Energetyka jdrowa nowoczesne technologie atomowe Maciej Jurkowski Dyrektor

Energetyka jądrowa, nowoczesne technologie atomowe Maciej Jurkowski Dyrektor Departamentu Bezpieczeństwa Jądrowego i Radiacyjnego, Państwowa Agencja Atomistyki Panel – IV Kongres”Nowego Przemysłu” 21 czerwca 2007 r. Maciej Jurkowski Państwowa Agencja Atomistyki ul. Krucza 36, 00 -522 Warszawa

Elektrownia jądrowa różni się od innych źródeł wytwarzania energii elektrycznej: • • wykorzystuje paliwo jądrowe, które wymaga zabezpieczenia przed wykorzystaniem niezgodnym z przeznaczeniem reżim zabezpieczeń przed proliferacją ma zasięg globalny odpowiedzialność za nieproliferację spoczywa na Rządach Państw realizacja odpowiedzialności za zabezpieczenia przed proliferacją i bezpieczeństwo jądrowe wymaga kontroli Państwa Musi istnieć organ państwowy – niezależny od wykonujących kontrolowana działalność – wyposażony w odpowiednie uprawnienia, wykwalifikowany i fachowy personel, oraz odpowiednie środki finansowe i techniczne Maciej Jurkowski Państwowa Agencja Atomistyki ul. Krucza 36, 00 -522 Warszawa

Polska jest stroną: • • Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej. . . Konwencji o ochronie fizycznej materiałów jądrowych Konwencji bezpieczeństwa jądrowego Konwencji o wczesnym powiadamianiu o awarii jądrowej Konwencji o pomocy w przypadku awarii jądrowej Wspólnej konwencji bezpieczeństwa w postępowaniu z wypalonym paliwem jądrowym i bezpieczeństwa w postępowaniu z odpadami promieniotwórczymi Konwencji wiedeńskiej o odpowiedzialności cywilnej za szkody jądrowe • podstawą prawa krajowego ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe Maciej Jurkowski Państwowa Agencja Atomistyki ul. Krucza 36, 00 -522 Warszawa

I. ODDZIELENIE FUNKCJI PROMOCYJNYCH OD NADZORCZYCH Minister Gospodarki Prezes PAA • wykorzystanie energii atomowej na potrzeby społeczno – gospodarcze kraju • bezpieczeństwo jądrowe i ochrona radiologiczna Maciej Jurkowski Państwowa Agencja Atomistyki ul. Krucza 36, 00 -522 Warszawa

Ustawa Prawo atomowe z dnia 29 listopada 2000 r. i akty wykonawcze Zezwolenia w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej · Bezpieczeństwo jądrowe i ochrona radiologiczna oraz ochrona zdrowia pracowników · Obiekty jądrowe · Materiały jądrowe · Źródła promieniowania jonizującego · Odpady promieniotwórcze i wypalone paliwo jądrowe · Nadzór i kontrola w zakresie przestrzegania warunków bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej · Ocena sytuacji radiacyjnej kraju · Postępowanie w przypadku zdarzeń radiacyjnych · Odpowiedzialność cywilna za szkody jądrowe · Prezes Państwowej Agencji Atomistyki Maciej Jurkowski Państwowa Agencja Atomistyki ul. Krucza 36, 00 -522 Warszawa

Ustawa Prawo atomowe oraz akty wykonawcze do niej nie regulują: • wymagań lokalizacyjnych elektrowni jądrowej, • wymagań technicznych czy organizacyjnych, jakie powinna spełniać elektrownia jądrowa Wymaganie te są uregulowane w dokumentach MAEA Rozważenia wymaga uregulowanie ich w prawie krajowym Wymaga uregulowania Maciej Jurkowski Uprawnienia do zajmowania stanowisk istotnych dla bjior w elektrowni jądrowej Państwowa Agencja Atomistyki ul. Krucza 36, 00 -522 Warszawa

REGLAMENTACJA DZIAŁALNOŚCI ZWIĄZANEJ Z NARAŻENIEM NA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE (ZASTRZEŻENIE: omawiamy tu reglamentację jedynie z punktu widzenia bjior) Zezwolenia (Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki) wymaga: budowa rozruch próbna eksploatacja stała eksploatacja likwidacja obiektu jądrowego Opinie w sprawach bj i or Prezesa PAA wymagane są na etapie lokalizacji Maciej Jurkowski Państwowa Agencja Atomistyki ul. Krucza 36, 00 -522 Warszawa

Opinie i Zezwolenia wydaje Wniosek o wydanie zezwolenia lub opinii wraz z wymaganymi dokumentami składa Maciej Jurkowski Prezes PAA • inwestor • kierownik jednostki eksploatującej Państwowa Agencja Atomistyki ul. Krucza 36, 00 -522 Warszawa

Podjęcie decyzji w przedmiocie wydania opinii lub zezwolenia Poprzedzone przeglądem dokumentacji i analizą, czy zostały spełnione wymagane prawem warunki wykonywania działalności + dodatkowo: rozwiązania techniczne i organizacyjne, które w świetle osiągnięć nauki i techniki są niezbędne do tego, aby narażenie osób i skażenie środowiska było możliwie jak najmniejsze Maciej Jurkowski Państwowa Agencja Atomistyki ul. Krucza 36, 00 -522 Warszawa

Musi istnieć organ państwowy – niezależny od wykonujących kontrolowana działalność – wyposażony w odpowiednie uprawnienia, wykwalifikowany i fachowy personel, oraz odpowiednie środki finansowe i techniczne Konieczna decyzja o rozpoczęciu programu energetyki jądrowej w Polsce Opiniowanie i licencjonowanie (analiza dokumentacji związanej z lokalizacja i budową) nowej EJ wymaga powiększenie obecnego zespołu dozoru jądrowego PAA o 15 -20 wysokokwalifikowanych specjalistów Maciej Jurkowski Państwowa Agencja Atomistyki ul. Krucza 36, 00 -522 Warszawa

Szkolenie i kwalifikacje inspektorów dozoru jądrowego Art. 65 ust. 1 Prawa atomowego Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie inspektorów dozoru jądrowego · Wykształcenie wyższe (fizyka, chemia, kierunki techniczne) · Praktyka stopnia I (9 miesięcy) · Egzamin przed komisją powołaną przez Prezesa PAA · Praktyka stopnia II (12 miesięcy) · Egzamin przed komisją powołaną przez Prezesa PAA + pożądany staż przy licencjonowaniu i budowie Elektrowni Jądrowej zagranicą Maciej Jurkowski Państwowa Agencja Atomistyki ul. Krucza 36, 00 -522 Warszawa

Elektrownia jądrowa w Olkiluoto (Finlandia) Maciej Jurkowski Państwowa Agencja Atomistyki ul. Krucza 36, 00 -522 Warszawa

Harmonogram INPP-3 (wg Min. Energetyki Litwy) Lokalizacja jest już ustalona! Maciej Jurkowski Państwowa Agencja Atomistyki ul. Krucza 36, 00 -522 Warszawa

REAKTORY ENERGETYCZNE W EUROPIE Na ca. 220 bloków jądrowych pracujacych obecnie w Europie, ponad 170 ma reaktory wodne wrzące (BWR) lub ciśnieniowe (PWR) z obudową bezpieczeństwa na pełne ciśnienie awaryjne lub z dławieniem nadciśnienia (WWER-440 -213). Maciej Jurkowski Państwowa Agencja Atomistyki ul. Krucza 36, 00 -522 Warszawa

REAKTORY ENERGETYCZNE W EUROPIE BWR, PWR (WWER 440/213, WWER 1000) WWER 440/230 RBMK GCR, AGR HWR(CANDU) FBR Maciej Jurkowski Państwowa Agencja Atomistyki ul. Krucza 36, 00 -522 Warszawa

Pomoc MAEA w przygotowaniu do rozpoczęcia programu jądrowego Warunek spełnienia 19 szczegółowo opisanych kryteriów dla etapów: 1. Podjęcia decyzji rozpoczęcia realizacji programu jądrowego (ze świadomością stanu przygotowania kraju i wieloletnich konsekwencjach tej decyzji) 2. Osiągniecie gotowości do ogłoszenia przetargu na budowę i dostawy dla pierwszej EJ 3. Osiągniecie gotowości wybudowanej EJ do jej włączenia do sieci elektroenergetycznej kraju Kryteria dotyczą elementów infrastruktury, która jest niezbędna by przedsiewzięcie odniosło sukces w rozsądnym czasie 15 -20 lat Maciej Jurkowski Państwowa Agencja Atomistyki ul. Krucza 36, 00 -522 Warszawa

Etap decyzji o rozpoczęciu programu jądrowego wymaga m. in. : 1. Podjęcia samooceny stanu wyjściowego (wg 19 kryteriów MAEA) i uruchomienia prac wymagających realizacji w celu spełnienia kryteriów danego etapu. 2. Ustanowienia rządowej organizacji koordynującej przygotowania do realizacji programu jądrowego Dokument MAEA „Milestones in the Development of a National Power Infrastructure” będzie wydany jako dokument Konferencji Generalnej MAEA we wrześniu 2007. Jednym z istotnych kryteriów jest m. in. strategia postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym. Maciej Jurkowski Państwowa Agencja Atomistyki ul. Krucza 36, 00 -522 Warszawa

Co oznacza, że przed podjęciem decyzji o uruchomieniu programu energetyki jądrowej w Polsce powinna być opracowana koncepcja dotycząca: 1) zlokalizowania, zaprojektowania, wybudowania i uruchomienia nowego składowiska odpadów promieniotwórczych nisko- i średnioaktywnych 2) zlokalizowania, zaprojektowania, wybudowania i uruchomienia składowiska w głębokich formacjach geologicznych przewidzianego dla wypalonego paliwa jądrowego, odpadów alfapromieniotwórczych i odpadów wysokoaktywnych 3) stworzenia stabilnego systemu finansowego dla zapewnienia budowy, eksploatacji, a w końcu likwidacji tych składowisk. Maciej Jurkowski Państwowa Agencja Atomistyki ul. Krucza 36, 00 -522 Warszawa

PODSUMOWANIE: Budowa EJ ze względu na zabezpieczenia przed proliferacją i bezpieczeństwo jądrowe wymaga kontroli Państwa – instrumentów prawnych i organizacji ·Akty prawne – kompleksowe, zharmonizowane z „Aquis Communautaire” Unii Europejskiej, zgodne z zaleceniami organizacji międzynarodowych · Organizacja – sprawna, mocno osadzona w administracji Państwa · Personel – wysoko kwalifikowany, wystarczający na bieżące potrzeby; – niewystarczający w przypadku powrotu do programu jądrowego Maciej Jurkowski Państwowa Agencja Atomistyki ul. Krucza 36, 00 -522 Warszawa

PODSUMOWANIE (c. d): Jak najwcześniejsza decyzja o rozpoczęciu programu jądrowego umożliwiłaby podjecie potrzebnych przygotowań: ·Proces podejmowania decyzji obudowie EJ ustalenie lokalizacji powinny być oparte na procedurze prawnej zapewniającej trwałość i niepodważalność podjętych decyzji aż do uruchomienia EJ (przykład Finlandii) ·Podjęcie decyzji powinno poprzedzać określenie strategii postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem ·Potrzebna samoocena stanu wyjściowego i utworzenie rządowej organizacji koordynujacej. Maciej Jurkowski Państwowa Agencja Atomistyki ul. Krucza 36, 00 -522 Warszawa