FEN BLMLER 5 1 NTE GNE DNYA VE

FEN BİLİMLERİ 5 1. ÜNİTE GÜNEŞ, DÜNYA, VE AY 2. Ay’ın Yapısı ve Özellikleri 1

KAZANIMLAR F. 5. 1. 2. 1. Ay’ın özelliklerini açıklar. F. 5. 1. 2. 2. Ay’da canlıların yaşayabileceğine yönelik ürettiği fikirleri tartışır. F. 5. 1. 3. 1. Ay’ın dönme ve dolanma hareketlerini açıklar. 2

AY’IN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ Anahtar Kelime ve Kavramlar - Ay’ın yapısı - Uydu - Krater 3

Etrafımızda yüzeyi Ay’ın yüzeyine benzeyen nesne var mıdır? Ay’ın büyüklüğünün ve uzaklığının bir önemi var mıdır? Bu gök cisminin algılanan büyüklüğü ile Dünya’mıza olan uzaklığı arasında nasıl bir ilişki vardır? 3/12/2021 4

Bulutsuz bir gecede gökyüzüne baktığınızda, gökyüzünde parlayan birçok gök cismi görebiliriz. Bu gök cisimleri arasında Dünya’ya en yakın olan Ay’dır. Ay, Dünya’mızın tek doğal uydusudur. Ay bir ışık kaynağı olmadığı halde Güneş’ten aldığı ışınlar sayesinde Dünya’dan 3/12/2021 5

Güneş ve Ay’ın aynı büyüklükteymiş gibi gözükmeleri dikkatinizi çekti mi? Sizce bu iki gök cisminin büyüklükleri aynı mıdır? Eğer aynı değilse nasıl oluyor da aynı büyüklükteymiş gibi görünüyor? 6

Ay, Dünya’dan çok daha küçük bir gök cismidir. Dünya’dan gökyüzüne baktığımızda Ay’ı diğer gökcisimlerinden daha büyükmüş gibi görürüz. Ay’ın Güneş’ten daha büyükmüş gibi görünmesinin sebebi Dünya’mıza Güneş’ten daha 3/12/2021 7

Güneş’ in çapı Ay’ın çapından yaklaşık olarak 400 kat daha büyük olmasına rağmen Dünya’dan bakıldığında Güneş ve Ay hemen aynı büyüklükte görünür. Ay, Dünya’ya yaklaşık 384 000 km Uzaklıkta iken Güneş’in Dünyadan uzaklığı yaklaşık 150 000 8

Cisimler bizden uzaklaştıkça onları gerçek boyutlarından daha küçük olarak algılarız. 100 tane dünya yana dizilirse Güneş’ in çapına denk gelir. 4 tane Ay yana dizilirse Dünya’ nın çapına denk gelir. 9

Güneş hacimce Dünya’dan yaklaşık olarak 1000. 000(1 milyon) kat daha büyüktür. Güneş, yaklaşık 1 milyon tane Dünya’yı içine alabilecek büyüklüktedir. Dünya, yaklaşık 64 tane Ay’ı içine alabilecek büyüklüktedir. 10

Ay’ın şekli bir küreye benzer. Bu kürenin yüzeyi pürüzsüz değildir. Ay’ın yüzeyinde meteor denilen gök cisimlerinin çarpması sonucunda derin çukurlar oluşmuştur. Bu çukurlara krater adı verilir. Kraterlerin yanı sıra Ay yüzeyinde kayalıklar, vadiler ve yüksek dağlar da bulunur. 11

Ay’ın atmosferi çok ince bir tabaka halindedir. Dünya’nın atmosferiyle kıyaslanacak olursa Ay’ın atmosferi yok denecek kadar azdır. Bu yüzden rüzgâr, yağış gibi hava olayları Ay’da görülmez. Gece ve gündüz arasındaki sıcaklık farkı da çok fazladır. 12

Ay’ın yüzeyi toz tabakası ile kaplıdır. Ay’da rüzgar ve yağmurun olmaması sebebiyle yüzeydeki toz tabakası hiç Bu nedenle astronotların değişmeden kalır. Ay’da bıraktıkları ayak izleri sonsuza dek hiç bozulmadan kalabilir. 13

Güneş’in büyüklüğünü bir Basketbol topu kadar kabul edersek, Dünya bir Nohut tanesi ve Ay ise bir karabiber tanesi kadar olur. Büyükten küçüğe güneş, dünya ve ay şeklinde sıralanır. 14

İnsanlar çok eski zamanlardan günümüze kadar gökyüzünü ve orada gördüklerini daima merak etmişlerdir. İlk uzay aracı, aynı zamanda Dünya’nın ilk yapay uydusu Sputnik 1 4 Ekim 1957’de Dünya yörüngesine yerleştirildi. 3 Kasım 1957’de ilk defa bir canlı olan Laika(Layka) adlı köpekle birlikte Sputnik 2 uzaya 15

12 Nisan 1961 yılında uzaya çıkıp Dünya’nın çevresinde 89 dakika 34 saniye kalan asronot kimdir? Uzaya çıkıp Dünya’yı yörüngeden izleyen Sovyetler Birliği asronotu kimdir? *

Uzaya ilk çıkan insan Yuri Gagarin (Yuri Gagarin) 12 Nisan 1961’de Vostok (Vostok) uzay aracıyla uzay yolculuğuna çıkmıştır. Dünya’nın yörüngesinde tur atmıştır. Uçuşu 1. 5 saat sürmüştür. *

Ay’a ilk ne zaman gidildi? İlk hangi ülke ve hangi uzay aracı ile ve kaç astronot Ay’a gitti? İlk kim Ay’a ayak bastı? *

Ay’a ilk insanlı iniş 16 Temmuz 1969’da Apollo 11 uzay aracı ile gerçekleşmiştir. Apollo 11 (Apollo 11) isimli uzay aracı ile Ay’a ayak basan ilk astronot Neil Armstrong’dur (Neyıl Armsıtrong). *

KONUMUZ BİTMİŞTİR. KONUYU EVDE TEKRAR ETMEYİ UNUTMAYIN. KONU ÖZETİNİ ÇIKARIN. 20