ETMDE DRAMA 1 DRAMA NEDR Bir szc bir

EĞİTİMDE DRAMA

1. DRAMA NEDİR? Bir sözcüğü, bir kavramı, bir davranışı, bir cümleyi, bir fikri ya da yaşantıyı, veya bir olayı, tiyatro tekniklerinden yararlanarak, oyun veya oyunlar geliştirerek canlandırma olarak tanımlanan Yaratıcı Drama; olay, olgu, yaşantı ve bilgileri yeniden yapılandırmaya yönelik etkinlikleri içerir.

l Eğitimde Yaratıcı Drama, doğaçlama, rol oynama vb. tekniklerden yararlanılarak, bir grup çalışması içinde, bireylerin, bir yaşantıyı, bir olayı, bir fikri, kimi zaman bir soyut kavramı ya da davranışı, "oyunsu" süreçlerle anlamlandırması, canlandırmasıdır.

l Yaratıcı drama; önceden yazılmış bir metin olmaksızın, katılımcıların kendi yaratıcı buluşları, özgün düşünceleri, öznel anıları ve bilgilerine dayanarak oluşturdukları eylem durumları ve doğaçlama canlandırmalardır.

Sonuç Olarak ; l Bir düşünceyi beden diliyle, hareket ederek, devinimle anlatımdır. l İçsel bir durumun, bir tasarımın, bir düşüncenin eyleme dönüşmesidir. l Dramayla birey düşünür, plan yapar, organize eder ve düşüncesini eyleme dönüştürerek uygular.

l Bu süreçte de yaşantılar yoluyla yeni davranış ve duyguları öğrenir, deneyim sahibi olur. l Böylece birey duygularını kontrol edebilme, değiştirebilme, düşüncelerini ifade edebilme, konuşarak iletişim kurabilme gibi yeteneklerini geliştirir.

TÜRKİYE’DE DRAMA l Buradan hareketle, eğitimde yaratıcı dramanın Türkiye’deki tarihsel sürecine bakacak olursak, Cumhuriyet’in ilk yıllarında İ. Hakkı Baltacıoğlu’nun “okulda tiyatro” anlayışı ile daha önce kullanılan “dramatizasyon” tekniğine getirdiği yenilikleri görebiliriz.

l l Cumhuriyet döneminde 1926 tarihli İlkokul Programı'nda dramatizasyon sözcüğü ile karşılaşılmaktadır. 1950'lerde ilkokullardan ortaokula değin yararlanılması gereken gösteriler drama etkinliklerinin bir bölümünü kapsar. 1962'de Ortaokul Programı'nda dramayı temsil yoluyla canlandırma olarak görmekteyiz. 1965'de bir yöntem olarak derslerin öğretiminde ve 1968 İlkokul Programı'nda da dramatize etme sözcüğü ile karşılaşmaktayız.

l Ancak Türkiye’de çağdaş bir yaklaşımla ele alındığı tarih 1980’lerin başına rastlar. Bu yıllarda sanat eğitimi ve tiyatro alanlarında İnci San ile Tamer Levent’in çalışmaları dikkat çekmektedir. l 1980'li yıllardan bugünlere ise yaratıcı drama çağdaş yaklaşımlarla ve bilimsel olarak ele alınmış, özellikle yüksek lisans ve doktora düzeyindeki tezlerle kuramsal olarak geliştirilmeye çalışılmıştır. Kuramsal çalışmaların yanı sıra seminerler, kurslar ve atölye etkinleriyle yaratıcı drama günümüz ilköğretim sürecinin önemli bir parçasını oluşturmuştur.

2. DRAMANIN YARARLARI l l Çocukta yaratıcılığı ve hayal gücünü geliştirir. Zihinsel kapasiteyi geliştirir. Kendilik kavramının gelişmesinde katkı sağlar. Bağımsız düşünme ve karar verme becerilerini geliştirir.

l l l Duyguların farkına varılması ve ifade edilmesini sağlar. İletişim becerilerine olumlu katkı yapar. Sosyal farkındalığın artması ve problem çözme yeteneğinin gelişmesini sağlar. Demokrasi eğitimine destek olur. Grup içi süreçlere olumlu katkılarda bulunur (arkadaşlık).

l l l Öğretmenlerle öğrenciler arasındaki olumlu ilişkilere katkıda bulunur. Genel olarak öğrenci performansına olumlu etkide bulunur. Özel niteliklere sahip çocukların (zihinsel engelli, bedensel engelli, duygusal bozukluğa sahip çocukların) eğitilmesine katkıda bulunur. İletişim becerilerine olumlu katkı sağlar

3. DRAMANIN HEDEFLERİ l l l l l Yaratıcılığı geliştirme, Estetik gelişimi sağlama, Eleştirel düşünme yeteneği kazandırma, birlikte çalışma alışkanlığı kazandırma, sosyal gelişimi sağlama, kendine güven duyma ve karar verme becerilerini geliştirme, dil ve iletişim becerilerini kazandırma, Soyut kavramları ya da yaşantıları somutlaştırma, İmgelem gücünü, duygularını ve düşüncelerini geliştirme.

4. DRAMA TÜRLERİ l PSİKODRAMA l EĞİTİCİ DRAMA l YARATICI DRAMA

PSİKODRAMA l Kişilik, kişiler arası ilişki, çatışma ve duygu sorunlarının özel dramatik yöntemlerle keşfedildiği bir grup yöntemidir.

YARATICI DRAMA l Yaratıcılık özelliğini geliştirmek ve oyun yoluyla düş güçlerini harekete geçirmek için çocuklarla yapılan drama etkinliklerine yaratıcı drama denir.

EĞİTİCİ DRAMA l l Eğitici drama, çocuğun psikolojik yapı ve psikolojik yaşantılar konusunda bilinçlenmesini ve özel bir yetenek olarak yaratıcılığı kazanmasını da amaçlar.

5. EĞİTİMDE YARATICI DRAMA UYGULAMA BOYUTLARI l l l Öğretim yöntemi olarak yaratıcı drama, Sanat eğitimi alanı olarak yaratıcı drama , Kişisel-sosyal gelişim yöntemi olarak yaratıcı drama.

5. DRAMANIN YÖNTEMLERİ/ AŞAMALARI l l l Isınma ve Rahatlama Çalışmaları Oyunlar Doğaçlama Oluşum Değerlendirme

Isınma : Isınma , eğitimde dramanın önemli bir aşamasıdır. Kullanılırsa sürecin başında yaptırılması uygundur. Öğretmen tüm grubun bedenlerini ve duygularını harekete geçirir. Öğretmen ısınma çalışmalarını sınıf içindeki tüm çocuklarla yapmalıdır. En fazla 10 -12 dakika olmalıdır. Daha fazla ısınma çalışması yapmak, çocukları yorar. Verimli bir çalışma yapmayı engeller.

l l Isınma çalışmalarında müzik ve ritm ısınmayı daha da kolaylaştırır. Öğretmen, ısınma çalışmalarında çocuklara müzik yada ritm eşliğinde yürüme, koşma, zıplama, itme, çekme, sürünme, vb. hareketleri yaptırır. Öğretmen bu çalışmalar sırasında asıl hedefi gözden kaçırmamalıdır. Bu hedef doğrultusunda grubu motive etmelidir.

Isınma çalışmalarında öğrenci önce kendini ve bedenini tanır, keşfeder. Duyu organlarını harekete geçirir. Isınma çalışmalarında öğretmen dikkatli olmalıdır. Bedeni zorlayıcı, ters hareketlerden yaptırmamalıdır.

Oyunlar: Belirlenmiş kurallar içinde özgürce oyun oynama ve bu oyunları geliştirme çalışmalarından oluşur. Kimi zaman bilinen çocuk oyunlarından yararlanılır.

Doğaçlama: l Daha az kesin olarak belirlenmiş bir süreç olup, saptanan konu ya da temadan yola çıkılır veya saptanan bir hedefe doğru belli aşamalarla yol alınır. l Bireysel ve grupsal yaratıcılığın en çok ön plana çıktığı çalışmalardır.

Oluşum: l Bu süreç kimi zaman önceden hiç belirlenmemiş bir çıkış noktasından, kimi zamanda bir nesne, resim, fotoğraf, heykel vb. iletişim kurma ile başlar. l Sürecin nasıl gelişeceği ve nereye varacağı önceden belirsizdir.

Değerlendirme: l l Çalışma öncesi, çalışma anı, çalışma sonrasında yapılabilir. Dramanın aşamalarının her birinin ya da birkaçının ardından tartışmanın açılması, eleştiri-özeleştiri, soru-cevap etkileşiminin başlaması değerlendirmenin somut başlangıcı olarak kabul edilir.

Bu aşamada başkalarının davranış biçimleri, duyguları, düşünceleri, deneyimleri ile ilgili bilgi sahibi olmak, bireyin kendi yaşamına bir göz atması açısından önemlidir.

YARATICILIK l l Yeni olanın üretilmesi, eski olanın düzenlenmesi. . Daha önce kurulmamış ilişkileri kurma, yeni yaşantı, düşünce, fikir ve ürünler ortaya koyma. .

Yaratıcı Kişinin özellikleri l l Akıcılık: ardarda düşünce üretebilme, bir iki ihtimalden fazlasını bulma Esneklik: Farklı yaklaşımlar kullanabilme yeteneği Orjinallik: Sıradan olmayan, farklı ve benzersiz çözümler üretebilme Detaylandırmak: geliştirme ve genişletme

Yaratıcı Çocukların Özellikleri l l l Hayalcilik Düşüncede esneklik Bir şeyler ortaya koymaktan zevk alma Bildiği objelerin farklı kullanımlarını araştırma Yeni ve farklı olanı denemekten korkmama El becerisinde yeteneklilik Israrcılık Değişik düşünce ve ortama kolayca uyum Farklı ve özgün yollar üretme İşitsel uyaranlara duyarlılık Ritmik aktivitelere yatkınlık

Çocukta Yaratıcılığın Gelişimi l l l Deney Evresi Sembolik Devre Gerçekçi Devre

Yaratıcılığın Gelişmesine Etki Eden Faktörler l l l l Kapalı ve açık malzemeler Dışsal ve içsel geribildirim Fırsatlardan yararlanma Taklit ve model almayı kullanma Çocukların yanlış cevapları Yetişkinlere sordukları sorular Zaman Çatışmalar

Yaratıcılığı Geliştirmede Öğretmen ve Yetişkinlerin Rolü • Çocukları gözlemlemek • Etkinliklere katılımlarını sağlamak • Farklı materyallerin kullanımlarını göstermek • Ürünlerini anlatmalarını sağlamak ve dinlemek • Yargılama ve düzeltme yapmamak • Özgür ve rahat olabilecekleri ortamlar sağlamak • Yönlendirici olmak ancak müdahale yapmamak