FEN EDEBYAT FAKLTES PSKOLOJ BLM PS 209 Aratrma

FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ PSİ 209 - Araştırma Yöntemleri I Öğr. Gör. Filiz KOÇOĞLU

Bilimsel Araştırma Düzenekleri (Deneysel Düzenekler ve Yarı-Deneysel Düzenekler) PSİ 209 - Araştırma Yöntemleri I Hafta-5

Araştırma Düzenekleri İlişki Arayan Araştırma Düzenekleri I. Deneysel Çalışmalar/ Düzenekler II. İlişkisel Çalışmalar/ Düzenekler İlişki Aramayan Araştırma Düzenekleri III. Betimsel Çalışmalar

Araştırma Düzenekleri İlişki Arayan Araştırma Düzenekleri I. Deneysel Çalışmalar/Düzenek ler 1) Klasik Deney Düzeneği 2) Yalnız Sontestli. Denetim Gruplu Deney Düzeneği 3) Dörtlü Solomon Deney Düzeneği 4) Çok Faktörlü Deney Düzenekleri İlişki Aramayan Araştırma Düzenekleri II. İlişkisel Çalışmalar/Düzen ekler III. Betimsel Çalışmalar 1) Tek Grup Öntest-Sontestli Düzenek 2) Karşılaştırma Gruplu Düzenekler 3) Farklı Grupların Bir Bağımlı Değişken Açısından Karşılaştırılması 4) Tek Grubun Birden çok Değişkenler Arası İlişkisinin İncelenmesi 5) Zaman Dizisi Düzenekleri Tek Grup Sontest Düzeneği a) Yalnız Sontestli Karşılaştırma Gruplu Düzenek b) Öntest-Sontestli Karşılaştırma Gruplu Düzenek a) Tek Grup Zaman Dizisi Düzeneği b) Karşılaştırma Gruplu Zaman Dizisi Düzeneği

I. Deneysel Araştırma Düzenekleri Deneysel araştırmalar neden sonuç ilişkisi kurmaya en elverişli araştırmalardır. Değişimleme ve Denetimleme/Kontrol deneysel çalışmaların en önemli özelliğidir.

Deneysel Araştırmaların Mantığı Ø Araştırmacılar bir deneyde bağımsız değişkeni, davranış üzerindeki etkisini gözlemek için değişimler; bu etkinin varlığı, bağımlı değişkenle ölçülür. Ø Deneysel kontrol araştırmacıların, bağımlı değişkende gözlenen değişikliklere, bağımsız değişkenin neden olduğuna ilişkin nedensel çıkarım yapmalarına olanak sağlar. Ø Kontrol deneyin vazgeçilmez unsurudur. Deneysel kontrol şu yollarla gerçekleşir. 1. Değişimleme (Manipulation) 2. Koşullarının Sabitlenmesi 3. Dengeleme

Deneysel Araştırmaların Mantığı Ø Bir deneyde nedensel çıkarım için üç koşul sağlanmalıdır: 1. Birlikte değişim 2. Birbirini izleme 3. Olası alternatif açıklamaların elenmesi

Deneysel Araştırmaların Mantığı Ø Bağımsız Değişken: Araştırmacı tarafından kontrol edilen ya da değişimlenen değişkendir. Ø Bağımlı Değişken: Bağımsız değişkenin etkilerini gözlemlemek için ölçülen değişkendir. ü Bağımlı değişken bağımsız değişkene bağlı olarak değişir. Ø Araştırmacılar bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerinde gözlenebilir etkilere neden olduğundan emin olmak için deneyleri kontrolü biçimde yaparlar.

Araştırma Düzenekleri İlişki Arayan Araştırma Düzenekleri I. Deneysel Çalışmalar/ Düzenekler 1) Klasik Deney Düzeneği 2) Yalnız Sontestli. Denetim Gruplu Deney Düzeneği 3) Dörtlü Solomon Deney Düzeneği 4) Çok Faktörlü Deney Düzenekleri

• Yarı Deneysel Çalışmalar/Düzenekler 1) Gerçek deneylerin yürütülmesinin mümkün olmadığı zaman önemli bir alternatiftir. 2) Bu yöntemde kontrol sağlanamaz ve seçkisiz atama yöntemi kullanılamaz. 3) Çalışmacı iç geçerliliğe yönelik tehditleri yok etmek için çaba harcamalıdır. 4) İç geçerliliği çok düşüktür. Bundan dolayı da Tek Grup Öntest-Son Test Deseni ya da Ön-Deneysel Desen olarak adlandırılır. 5) Bu yöntem, uygulama, müdahale ve karşılaştırmayı kapsar fakat gerçek deneylerde bulunan kontrol derecesinden yoksundur. 6) Nasıl ki seçkisiz atama gerçek deneyin ayırıcı özelliği ise seçkisiz atamanın olmayışı da yarı deneysel desenin ayırıcı bir özelliğidir.

• Yarı Deneysel Çalışmalar/Düzenekler 7. Nedensellikten söz edebilmek için değişimleme, kontrol ve seçkisiz atama olmazsa olmaz işlemlerdendir. 8. Çoğu çalışmada problemin doğası gereği bu işlemler uygulanamaz. 9. Yarı deneysel çalışmalar, deneysel çalışmalarla ilişkisel çalışmalar arasında yer alır. Bunun nedeni, nedensellik koşullarından bir ya da birkaçının sağlanamamasıdır. 10. Örneğin pek çok karıştırıcı değişken kontrol altında tutulsa da seçkisiz seçim ve atama yapılmamış olması, seçkisiz seçim-atama ve kontrol sağlansa da bağımsız değişken olarak değiştirilemez-kalıcı denek değişkenleriyle çalışması, o çalışmanın yarı-deneysel çalışma olması için yeterlidir.

• Yarı Deneysel Çalışmalar/Düzenekler 1. Tek Grup Öntest- Sontest Deseni Gruplar Grup Öntest Ö 1 İşlem X (Grupla Danışma) Sontest Ö 2

• Yarı Deneysel Çalışmalar/Düzenekler 2. Denk Olmayan Kontrol Grup Deseni: Gruplar Deney Grubu Kontrol Grubu Öntest Ö 1 Değişimleme X Sontest Ö 3 Ö 2

• Yarı Deneysel Çalışmalar/Düzenekler 3. Kesintili Zaman Dizileri Deseni Ö 1 Ö 2 Ö 3 Ö 4 X Ö 5 Ö 6 Ö 7 Ö 8

• Yarı Deneysel Çalışmalar/Düzenekler 4. Denk Olmayan Kontrol Gruplu Zaman Dizileri Deseni Deney Grubu Ö 1 Ö 2 Ö 3 Ö 4 Ö 5 Kontrol Grubu Ö 1 Ö 2 Ö 3 Ö 4 Ö 5 X Ö 6 Ö 7 Ö 8 Ö 9 Ö 10