FAKULTET POLITIKIH NAUKA Beograd INFORMATIKA Predavanje OPTA TEORIJA

FAKULTET POLITIČKIH NAUKA, Beograd INFORMATIKA Predavanje: OPŠTA TEORIJA SISTEMA Prof. dr Vladimir Štambuk Asistent Mr Nebojša Mrdja Mart 2007

DEFINISANJE OPŠTE TEORIJE SISTEMA u Fon Bertalanfi (“Opšta teorija sistema: novi pristup jedinstvu nauke”, 1950) je formulisao elemente opšte teorije sistema: n n n dinamička interakcija, koncept heurističnosti, i razlikovanje otvorenih i zatvorenih sistema. 2

Dinamička interakcija u Sve što funkcioniše – sve je u dinamičkom stanju – sve je u dinamičkoj interakciji. u Dinamička interakcija se ispoljava u stohastičkim relacijama koje obezbeđuju stalne promene. u Dinamička ravnoteža se zasniva na dinamičkim interakcijama – na stalnim promenama. 3

Heurističnost u Heurističnost predstavlja način rešavanja nekog problema. u Kada ne postoji poznati način rešavanja nekog problema primenjuje se heuristički metod koji se bavi slučajnim izborima i verovatnoćom. u Heuristički metod se oslanja na spekulativne formulacije kao osnove datog istraživanja. 4

ZATVORENI SISTEMI u Zatvoreni sistemi su oni sistemi koji sa svojim okruženjem ne razmenjuju informacije, materiju i energiju. u Oni postoje samo kao teorijska konstrukcija. u Koncept zatvorenog sistema se koristi za proučavanje fenomena entropije. u Pošto čovek entropiju ne može da izučava u prirodi on mora da stvara teorijski model za njeno proučavanje. 5

OTVORENI SISTEMI u Otvoreni sistemi su sistemi koji sa svojim okruženjem razmenjuju informacije, materiju i energiju. u Oni “komuniciraju” sa okruženjem i moguće je upoznati njihovu strukturu i dinamiku. u Relativno izolovani sistemi su podvrsta otvorenih sistema, oni samo preko odredjenih veza (kontaktnih ploča) komuniciraju sa okruženjem. 6

ZNAČAJ RAZLIKOVANJA OTVORENOG I ZATVORENOG SISTEMA u Fon Bertalanfi: promene su karakteristika socijetalnih sistema a oni su otvoreni. u Na tim postulatima došlo je do povezivanja različitih nauka i promene cilja istraživanja. u To povezivanje se najbolje može videti na primeru primene Opšte teorije sistema u društvenim naukama. 7

Opšta teorija sistema u Opšta teorija sistema se koristi za: u u istraživanje dinamičke ravnoteže u društvenim sistemima, proučavanje socijetalnih organizacija i njihovih struktura, shvatanje entropije i negentropije (mehanizam održavanja i mehanizam prilagodjavanja), i ekvifinalitet u otvorenim sistema. 8

SAMOREGULACIJA SISTEMA u Pojam samoregulacije sistema označava sposobnost sistema da: n n n u koristeći sopstvene resurse, na osnovu “naučenih” zapamćenih reakcija, uz upotrebu dinamičke ravnoteže, samostalno ili bez bitne prisutnosti čoveka, stvara upravljačka dejstva koja vode ka održavanju harmonije ili dinamičke ravnoteže sistema. Samoregulacija sistema se zasniva na sposobnosti sistema da “pamti” i “uči”. 9

AUTOMATIZACIJA u Automatizacija podrazumeva postojanje: n n unapred razradjenog programa upravljačkih dejstava koji će stupiti na snagu u momentu kad dodje do odredjenog oblika poremećaja u delovanju sistema. u To nisu sistemi koji “uče” već reprodukuju isti način delovanja. u Automatizovane reakcije najbolje funkcionišu: n n u sistemima sa malim brojem parametara, i sistemima u kojima je ponašanje elemenata determinističko. 10