FITOSINEKOLOGIJA OSNOVNI POJMOVI BIOCENOLOGIJE STRUKTURA I FIZIOGNOMIJA FITOCENOZA

FITOSINEKOLOGIJA OSNOVNI POJMOVI BIOCENOLOGIJE; STRUKTURA I FIZIOGNOMIJA FITOCENOZA

BIOCENOZA – PROSTORNA I VREMENSKA ORGANIZACIJA • Biocenoza – integrisani kompleks sa složenim uzajamnim odnosima • Ogroman broj različitih biocenoza sa karakterističnim osobinama • Organizacija = prostorna (struktura) + vremenska (dinamizam) • Sastav vrsta + struktura + dinamizam = fiziognomija • Sezonska ritmika uslovljena promjenama životne sredineprvenstveno klimatskih uslova i fenološkim smjenama • Periodične promjene u biocenozi odražavaju se na njenu aspektivnost (nije podjednako izražena u svim biocenozama), ne mijenjaju strukturu i život same zajednice

SUKCESIJE, POPULACIJA • Sukcesije duboke promjene koje se odnose na strukturu zajednice, dovode do smjene zajednica • Pionirske vrste smjenjivanje biocenoza klimaks zajednica najbolje prilagođena postojećim klimatskim prilikama • Populacija je osnova biocenoze: gustina, brojnost (zavisi od odnosa nataliteta i mortaliteta), fluktuacije brojnosti, biotički ili reproduktivni potencijal • 156681812000000000 • Otpor sredine

FITOCENOLOGIJA I POJAM FITOCENOZE • Fitocenoza prirodne skupine u kojima su biljke grupisane na određen način, ne slučajno već zakonomjerno u toku dugotrajog istorijskog procesa uzajamne borbe i prilagođavanja, kao i adaptacije na fizičko-hemijske uslove spoljašnje sredine. • Nije taksonomski pojam; biljne zajednice određene sistematse vrijednosti - osnovna jedinica asocija (Quercetum confertae – cerris) • Asocijacije se javljaju u većem broju među sobom odvojenih dijelova – konkretni dijelovi, sastojine, “individue asocijacije„ ASOCIJA JE SKUP SVIH SASTOJINA

STRUKTURA I FIZIOGNOMIJA FITOCENOZA • Struktura – vidljivi izraz ekologije zajednice: odnosi u samoj zajednici, odnosi sa spoljašnjom sredinom, istorijski faktor, čovjek • Karakteristične osobine fitocenoza: • Floristički sastav • Brojnost zavisi od osobine vrste, konkurencije, ekoloških uslova; dominantna, subdominantna, edifikator • Stepen gustoće individua iste vrste i disperzija: normalna disperzija, hipo - i hiper – disperzija.

OSOBINE FITOCENOZA • Pokrovnost: brojnost i pokrovnost ne moraju se poklapati! Skale procjene: pokrovnost, br i pokrovnost 5 = bez obzira na broj primjeraka vrsta pokriva 75 -100 % površine 4 = bez obzira na broj primjeraka vrsta pokriva 50 -75 % površine 3 = bez obzira na broj primjeraka vrsta pokriva 25 -50 % površine 2 = vrlo obilna ili pokriva 10 -25 % površine 1 = obilna, pokrovnost mala, 1 -10 % + = malobrojna, pokrovnost neznatna • Učestalost (frekvencija) – koliko je često vrsta prisutna na izvjesnom br probnih površina (minimum areala) • Stalnost (konstantnost) – 90 -100% probnih površina

OSOBINE FITOCENOZA • Prisutnost (prezentnost) – u koliko je prirodnih sastojina zajednice vrsta prisutna • Socijalnost – način na koji su međusobno raspoređene individue jedne vrste – 5 = u velikim gomilama – 4 = u velikim hrpama – 3 = mali jastučići – 2 = buseni – 1 = pojedinačno • 3. 2

OSOBINE FITOCENOZE • • • Fiziognomija Za fizionomiju značajan spektar životnih formi Spratovnost usled različite visine, različitih ekoloških potreba. Broj spratova veći pod uslovima: 1. veliki broj vrsta; 2. povoljne životne prilike; 3. velika starost fitocenoze – monodominantne (gornje spratove izgrađuje samo jedna vrsta), oligodominantne, polidominantne – “asocijacije blizanci“, “spratovi koji povezuju“, “spratovi koji se zamjenjuju“ • Podzemna spratovnost • Ekološki smisao spratovnosti: na prostoru može živjeti više vrsta 2. ekološki često veoma različitih