FZK TEDAV VE REHABLTASYON YNTEMLER Yzeyel scak uygulamalar

FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON YÖNTEMLERİ Yüzeyel sıcak uygulamalar hot pack – parafin-infraruj- ultraviyole

YÜZEYEL SICAK UYGULAMALARI

HOTPACK (SICAK PAKETLER) • Sıcak paketler kondüktif ısı ajanlarının en iyi bilinenidir. • Bu paketler değişik çaplarda elde edilir ve tipik olarak silikat jeli doldurulmuş plastik veya sızdırmaz kumaş torbalardır. • Kumaş torbalar içindeki silikat jeli bol miktarda su ve ısı emerek şişer ve bu paketler suya büyük bir ısınma kapasitesi kazandırırlar. • Paketler 71 -79 derecededir. Deriye uygulama ısısı 44 dereceyi aşmamalıdır.

• Paket kuru havlu ile sarılmalıdır. • Bu durumda 30 dakika kadar etkin sıcaklığını sürdürür ve uygulama süresi 20 -30 dakdır. • Sıcak paketlerle deriyi 42 kas içini 38 dereceye kadar ısıtmak mümkündür.

Sıcak su torbası • Basit, ucuz, hazırlanması kolay, evde hazırlanabilen bir yöntemdir. • Dokulara ısının geçişi torbadaki suyun sıcaklığına bağlıdır. Bu suyun sıcaklığı sıcak paketlerin aksine kontrol altında değildir. • 15 -20 dak sonra sıcak suyun değiştirilmesi yeniden su değiştirilmesi gerekir. • Su silikat jeli kadar ısıyı koruyamaz. • Olumsuz yanı ısı kaybının çabuk olması ve sık değiştirilmesi gerekmesidir.

• Kenny paketi (yün yastık) • Elektrikli yastıklar • Kimyasal madde içeren torbalar • Sıcak su • Katı maddeler: tuğla, kiremit vb.

PARAFİN BANYOSU • Parafinin erime noktası 51, 7 -54, 5 arasında olan bir maddedir. • Daha düşük ısılarda erir durumda tutmak için 1/7 oranında likit formda parafin veya değişik yağlar karıştırılır. • Elektrikle ısıtılan metal tanklarda veya ev kullanımında sıcak su ile doldurulmuş kaplarda ısıtılır. • Petrol ürünü bir madde olduğu için yanma tehlikesine karşı özel termostatlı kaplarda hazırlanmalıdır.

• Uygulamada batırma ve daldırma olmak üzere 2 metod kullanılır. • Batırma metodu: hasta elini sıvı parafine batırır. Elinde ince tabaka olunca çeker, elinde kalın bir tabaka olana kadar tekrarlanır. • Isıyı korumak için el bir havluyla 15 -20 dak sarılır. • Daldırma metodu: daha etkin bir ısı transferi sağlar. • El parafine batırılır ve 20 -30 sn süreyle tutulur. • İlk daldırmada deri hassaslaştığından parmaklar kesinlikle hareket ettirilmez. • Parafin yeterli kalınlığa ulaşınca naylon torba içine alınarak kuru havluya sarılır 15 -20 dak bekletilir.

• Parafin el ve ayak için daldırma yöntemiyle uygulanır. • Vücudun diğer kısımlarına (kalça, omuz, sırt gibi) havlularla veya fırça ile sürülür. • Bu metodlarla yumuşak doku tabakasının ince olması nedeniyle küçük eklemlerde belirgin ısı artışı sağlar. • RA hastalar ve deri kontraktürleri ile birlikte olan posttravmatik durumlarda küçük eklemlerin viskoelastik özelliklerinde değişiklikler oluşturarak el ve ayaklarda katılığı azaltmak için kullanılır.

Sıcak uygulama endikasyonları • • Ağrı Kas spazmı, kontraktür Metabolizma arttırılması Bursit, tenosinovit, tendinit, fibrozit Fibromyalji Myalji RA (akut dönem hariç), OA Bel ve boyun ağrıları

Sıcak uygulama kontrendikasyonları • • • Akut inflamasyon, travma , hemoraji Kanama bozuklukları Duyu bozuklukları Ağrıya cevapsızlık ve iletişim bozuklukları Termoregülasyon bozuklukları Maligniteler Ödem İskemi Atrofik deri Hamile bayanlarda fetus üzerine

ULTRAVİOLE (MOR ÖTESİ IŞINLAR) • Dalga boyu 136 -3900 A arasında olan elektromanyetik dalgalardır. • Tıpta kullanım dalga boyları 1880 -3900 A dır. • Doğal kaynağı güneştir. Güneşin yaydığın ışınların %1 UVdir. Ancak bize ulaşımında engel olduğu için yararlanım çok azdır. • Bu nedenle karbon arklı lambalar, civa buharlı lambalar , gün ışıklı lambalar kullanılır.

UV fizyolojik özellikleri • İlk etki deride görülür. D vit yapımını uyarır. • Lokal olarak Etkileri: • • • 1) İzole insan hücre ve dokularına etkisi a) çekirdekte RNA ve DNA da değişiklikler oluşur b) proteinler 2800 Ada denatüre olur. c) Ertrositler hemoliz olur d) Kasların elektriksel etkisi azalır.

2) Spesifik deri üzerine etkisi • a) eritem: hastanın yaşı, cilt yapısı mevsimsel özellikler etkiler. Deri ıslak olunca kolay kızarır. Kızarıklık 2540 -2570 A arasıdır • b) pigmentasyon: melanini uyararak • c) bakteriostatik etki: 2500 -2700 A dalga boyundaki UVler miroorganizmalar tarafından absorbe edilir ve DNA daki normal metabolizma bozularak bakteri hücresi ölür. • d) deride kalınlaşma

UVnin sistemik etkileri • Vitamin D oluşumuna etkisi • Enfeksiyona karşı direncin arttırılması: vücutta antikor yapımını kamçılar. • Kesin olmamakla birlikte iştah artması, sinir ve irritabilitede azalma, uyku düzelmesi, analjezik etki

Tedavide kullanımı • Deri ülserleri tedavisinde: yara kenarında vaskülarizasyonu arttırır. • Psöriasis, fronkül, adenit, enfekte yarada vaskülarizasyonu arttırma ve bakteriostatik amaçlı kullanılır. • Akne vulgaris: ölü hücre dökülmesini sağlar • Alopesi areata ( saç kıran )

• RA gibi romatizmal hastalıklarda • Miyalji, nevrit tedavisinde • UV doku büyümesinde uyarıcı etki yapar ve iyileşme sürecini arttırır. • Derinin enfeksiyona karşı direncini arttırır. • Ağrı: sinir uçları uyarılarak ağrı hafifler. Histamin salınımını arttırarak analjezi sağlar

• Ultraviole(UV)’nin fiziksel tedavide majör kullanım alanı deri ülserlerinin tedavisindedir. UV ışınları yara kenarında vaskülarizasyonu artırır ve yara iyileşmesini olumlu yöne etkiler ve hızlandırır.

Kontrendikasyonları • • Akciğer tbc aktif ve ilerlemiş formları Psöriasis akut başlangıcı Hipertiroidi, SLE Ağır kalp, böbrek hast Üremi, ciddi ateroskleroz Katarakt UV ışınına aşırı hassasiyet durumlarında

Tedavi tekniği ve dikkat edilecek hususlar • • Genel ve fokal uygulama olmak üzere 2 çeşittir. Tedavi süresi ve kaynağın uzaklığı iyi ayarlanmalıdır. Terapist koruyucu gözlük takmalıdır. Hasta tedavi sırasında meme uçları, genital bölge ve yüzü ince bir havluyla örtülür.

Komplikasyonları • Yanık, gözün maruz kalması • Fotosensitif ilaç kullanan veya kozmetik alanlarda dikkat edilmelidir.

İNFRARUJ (KIZIL ÖTESİ) IŞINLAR • Kesin olmamakla birlikte 750 -400000 nanometre dalga boyuna sahip eletromanyetik dalgalardır. • Tedavide kullanım 7600 -150000 arasıdır. • İR ışınları absorbe edildikleri dokuda moleküler ve anatomik hareketlerin artışı ile ısı oluştururlar ve yüzeyel sıcak uygulamada tedavi edici ajan olarak kullanılırlar. Doğal kaynağı güneştir (ortalama %59 IR ışınlarıdır). • Yapay kaynaklar: içinde karbon ve tungsten filamanı olan inert gaz ile dolu lambalardır. • Ucuz ve evde kullanılabilir olması avantajı, etki alanının dar olması dezavantajıdır.

Uygulama teknikleri • Hasta rahat bir pozisyonda yatar. • Daima çıplak deriye uygulanır. Hastanın tatlı bir sıcaklık duyacağı doz ayarlanır. • Uygulama alanına ışınlar dik gelmelidir. • Isıtıcı lambalar 250 watlık ampüller ve genellikle hastanın 40 -50 cm uzağına konulmalıdır. • Uygulama süresi subakut durumlarda hafif dozda 1015 dak, kronik durumlarda 15 -30 dak günde birkaç kezdir. Genelde günde bir defa uygulanır.

• İnfraruj: • Isıtılan bir madde belli bir sıcaklıkta, belirli bir dalga boyunda ışın yayar.

• Kaynakla hasta arası mesafe hastanın sıcaklık hissinden rahatsız olmayacağı uzaklık ve lokalize eritem biçimi kızarıklıkların oluşmadığı mesafe seçilir. • Tedavi başlangıcında kısa süre sonra hafif eritem oluşur. Düzensiz beneklenmelere dönüşmesi doz fazlalığını gösterir.

Fizyolojik özellikleri • • Metabolizma artışı Vazodilatasyon ve kan akımı artması Kaslarda gevşeme Kapı kontrol teorisi ile ağrı azalır Bağ doku esnekliği artar. Terleme ile toksik maddeler atılır. Vücutta ısı artışı ile nabız, solunum sayısı artışı, diürezis olur. • Aşırı sıcaklık dokularda harabiyet yapar.

Endikasyonları • Eklem dışı romatizmal hastalıklar (tendinit, bursit, fibromyalji) • Posttravmatik durumlarda (burkulma, zorlanma) • Artrit ve artraljilerde • Nevralji, siyatalji • Kas spazmlarında • RA, OA • Diğer tedavi edici ajanlarla kombine olarak

Kontrendikasyonları • • Ciltte duyu kusuru ve dolaşım bozukluğunda Kanamaya meyil ve tümörlerde Dolaşım bozukluğu olanlarda Işına karşı aşırı hassasiyeti olanlarda verilmez.

HELYOTERAPİ • Helyoterapi güneşin direkt tedavi aracı olarak kullanılmasıdır. • Elektromanyetik spektrumun 39347230 A luk alanını kapsar. • Güneş ışığı ciltte 10 mmlik derinliğe ulaşabilir.

• Güneş ışınlarının %59 u İR, %40ı görünen ışınlar, %1 i UV ışınlarından oluşur. • Günışığı cilt ve cilt altı dokulara absorbe olurlar. • Günışığı içindeki renklerin herbiri ile ayrı tedavi yapılabilir. (Kırmızı uyarıcı, mavi sedatize edici) • Işınlarla yapılan tedaviye kromoterapi denir.

Helyoterapinin endikasyonları • Tüberküloz • Zayıf kişilerde iştah açıcı • Raşitizm ve osteomalazi gibi D vitamini yetmezliğine bağlı hast tedavisinde • Yara iyileşmesinde • Romatizmal hastalıklarda

Helyoterapinin kontrendikasyonları • • • Böbrek hast HT Ateroskleroz Malign tümörlerde Kalp hast Yaşlı kişilerde

Tedavide dikkat edilecek hususlar • Güneş banyoları 6 aylık çocuklarda başlanabilir. • En uygun saat 10. 00 -11. 00 arasıdır. • Büyüklerde dar alanda başlanır ve hergün tedavi yüzey alanı arttırılır ve her bir bölge için 5 dak. tedavi uygulanır.

• • Tedavi sırasında; Baş ağrısı, bulantı, kusma Taşikardi Hazımsızlık Şuur bulanıklığı Vücut ısısının 37. 5 derecenin üzerine çıkması Nabzın 90 nın üzerine çıkması durumunda kesilmelidir.

• Tedavi edilecek bölgenin çıplak olması • Baş gibi güneş ışınlarına fazla duyarlı olan bölgelerin kapatılması gerekir. • Güneş ışınlarının en etkilisi mor ötesi ışınlar olduğundan ve mor ötesi ışınlarda camdaki demir oksit tarafından tutulduğundan cam arkasından tedavi yapılmamalıdır.

Fluidoterapi • Yüzeyel ısı uygulamasıdır. • Termostat kontrollü özel bir kap içine yaklaşık 0, 5 mm çapında cam bilye doldurularak içinden kuru sıcak hava geçirilir. • Özellikle el ve ayaklar cihazın içine sokularak bilyelerin ve havanın ısısından yararlanılır. • Elde edilen doku ısısı üflenen hava sıcaklığına bağlıdır. • Sıcağın etkisinin yanı sıra bilyelerin mekanik etkisi ile kapı kontrol mekanizması yoluyla ağrı azalır.

• Fluidoterapi: • Fizyoterapide yeni kullanılmaya başlanan bir yüzeyel ısı modalitesidir.

• • • Ağrılı durumlarda Kan akımı yetersizliklerinde Artritik durumlarda Yaraların iyileştirilmesinde Ödemin azaltılmasında kullanılır.