FORMANTY PRODUKTYWNE Lekcja dla II klasy gimnazjum Drogi

FORMANTY PRODUKTYWNE Lekcja dla II klasy gimnazjum

Drogi Uczniu Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe wiadomości oraz nabędziesz nowe umiejętności, które zwiększą Twoją sprawność językową. W czasie lekcji przed komputerem zachowaj poniższe zasady. • Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie. • Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania zadań w karcie pracy. • Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.

WIADOMOŚCI Formant produktywny to taki formant, który w danej fazie rozwoju języka służy do tworzenia nowych wyrazów. Formantami produktywnymi we współczesnej polszczyźnie są miedzy innymi: -ACZ, -ARZ, -KA, -ÓWA, -ARKA, -ANIE, -ECIE, - OŚĆ, DO -, OD-, WY-, U-

WZORZEC czasownik przytakiwać obiecywać ulepszać rozpraszać { acz } nazwy osób nazwy urządzeń, narzędzi, substancji acz przytakiwacz ulepszacz obiecywacz rozpraszacz

ĆWICZENIE W jaki sposób powstały poniższe neologizmy? Zastanów się, które z nich weszły już do języka ogólnego, a które jeszcze należą do mowy potocznej lub środowiskowej. • -owiec/-ec: godzinowiec , lokalowiec , chodnikowiec, marketingowiec, serwisowiec, sprayowiec, dociekliwiec, nieżyciowiec, pokręceniec, bezkompromisowiec; • -arz: laweciarz, ulotkarz, dresiarz, hucpiarz, fuksiarz; • -acz: upowszechniacz, wrabiacz; • -owicz: wypadkowicz, garażowicz, weekendowicz. Podejmij ten temat podczas klasowej dyskusji.

ĆWICZENIE Podaj definicję słowotwórczą poniższych wyrazów. wypadkowicz garażowicz weekendowicz ktoś, kto uległ wypadkowi ktoś, kto parkuje samochód w garażu aktywny uczestnik weekendu marketingowiec zajmujący się marketingiem serwisowiec pracownik tzw. serwisu sprayowiec ktoś, kto pisze sprayem po murach Moje propozycje. Kliknij.

Przejdź do karty pracy Ćwiczenie 1. Podaj po kilka przykładów nowych wyrazów, z którymi zetknąłeś się w środkach masowego przekazu, a które mają przyrostki: -arz, -owiec, -acz, -owicz. Ćwiczenie 2. Znasz na pewno neologizmy: fanka, idolka. Podaj jeszcze inne nazwy określające kobiety, a utworzone przez dodanie przyrostków: -ka, -ara, -yca.

WIADOMOŚCI PRODUKTYWNY TYP SŁOWOTWÓRCZY TO TAKI TYP, KTÓRY MOŻE BYĆ WZORCEM DO TWORZENIA NOWYCH WYRAZÓW. DZIĘKI TYPOM PRODUKTYWNYM W JĘZYKU POJAWIAJĄ SIĘ NEOLOGIZMY SŁOWOTWÓRCZE.

WZORZEC ODRZECZOWNIKOWE NAZWY ZAWODÓW LUB LUDZI O SZCZEGÓLNYCH ZAINTERESOWANIACH rzeczownik + -arz = arz apteka zawód lub człowiek o szczególnych zainteresowaniach aptekarz Przykładowe neologizmy graffiti parkiet reklama { arz } graficiarz parkieciarz reklamiarz

ĆWICZENIE Nazwy przedmiotów, instytucji, wydziałów utworzone od wyrażeń przyimkowych przez dodanie przyrostka: -ka dochodzeniówka wydział dochodzeniowy drogówka wydział drogowy kablówka telewizja kablowa zimówka opona zimowa puchówka kurtka puchowa Uwaga! Wiele neologizmów należy do języka potocznego!

ĆWICZENIE §Urządzenia i narzędzia utworzone od czasowników przez dodanie przyrostka -ica. metkownica -acz. -arka odtwarzacz niszczarka To urządzenie do metkowania 11 (kliknij) urządzenie do odtwarzania urządzenie do niszczenia

ĆWICZENIE Rzeczownikowe nazwy czynności utworzone za pomocą formantów: -anie, -enie, prognozowanie uziemienie -ość, wykonalność Od jakich wyrazów utworzono te neologizmy? Wyodrębnij podstawę słowotwórczą i formant. prognozować prognozow - anie uziemić uziemi - enie wykonalny wykonaln - ość

Jakie to neologizmy? Porozmawiajcie na forum klasy. Jakie neologizmy kojarzą Ci się z prezentowaną okładką czasopisma? www. lenartowicz. de Jaki to taniec, kim są tancerze? Do jakiej muzyki tańczą? Jak nazywają się miłośnicy tej muzyki? www. vijolina. lt

Jakie to neologizmy? Porozmawiajcie na forum klasy. Gdzie można nabyć używaną odzież? Jakie części odzieży należą do neologizmów słowotwórczych? www. wtortex. com. pl Co to za urządzenie? Podaj inne neologizmy, które wiążą się z tym automatem. www. wbs-jonkowo. pl

Przejdź do karty pracy Ćwiczenie 3. Wykorzystaj przyniesioną gazetę i odnajdź w niej wyrazy, które zakwalifikujesz jako neologizmy słowotwórcze. Podaj co najmniej trzy takie wyrazy. Dzięki jakim formantom zostały one utworzone?

Przejdź do karty pracy Ćwiczenie 4. Podaj przykłady rzeczowników utworzonych za pomocą przyrostków pochodzenia obcego, np. -ista/-ysta, -ator, -ant/-ent. Czy rzeczownik florysta jest potrzebny w naszym języku? Wyraź swoją opinię. www. wysokie-mazowiecki. city-map. pl

To już koniec ! Przejrzyj kartę pracy, podpisz ją i oddaj nauczycielowi języka polskiego. Do zobaczenia na innej lekcji