Ervaringsordening van TimmersHuigens Nellie Oversluizen van Rijn Opleidingsdocent

Ervaringsordening van Timmers-Huigens Nellie Oversluizen- van Rijn Opleidingsdocent Verpleegkunde CHE Nov 2018 1

Het belang • Gedeeld begrip bevorderen - bron van gedrag begrijpen • Gedeeld begrip nodig voor goed samenleven • Gebrek aan gedeeld begrip kan leiden tot communicatiestoornissen en onbegrepen gedrag • Door observeren en interpreteren m. b. v. ervaringsordening ontstaat inzicht in onbegrepen gedrag 2

Beleving en gedrag • • • Prikkel – informatie – ervaring en emoties – gedrag Betekenis geven aan wat ervaren wordt Beleving stuurt gedrag Verstaan van gedrag vanuit eigen beleving/ordening Gebrek aan gedeeld begrip: – onduidelijk welke beleving het gedrag van de ander stuurt – andere interpretatie van betekenis van gedrag van de ander 3

De vier basisvragen • • Is mijn lichaam veilig? Is mijn omgeving betrouwbaar? Ken ik de samenhang? Mag ik mezelf zijn? JA of lichaamsgebonden ordening associatieve ordening structurerende ordening vormgevende ordening NEE 4

Onbegrepen gedrag • Bij een NEE op één deel helpen alle andere delen mee dit op te lossen • Alle delen kunnen tijdelijk de leidende rol spelen. Als een NEE niet wordt opgelost kan betreffende ordening een dominante rol gaan spelen (er is geen andere mogelijkheid meer dan …) • Opdracht professional: informatie binnen de delen zo sturen/ondersteunen dat belevingen op alle delen met JA kunnen beantwoord worden 5

Ondersteunen lichaamsgebonden ordening Is mijn lichaam veilig? • Betreft: direct hier en nu, zintuigen, basisveiligheid • Bieden van: fysieke veiligheid, rust, vast ritme, voorspelbaarheid, directe nabijheid, benoemen, aanspreken op zintuigen, bewegingservaringen 6

Ondersteunen associatieve ordening Is mijn omgeving betrouwbaar? • Betreft: eerst-dit-dan-dat, reeksen, gewoontevorming, beginnend varieren-uitbreiden in complexiteit • Bieden van: vaste gewoonten, aanbieden én uitlokken, nieuwe vaardigheden aanleren door herhalen en uitbreiden van reeksen in complexiteit, aanleren van zelfredzaamheid en sociale vaardigheden, communiceren concreet, korte zinnen, nog geen ik/jij/wij, beginnende tijdsindicatie aanleren 7

Ondersteunen structurerende ordening Ken ik de samenhang? • Betreft: variaties (her)kennen, keuzes maken uit (beperkte) mogelijkheden, verbanden herkennen, begrijpen en beoordelen, buiten hier-en-nu begrip, emotionele diepgang • Bieden van: overzicht én keuzemogelijkheden bieden, plannen, beoordelen, keuzes maken, intellectuele groei, ‘schoolse’ vaardigheden, aanleren en aanspreken op vrijheid en verantwoordelijkheid, beginnend moreel besef 8

Ondersteunen vormgevende ordening Mag ik mezelf zijn? • Betreft: identiteit, vrijheid, zelfbepaling, sociale relaties, abstract denken • Bieden van: beschikbaar zijn, bespreken, spiegelen, grenzen bewaken, begeleiden, versterken sociale vaardigheden, aanleren/coachen complexe vaardigheden, belangen bewaken, helpen bij vinden en volhouden van zinvolle dag invulling en gewaardeerde taken 9

• Timmers-Huigens, D. (2016). Ervaringsordening. Zorg Welzijn Onderwijs. Deventer: Van Tricht • http: //timmers-ervaringsordening. nl/ 10

Hoe kan ik de theorie van de ervaringsordening toepassen in mijn professioneel handelen? 11