Ferrazone tegen bloedarmoede Arnhem 12 Oktober 2017 Carel

Ferrazone tegen bloedarmoede Arnhem, 12 Oktober 2017 Carel Wreesmann VHMP Akzo. Nobel bijeenkomst gepensioneerde leden

Programma Wat is Ferrazone? Bloedarmoede Akzo. Nobel Toekomst Ferrazone VMHP 2

EDTA: een van de vele producten van Ethylene. Diamine Tetra. Acetic acid molecuul dat metaal ionen bindt in water Ca, Mg, Fe, Mn, Zn, Cu, Pb, Ba, . . hand --- tennis bal Reiniging – zowel huishoudelijk als industrieel Papier – pulp bleken met H 2 O 2 Landbouw – sporenelementen Voeding geneesmiddelen Ferrazone VMHP 3

EDTA Productie locatie: Akzo. Nobel Herkenbosch 4 H => Fe(III) + Na => Fe. Na-EDTA. 3 H 2 O Ferrazone VMHP 4

Fe. Na-EDTA: 3 -Dimensionaal Model IJzer(III)-EDTA complex-ion: {Fe(III)-EDTA-OH 2}Universiteit Wageningen 2007 Ferrazone VMHP 5

IJzer EDTA Sinds de jaren 50 al bekend als ijzer meststof • EDTA: sterke binding met ijzer(III) ionen => toch kunnen wortels ijzer uit ijzer EDTA losmaken en opnemen. • planten hebben ijzer nodig voor synthese van groene kleurstof • EDTA beschermt ijzer-ionen tegen precipitatie met fosfaat Ook sinds die tijd bekend • ook mensen kunnen ijzer opnemen uit ijzer EDTA => EDTA, ijzer EDTA: veilig voor menselijke consumptie? Ferrazone VMHP 6

Ferrazone IJzer EDTA voor voeding van Akzo. Nobel Herkenbosch in 2000 • calcium EDTA (E 385) voor voeding • ijzer EDTA (Dissolvine E-Fe-13) voor landbouw • gunstige uitspraak ijzer EDTA in voeding (WHO/FAO 1999) => nieuw project: ijzer EDTA voor voeding? 2002: Handelsnaam Ferrazone VMHP 7

Bloedarmoede WHO: nog steeds 1 – 2 miljard lijders • vooral vrouwen en kinderen in ontwikkelingslanden • maar ook significant in onze westerse wereld Dagelijkse behoefte (mg/d Fe) man 1 zwanger 4 vrouw 2 – 3 baby 1 Volwassene: 3 – 4 g Fe, waarvan 2 – 3 g in hemoglobine Stel opname 0, 5 mg/d Fe te weinig, na 3 jaar 500 mg => bloedarmoede! Ferrazone VMHP 8

IJzer in Voeding In dagelijks voedsel: 10 – 20 mg Fe • ijzer opname: uit vlees >>> uit groente • groente: fytaat => ijzer-ionen heem-ijzer ferritine fytinezuur Ferrazone VMHP 9

Markt Introductie door 2004 • Tang limonade in Brazilië • Veldproef in Kenia • US FDA GRAS! 2006 eerste officiële aanbeveling voor ijzer EDTA FAO/WHO Ferrazone VMHP 10

Veldproef in Kenia Samenwerking met • • Unilever, Universiteit Wageningen onderzoeksinstituut KEMRI in Kenia Veelbelovende resultaten in maïsmeel • • • in overeenstemming met vele eerdere studies publicatie in The Lancet in 2007 basis of WHO aanbevelingen in 2009 Vanaf 2012 • Ferrazone in maïsmeel in steeds meer landen in Afrika Ferrazone VMHP 11

De gebruikte soorten verrijkt maïsmeel hebben ieder hun eigen kleurcode

Meel en water wordt aangevoerd met de ezelwagen

De maïsmeel pap wordt bereid in de schoolkeuken

De schoolkinderen komen binnen voor de schoollunch …

… en eten hun maïspap met/zonder Ferrazone. Foto’s: Saskia Osendarp – Unilever, Universiteit Wageningen

Monotone Voeding • 2017: Nog steeds dagelijkse realiteit in de meeste ontwikkelingslanden … RCK 2015 -04 -13 17

WHO 2009 Type of flour Fortificant HIGH‑extraction LOW-extraction Average daily consumption in g/d > 300 150 – 300 < 150 Fe. Na-EDTA 15 20 40 20 30 60 40 60 not rec. Ferrous sulfate or Ferrous fumarate Electrolytic iron http: //www. who. int/nutrition/publications/micronutrients/wheat_maize_fortification/en/ Ferrazone VMHP 18

Toelatingen na US FDA GRAS Joint (FAO/WHO) Expert Committee on Food Additives (JECFA) 1993 The Committee provisionally concluded that the use of sodium iron EDTA …… would not present a safety problem in supervised food fortification programmes …… 1999 The Committee concluded that sodium iron EDTA could be considered safe when used in supervised food fortification programmes …… 2007 Sodium iron EDTA is suitable for use as a source of iron for food fortification in supervised food fortification programmes …… European Food Safety Authority (EFSA) 2010 Scientific Opinion • on ferric sodium EDTA added for nutritional purposes to foods … 2011 Commission Regulation (EU) No 1161/2011 • … as regards the lists of mineral substances that can be added to foods Ferrazone VMHP 19

Smaakproblemen Roosvice Ferro (Nederland) • ijzer gluconaat => sterk afstotende ijzersmaak • • 1000 mg/L Fe (gevaarlijk in 500 ml fles) vitamine C => helpt niet tegen bloedarmoede? Ondanks EU toelating nog steeds geen Ferrazone Ferrostrane (Frankrijk) • • medicinale siroop met ijzer EDTA => geen ijzersmaak ook geen verkleuring van het gebit Tang (Brazilië) • poederlimonade met ijzer EDTA => ook geen ijzersmaak Ferrazone VMHP 20

Gemalen Fietsen Kellogg’s corn flakes (Nederland) • • elementair ijzer (Fe) extreem zuiver (bereid via elektrolyse) lost op bij p. H = 2, niet bij p. H = 4 p. H maag: nuchter => p. H = 2, maaltijd => p. H = 4 TV programma Keuringsdienst van Waarden • • • uitzending oktober 2009 => GEMALEN FIETSEN! in HAVO leerboek voor scheikunde nog steeds geen Ferrazone in Kellogg’s corn flakes Ferrazone VMHP 21

Staalpillen Ferrofumaraat (Nederland) • • helft van alle zwangere vrouwen 3 x daags 65 mg Fe bij voorkeur op de nuchtere maag bijwerkingen (obstipatie) Feredetaat (India) • • Ferrazone 1 x daags 33 mg Fe inname met/na een maaltijd vrijwel geen lichamelijke klachten Ferrazone VMHP 22

Toekomst EDTA in voeding => • zink: betere opname? (analoog aan ijzer) • lood: lagere bloedspiegels? Hogere dosering voor kleine kinderen • • baby’s: nu toegelaten max 2. 5 mg/d Fe als ijzer EDTA => 5 mg/d ? http: //registerofquestions. efsa. europa. eu/roq. Frontend/question. Loader? question=EFSA-Q-2017 -00696 Betere ijzer status, vooral bij kleine kinderen => Positief effect op ontwikkeling van IQ en emotionele vaardigheden? Ferrazone VMHP 23

Ferrazone tegen bloedarmoede VMHP Akzo. Nobel bijeenkomst gepensioneerde leden Dank voor uw aandacht Ferrazone VMHP 24