chemotherapie Gezonde Verbeelding rondom operaties Gezonde Verbeelding bij hartoperaties In ontwikkeling: Ø Gezonde Verbeelding bij sportblessures Ø Gezonde Verbeelding en pijnvrij bevallen Ø Gezonde Verbeelding ter palliatie

Geleide visualisatie in Nederland Ø Standaardzorg: l l l Diakonessenhuis Utrecht - cardiologie Slotervaart ziekenhuis - anesthesiologie, revalidatie, oncologie MCL: oncologie Flevoziekenhuis: gyneacologische chirurgie, cardiologie Antonius Ziekenhuis Nieuwegein - cardiologie (openhartoperaties) Brandwondencentrum Rotterdam pilotproject Studie door NIVEL bij fibromyalgiepatiënten i. s. m. Aveant thuiszorg en FES (patiëntenorganisatie), Fonds Nuts. Ohra Ø Onderzoek Slotervaart ziekenhuis en Rode Kruisziekenhuis Beverwijk - anesthesiologie i. h. k. v. healing environment en integrative medicine Ø Onderzoek UMC Maastricht dagcentrum i. h. k. v. kwaliteit van leven (angst en pijn) Ø

Van Praag Instituut Utrecht Voorlichting en advies complementaire zorg en ‘integrative medicine’ ü Scholing in geleide visualisatie voor hulpverleners en patiënten ü Onderzoek en projecten ü www. vanpraaginstituut. nl