Fakultet za poslovnu ekonomiju Turizam i hotelijerstvo TURIZAM

Fakultet za poslovnu ekonomiju Turizam i hotelijerstvo TURIZAM I PROSTOR Doc. dr Danica Petrović dpetrovic@sinergija. edu. ba

Korištenje i organizacija prostora u turizmu Naučna disciplina: Prostorno planiranje Opšta namjena prostora obuhvata: Obradive / poljoprivredne površine (njive, livade, vinograde, voćnjake, vrtove) Pašnjake i vlažna zemljišta (bare, ribnjaci) Šumske površine Vodene površine (rijeke, kanali, akumulaciona/vještačka i prirodna jezera) Ostale površine: - izgrađena naselja, infrastrukturni objekt, industrijski, energetski, komercijalni - rudarske, neplodne, močvarne, degradirane Posebna namjena prostora obuhvata: Objekti za stanovanje Obrazovne, zdravstvene, kulturne institucije Saobraćajna mreža Infrastruktura Zelene površine / parkovi i rekreativni prostori TURISTIČKA DESTINACIJA Predstavlja definisan i organizovan fizičko/geografski prostor koji je namijenjen za reallizaciju turističkih aktivnosti.

Urbani prostorni sistemi Turistički poslovni distrikt Gradovi kao turističke destinacije - Trend rasta gradskog turizma Globalni gradovi – New York, London Kulturne prestonice – Beč, Prag, Budimpešta Umjetnički gradovi – Firenca, Madrid Gradovi sa kulturno-istorijskim nasleđem / zaštićenom baštinom – Venecija, Oxford, Graz, Krakov VENECIJA 400 god. n. e. 117 ostrva, 409 mostova

Bazilika i Trg Svetog Marka

Glavni trg u Gracu – dio svjetske kulturne baštine pod zaštitom UNESCO

Ruralni prostorni sistemi Zahvaćena procesom depopulacije Raste interesovanje savremenog turiste za boravkom u ruralnim područjima Program ruralnog područja – Organizacija za ekonomsku saradnju i razvoj – OECD: 1) Periferni ili udaljeni regioni – rijetka naseljenost 2) Središni, u kojima se nalazi veći procenat ruralnog područja 3) Ekonomski integrisani regioni, često blizu velikih urbanih sredina – razvijaju velike farme, raznovrsnu ekonomiju, dobre usluge. .

Kontrasti u urbanom i ruralnom turističkom prostoru Urbani turizam Ruralni turizam Malo otvorenog prostora Mnogo otvorenog prostora Naselja preko 10. 000 stanovnika Naselja ispod 10. 000 stanovnika Gusto naseljen prostor Rijetko naseljen prostor Izgrađeno okruženje Prirodno okruženje Mnoge aktivnosti u zatvorenom Mnoge aktivnosti na otvorenom Infrastruktura razvijena Slaba infrastruktura Jako okruženje maloprodaje Jaka individualna aktivnost Velike institucije sistema Mali sistemi Samo podržavanje turizma Turizam podržava druge interese Mnogo turista / gostiju Malo turista / gostiju Anoniman odnos sa gostima Lični odnosi sa gostima Kosmopolitska atmosfera Lokalna atmosfera Rijetko pod uticajem sezonskih faktora Često pod uticajem sezonskih faktora Radna snaga živi daleko od radnog mjesta Radna snaga živi blizu radnog mjesta

Organizacija prostora u turizmu Organizacija i upravljanje prostorom u turizmu imaju izuzetno važnu ulogu u određivanju karaktera destinacije Prostorna analiza destinacije izdvaja dva tipa regiona / oblasti: 1) Frontalni regioni 2) Zaleđinski regioni • I. Njihov razvoj se odvija kroz nekoliko faza: faza – frontalni region je oformljen i u potpunosti okrenut ka turistima (all inclusive risorts i tematski parkovi) II. faza – frontalni regioni su okrenuti turistima, ali se kreiraju tako da turiste podsjećaju na zaleđinske regione III. faza – frontalni region na određeni način simulira zaleđinski region, prije svega po nekim funkcijama , ali i po izgledu IV. faza – zaleđinski regioni u kojima je prisutan turizam, odn. turisti V. faza – zaleđinski regioni u kojima turisti mogu privremeno da borave, skromna turistička infrastruktura VI. faza - pravi zaleđinski regioni, nisu predviđeni za turiste

1. Beograd 1, 5 milion noćenja Najposjećenije mjesto u Srbiji Beograd posjeti više stranih turista nego sva ostala turistička mjesta u Srbiji zajedno Bogato kulturno-istorijsko nasleđe Različite manifestacije Noćni život Avio-saobraćaj i direktni letovi iz mnogih zemalja

2. Novi Sad 287 167 noćenja Festival EXIT – najviše doprinosi stalnom rastu stranih posjetilaca

3. Zlatibor 426 831 noćenja

4. Vrnjačka Banja 497 893 noćenja Najpopularnija banja kao lečilište i mjesto za odmor

5. Kopaonik Povoljni uslovi za skijanje Nacionalni park Kopaonik 11 810 ha Pod posebnom zaštitom Nacionalnog parka 698 ha, 11 rezervata prirode

6. Niš Najveći grad u južnom dijelu Srbije Porast posjeta stranih turista za 24% i porast noćenja za 18% Festival Nišvil

Gradovi Republike Srpske I rang III rang Banja Luka Šipovo Prnjavor Prijedor Ribnik Rogatica Bijeljina Laktaši Kalinovik Istočno Sarajevo Mrkonjić Grad Kozarska Dubica Trebinje Milići Pelagićevo Teslić Doboj Bratunac Foča Srebrenica Brod Višegrad Zvornik Gradiška Vlasenica Nevesinje Gacko Novo Grad Bileća Srbac Ljubinje * Na osnovu broja noćenja, broja gostiju, dolazaka, ponude. .

Banjski turizam Planinski turizam Jahorina Volujak Maglić Zelengora Kozara Vitorog Manjača Velež Vrućica Dvorovi Laktaši Višegradska Banja Kulaši Slatina Mlječanica

Pitanja 1. Opšta namjena prostora je. . . ? 2. Posebna najmjena prostora. . ? 3. Šta je lokalna destinacija? 4. Centralni turistički distrikt? 5. Šta su primarne turističke atrakcije? 6. Šta su sekundarne turističke atrakcije? 7. Šta je turistički poslovni distrikt? 8. Koja su tri tipa ruralnih regiona? 9. Koja su dva tipa regiona / oblasti? 10. Šta su frontalni regioni? 11. Šta su zaleđinski regioni?