EVRESEL FAALYETLERDE KALTE YNETM SSTEMLER KALTE KONTROL KALTE

ÇEVRESEL FAALİYETLERDE KALİTE YÖNETİM SİSTEMLERİ KALİTE KONTROL, KALİTE GÜVENCESİ VE KALİTE İYİLEŞTİRME PROF. DR. YÜKSEL ARDALI

Kalite Kontrol Kalite kontrol, ürün veya hizmetlerin belirlenen standartlara ve gerekliliklere uygunluğunu denetlemek amacıyla gerçekleştirilen doğrulama faaliyetleri ile bu faaliyetler sırasında kullanılan yöntem ve araçların bütünüdür. Kalite kontrol, ürün ve hizmetlerin talep sahiplerine sunulmasından daha önce beklentileri karşılayıp karşılamayacağını uygun yöntemlerle inceleyip test ederek, olası hataların ve yetersizliklerin önlenmesini amaçlayan bir uygulamadır. Kalite kontrol, kalitenin sürekli denetim altında tutulmasını amaçlar. İlk örnekleri üretim sektörüne yönelik olarak ortaya çıkmış olmakla birlikte, günümüzde hizmet alanında da yaygın şekilde uygulanan bir kalite sağlama aracıdır.

Kalite Kontrol Örneğin, yeni satın alındığı halde bazı fonksiyonları çalışmayan bir telefon kadar, geç servis edilen bir yemek ya da iyi temizlenmemiş bir otel odası da müşterisini memnun etmez ve beklentileri karşılamaz. Bu ürünlerin ve hizmetlerin beklentileri karşılayacak nitelikte olmasını sağlayacak standartların belirlenmesi ve bu standartları karşılama durumunun tasarımdan sunuma kadar geçen süre boyunca uygun yöntemlerle kontrol edilmesi kalite sağlamanın yollarından biridir.

Kalite Kontrol Ø Normal şartlarda herhangi bir ürünün veya hizmetin kaliteli olup olmadığı, o ürünü veya hizmeti sunduktan sonra müşterilerin tepkilerini almak suretiyle değerlendirilebilir. Ø Müşterilerin memnuniyet düzeyi, başka bir deyişle ürün veya hizmetin beklentilere cevap verebilme durumu, şüphesiz kaliteyle ilgili az çok fikir sahibi olunmasına da yardımcı olacaktır. Ancak böyle bir tespit aynı zamanda oldukça risklidir ve kalitenin sürdürülebilir olarak sağlanmasında etkili bir uygulama değildir. Ø Bu yöntemin kuruluşların zaman, para ve itibar kaybetmesine; çalışanların yaptıkları işe olan inancının sarsılmasına ve motivasyonlarının düşmesine; aynı kalite düzeyinin sürekli sağlanamamasına neden olma ihtimali yüksektir. Ø Bu çerçevede, günümüzde kalite kontrol, söz konusu riskleri ortadan kaldırmak üzere uygulanan önemli bir kalite sağlama aracı olarak karşımıza çıkmaktadır.

Kalite kontrolün faydalarını aşağıdaki gibi özetlemek mümkündür: ü Hataların önceden tespit edilmesiyle kuruluşların zamandan ve paradan tasarruf etmelerini sağlar. ü İşçilik ve malzeme kayıplarının en aza indirilmesini sağlar. ü En düşük maliyetlerle en yüksek verimin elde edilmesini sağlar. ü Çalışan motivasyonunu arttırır. ü Ürün ve hizmet kalitesinin iyileştirilmesini teşvik eder. ü Hatalı ürün veya hizmetin müşteriye ulaştırılmasını önler. ü Kuruluşun itibarının korunmasını sağlar. ü Müşterinin memnuniyet düzeyinin artmasını sağlar. ü Rekabet avantajları sağlar. ü Ürün tasarımının geliştirilmesini sağlar.

Kalite Kontrol Kalite kontrol hem ürün/hizmet üreten kuruluşlar, hem de müşteriler açısından önemli bir kalite aracıdır. Ürün/hizmet üreten kuruluşlar, kalite kontrol uygulamaları sayesinde müşteri beklentilerini karşılayan ürün ve hizmetleri en ekonomik koşullarda üretip, bunları müşteriye en düşük fiyatlarla sunmayı amaçlarlar. Müşteriler ise, kalite kontrol uygulaması sayesinde, kendi beklentilerine ve ekonomik durumlarına en uygun ürün ve hizmetleri satın alabilirler. Kalite kontrol, en iyi maliyetle en yüksek faydayı elde etmeyi sağlamakla birlikte, bazı işletme sahipleri, kalite kontrolü ek yük ve masraf kaynağı olarak görmektedir. Oysa etkili şekilde gerçekleştirilen kalite kontrol masrafları, kalitesiz ürün veya hizmetlerin neden olacağı zararlarla kıyaslandığında çok daha düşüktür. Başka bir deyişle, kalitesizliğin maliyeti oldukça yüksektir. Kalitesizlik, önlem alınmadığı takdirde işletmeleri iflasa kadar sürükleyebilecek ciddi bir problemdir. Bu nedenle, ilk baştaki yatırım maliyetleri yüksek gibi görünse bile, kalite kontrol sistemleri, kaliteli ürün ve hizmet üretimini sağlayarak önemli kazançlar elde edilmesini sağlayacaktır.

Kalite Kontrolünün Tarihsel Gelişimi Kalite kontrol, en basit anlamıyla kalitenin kontrol altında tutulmasıdır. Kalite kontrolü, basit uygulamalarla başlamış ve günümüze kadar önemli değişimlere uğrayarak gelişmiştir.

Muayene Dönemi Kalite kontrolü, kalite beklentisinin varoluşuyla birlikte tarih içerisinde farklı şekillerde ve yöntemlerle uygulanmış bir kalite sağlama aracıdır. Eski çağlardan beri yapılan işlerin, üretilen ürün ve hizmetlerin beklentileri karşılayıp karşılamadığı ve arzu edilen niteliklere sahip olup olmadığı gerek görsel, gerekse teknik yöntemlerle doğrudan veya dolaylı olarak sürekli denetlenmiştir. Muayene, belirlenmiş özellikleri tanımayan ve standartlara uygun olmayan kötü ürünlerin ayıklanması ve mümkün olduğunda düzeltilmesini içeren bir kontrol mekanizması olarak kullanılmıştır. Muayene yöntemi günümüzde hala uygulanmakla birlikte, ilk ortaya çıktığı ve yaygın olarak kullanıldığı dönemlerde olduğu gibi kalite sorunlarının temel çözümü olarak görülmemekte; ancak çok geniş bir yelpazede başka sistemlerle birlikte uygulanacabilecek yöntemlerden sadece bir tanesi olarak değerlendirilmektedir.

İstatistiksel Kalite Kontrol Dönemi Muayene alanındaki yetersizliklerin giderilmesi için yapılan çalışmaların en önemlilerinden biri, muayenenin son kontrollerden ara ve başlangıç süreçlerindeki ürün ve üretim kontrollerini de içerecek şekilde genişletilmesidir. Bu yaklaşım hataların önceden tespit edilebilmesine de olanak sağlamıştır. süreçlerdeki değişkenliğin rastantısal mı, yoksa belirli bir nedene mi (kalibrasyonu bozuk teçhizat, hatalı işçilik vb. ) bağlı olduğunu tanımlayabilmek amacıyla, Shewhart, 1924 yılında bugünkü modern kalite kontrol diyagramlarının ilk örneklerini oluşturmuştur.

İstatistiksel kalite mümkündür: kontrolünün genel özelliklerini aşağıdaki gibi özetlemek

Günümüzde en sık uygulanan istatistiksel kalite kontrol teknikleri arasında histogram, akış şemaları, neden-sonuç diyagramı, frekans dağılımı, kontrol listeleri, Pareto diyagramı, verilerin gruplandırılması vb. sayılabilir.

Kalite Kontrol Kuruluşların kalitenin oluşturulması ve korunmasını sağlamak üzere uygun bir kalite kontrol sistemi işletmeleri önemlidir. Kurulacak kalite kontrol sisteminin yapısı çeşitli faktörlere bağlı olarak değişkenlik gösterebilecektir. Önemli olan mevut faktörler altında en etkin kalite kontrol uygulamasını gerçekleştirebilmektedir. Söz konusu faktörlerden bazıları aşağıdaki gibi sıralanabilir: • Üretimde girdi olarak kullanılan malzemelerin niteliği ve kalite profili, • Üretim yöntem ve teknolojileri, • Ürün/hizmet üreten kuruluşun ekonomik şartları, • Önceden belirlenmiş standart ve yaptırımların varlığı vb.

Kalite Kontrol

KALİTE GÜVENCESİ Kalite güvencesi, toplam kalite uygulamalarının önemli bir parçasıdır. Kalite güvencesi, müşteri beklentilerini tam olarak karşılayacak kalitedeki ürün veya hizmetlerin üretilmesini sağlamaya yönelik olarak bir sistem dahilinde kalite planlaması, organizasyonu ve kontrolünü içeren planlı faaliyetler bütünüdür. Kalite güvencesinin ISO 8402 Kalite Sözlüğü’ndeki tanımı “ürün ya da hizmetin kalite için belirlenmiş gereklilikleri karşılamasında yeterli güveni sağlayacak planlı ve sistematik çalışmaların toplamı” şeklinde yapılmaktadır. Kalite güvence uygulamaları ürün veya hizmetlerde standartlardan sapmaların nedenlerini belirlemek ve süreç standardizasyonu sağlamak üzere kullanılır; kalite planlaması ve hata önleme yaklaşımlarını içerir.

KALİTE GÜVENCESİ Klasik kalite kontrol yöntemlerinde uygulanan hata arama ve ayıklama yerine, bu hataların nedenleri üzerine odaklanılmasını ve hataya neden olan etmenlerin ortadan kaldırılmasını hedefleyen kalite güvence sistemlerinin sağlayacağı faydaları aşağıdaki gibi özetlemek mümkündür:

Kalite güvence sistemlerinin oluşturulmasında dikkate alınacak başlıca adımlar aşağıda özetlenmiştir: Kalite güvence gerekliliklerinin belirlenmesi: Yöneticilerin ve Personelin Eğitimi: Organizasyon: Ön Değerlendirme: Kalite Planlama: Uygulama ve değerlendirme: İç denetim: Dış denetim: Sürekli İyileşme:

KALİTE İYİLEŞTİRME Endüstri Devrimi zamanında, artan üretim miktarları ve rekabet şartları ürünlerin ve süreçlerin sürekli iyileştirilmesine ve özellikle üretim sektöründe hızlı gelişmelerin yaşanmasına neden olmuştur. Bu gelişmeler, sürekli iyileştirme yaklaşımlarının şekillenmeye başlamasında önemli bir rol oynamıştır. Deming, Juran, Crosby gibi birçok kalite öncüsü, farklı açılardan ele alsalar da kalite iyileştirmenin önemine vurgular yapmışlardır. Deming, çalışanlara hedefler verilmesi ve süreçlerde sürekli iyileştirmeler yapılması gerektiğini vurgulamaktadır. Juran ise iyileştirmeyi daha sistematik bir şekilde ele alıp kalitenin temeline oturtmaktadır. Juran’a göre, kalite sağlamanın ilk yolu kuruluşa ait vizyonun, stratejilerin ve hedeflerin belirlenmesidir.

Kalite tesadüfen elde edilebilecek birşey değildir. Dolayısıyla belirlenen hedeflerin amacına ulaşması ve olumlu sonuçlar elde edilebilmesi için yönetim süreçlerinde sistemli bir kalite planlaması, kalite kontrolü ve kalite geliştirme çalışmaları yapmak gerekmektedir.

Juran Üçlemesi olarak adlandırılan kalite yönetim yaklaşımında kalitenin geliştirilmesinde, dolayısıyla iyileştirilmesinde göz önüne alınacak başlıca ilkeler aşağıdaki gibi özetlemektedir: v v Kalite iyileştirme ihtiyaçlarının tespit edilmesi Kalite iyileştirme projelerinin tanımlanması Proje geliştirme ekiplerinin oluşturulması Proje ekiplerine, kalitesizlik nedenlerini belirleyebilmeleri, çözümleri tasarlayabilmeleri ve elde edilen kazanımları korumaya yönelik kontrol sistemleri geliştirebilmeleri için gerekli kaynakların, eğitimin ve motivasyonun verilmesi

TEŞEKKÜRLER