Fizika Mexaniki hrkt Bu tqdimat Sumqayt hr Yusif

Fizika Mexaniki hərəkət Bu təqdimat Sumqayıt şəhər Yusif Məmmədəliyev adına 31 saylı tam orta məktəbin 7 d sinif şagirdi Həmzəliyeva Nəcimə tərəfindən hazırlanmışdır.

Cisimlərin bir-birinə nəzərən hərəkəti zamanı baş verən hadisələr mexaniki hadisələr adlanır. Mexaniki hadisələr müxtəlif formalı olur: rəqsi hərəkət, düzxətli hərəkət, əyrixətli hərəkət, çevrə üzrə hərəkət, fırlanma hərəkəti və. s. düzxətli əyrixətli çevrə üzrə fırlanma rəqsi

Fizika təbiəti öyrənən elmlərin ən mühümüdür. Fizika sözünün mənası yunanca fizis sözündən götürülüb “təbiət” deməkdir. Fizika bizi əhatə edın ətraf aləmin quruluşunu, xassələrini və orada baş verən hadisələrin ümumi qanunlarını öyrənən elm sahəsidir. Müasir fizikanın nəzəri əsaslarını Albert Eynşteyn (1879 -1955) öyrənmişdir.

Bəzi Planetlər haqqında Planetlər Günəşdən məsafəsi Diametri Günəş ətrafında bir tam dövretmə müddətti Hərəkət sürəti Merkuri 60 4, 9 88 gün 48 Venera 180 12, 1 225 gün 35 Yer 150 12, 8 366 gün 30 Mars 228 6, 8 687 gün 24 Yupiter 778 143 4332 gün 13 Saturn 1427 120 10760 gün 10 Uran 2870 51, 8 30 685 gün 7 Neptun 4497 49, 5 60 190 gün 5, 6

Mexaniki hərəkətin təsviri zamanı müxtəlif anlayışlardan istifadə edilir: hesablama cismi, hesablama sistemi, maddi nöqtə, trayektoriya, yol, yerdəyişmə, zaman fasiləsi, sürət və. s. Ø Hərəkət hansı cismə nəzərən öyrənilirsə, o, hesablama cismi adlanır. Ø Hesablama cismi, onunla bağlı koordinat sistemi və zamanı ölçən cihaz hesablama sistemi adlanır. Ø Verilən şəraitdə ölçüləri nəzərə alınmayan cisim maddi nöqtədir. Ø Trayektoriya maddi nöqtənin hansı xətt üzrə hərəkət etdiyini göstərir. Ø Yol hərəkət trayektoriyasının uzunluğudur. Ø Yerdəyişmə hərəkət trayektoriyasının başlanğıc və son nöqtələrini biləşdirən düz xətt parçasıdır. Ø Zaman fasiləsi və ya zaman hərəkətin davametmə müddətidir. Ø Sürət yerdəyişmənin bu yerdəyişməyə sərf olunan zamana nisbəti Ilə təyin edilən kəmiyyərdir.

Mexaniki hərəkət (Düzxətli və əyrixətli) Mexaniki hərəkət Düzxətli Bərabərsürətli Dəyişənsürətli Əyrixətli Bərabərsürətli Mexaniki hərəkət formasına görə 2 cür olur: düzxətli və əyrixətli. Düzxətli və əyrixətli hərəkətlərin hər biri sürətinə görə iki yerə bölünür: bərabərsürətli və dəyişənsürətl hərəkət. Dəyişənsürətli

Adətən cismin sürəti dedikdə onun yer səthinə nəzərən sürəti nəzərdə tutulur. Əgər 2 cismdən hər biri eyni istiqamətdə hərəkət edərsə, onların bir-birinə nəzərən sürəti bu düsturla hesablanır: V 2, 1 = V 2 – V 1 Əgər 2 cisim qarşı-qarşıya hərəkət edərlərsə, onların bir-birinə nəzərən sürəti bu düsturla hesablanır: V 2, 1 = V 2 + V 1

DÜZXƏTLİ BƏRABƏRSÜRƏTLİ HƏRƏKƏT Düzxətli bərabərsürətli hərəkət- trayektoriyası düz xətt olan və sürəti hərəkət müddətində dəyişməyən cismin hərəkəti düzxətli bərabərsürətli hərəkət adlanır. Cisim düzxətli bərabərsürətli hərəkət edərsə, bu zaman sürətin qiymət və istiqaməti dəyişmir. V = const. Bu zaman gedilən yol sürətlə zamanın hasilinə bərabər olar. l= v*t Deməli, cisim istənilən bərabər zamanlarda eyni yollar qət edirsə, o, bərabərsürətli hərəkətdir.

DÜZXƏTLI DƏYIŞƏNSÜRƏTLI HƏRƏKƏT Düzxətli dəyişənsürətli hərəkət- istənilən bərabər zaman fasilələrində müxtəlif yerdəyişmələr baş verən hərəkətdir.

Qrafik təsvir v s v V=const. v t S = v*t t

Əyrixətli hərəkət Çevrə üzrə bərabərsürətli hərəkət – sürətin modulu sabit qalan çevrə üzrə hətəkətdir. Çevrə üzrə hərəkətdə sürət sabit qalır: V = const. q Cismin çevrə üzrə bir tam dövr etməsi üçün sərf etdiyi yi zaman dövretmə periodu adlanır. q Cismin vahid zamandakı dövrlərin sayına bərabər olan fiziki kəmiyyət dövrettezliyi adlanır.

v Çevrə üzrə hərəkət 2 fiziki kəmiyyətlə də xarakterizə olunur; bunlar xətti sürət və mərkəzəqaçma təcilidir. v Çevrə üzrə hərəkətdə xətti sürət trayektoriyanın hər biri nöqtəsində çevrəyə toxunan istiqamətdə yönəlir. v Çevrə üzrə bərabərsürətli hərəkətdə xətti sürətin ədədi qiyməti sabit qalır, kin istiqaməti fasiləsiz dəyişir. v Təcilin istiqaməti çevrənin radiusu boyunca mərkəzə doğru yönəldiyindən mərkəzəqaçma təcili adlandırılır. v Verilmiş radiuslu çevrə üzrə hərəkətdə xətti sürət dövretmə periodu ilə tərs mütənasibdir. v Dövretmə tezliyinin n = 1/T olduğnu nəzərə alsaq, xətt sürətin dövretmə tezliyindən asılılıq düsturu alınır: V = 2 п. Rn v Verilmiş radiuslu çevrə üzrə hərəkətdə xətti sürət dövretmə tezliyi ilə düz mütənasibdir. v Çevrə üzrə bərabrsürətli hərəkətdə mərkəzəqaçma təcilinin modulu, xətti sürətin kvadratının çevrənin radiusuna olan nisbətinə bərabərdir:

İnsan hər gün mexaniki hərəkətlə qarşılaşır İnsan hər gün mexniki hadisələrlə rastlaşırıq. Məktəbə gedərkən, yazı yazarkən biz müxtəlif hərəkətlər edirik. Fizika bizim həyatımızda böyük rol oynayır. Südün qatığa çevrilməsi, qanın bədənimizdə dövr etməsi və s. hamısı fiziki hadisələrdir. Ümumiyyətləinsan həyatını fizikasız təsəvvür etmək mümkün deyil.

CIMƏ Ə N A V E ORTA ZƏLIY M M Ə A T H I : L I Y HAZIRLADSUMQAYIT ŞƏHƏR 31 SA MƏKTƏB: 7 D SINIF: