ene hareketlerinin tmn veya bir ksmn taklit etmek

Çene hareketlerinin tümünü veya bir kısmını taklit etmek üzere alt ve üst çene modellerinin bağlandığı, üzerinde TME ve çene elemanlarını simgeleyen bölümleri bulunan mekanik apareylerdir.

Alt çenenin hareketi temel olarak iki bileşenden oluşur; 1. rotasyon (dönme) 2. translasyon (kayma)

Alt çene hareketleri yön dikkate alınarak değerlendirildiğinde: 1. Açma-kapama (abduction-adduction) 2. Protrüzyon (Propulsion) 3. Retrüzyon (Retropulsion) 4. Lateral hareket (Diduction)

Alt çenenin sınırsal hareketleri; sagittal, horizontal ve frontal olmak üzere 3 ayrı düzlemde incelenir.

Frontal Düzlem Sagittal Düzlem Horizontal Düzlem Posselt diyagramı Polis kalkanı Gotik ark

Artikülatörlerin kullanım amaçları 1. Teşhis ve tedavi planının yapılabilmesi için tanı modellerinin hasta ağzında olduğu gibi konumlandırılmasını sağlar. 2. Sabit protezlerde dental restorasyonların okluzal morfolojilerinin belirlenmesine yardımcı olur. 3. Tam ve bölümlü protezlerde gnatolojik olarak uyumlu diş dizimi yapılabilmesini sağlar.

Artikülatör kullanımının avantajları 1. Hastanın okluzal ilişkilerini ağız dışında daha rahat inceleyebilmesine ve lingual açıdan kontrole imkan verir 2. Özellikle tam protezlerde diş dizimi ve okluzyon sağlanması artikülatörde daha kolay olup, hastanın okluzyonuna uyumlu restorasyonlar yapılabilir

3. Hastanın okluzyonuna uyumlu restorasyonlar yapılabilir 4. Protez yapım işleminde hekime düşen iş yükü ve hastayla geçirilen zaman azalır. 5. Dil, dudak ve yanakların olumsuz faktör oluşturmasının önlenmesi.

Artikülatörlerin kısıtlamaları 1. Artikülatörlerde bir metalin bünyesinde görülebilecek yıpranma, aşınma ve metal yorgunluğu görülebilir. 2. Artikülatörler, TME, kas, kemik, bağ dokusu ve nöromusküler sistemi aynen taklit edemezler. 3. Alt çene hareketleri ve pozisyonları üzerinde karşılıklı diş temasları ve tüberkül eğimlerinin etkisi olup, bu etkiyi artikülatörler taklit edemez.

Basit bir artikülatörde olması gereken özellikler Modellerin karşılıklı olarak dikey ve yatay ilişkilerini koruyabilmelidir. Gerektiğinde dikey boyutta değişiklik yapılabilmesi için bir dikey boyut çubuğu olmalıdır. 2. Ortalama olarak 30° ‘lik bir protruziv kondil yolu eğimi olan eklem mekanizması ve 0 -45° arasında ayarlanabilir kesici tablası olmalıdır. 3. Bu özelliklerin kullanılabilmesi için açma-kapama, protruziv ve lateral hareketleri yapan parçaları rahat hareket ederken, sabit parçalarının ise rijit olması gerekir 1.

Çağdaş bir artikülatörde olması gereken özellikler 1. 2. 3. 4. Yüz arkı transferini kabul edebilmelidir. Kondiller arası mesafesi ayarlanabilmelidir. Bu sayede lateral hareketler taklit edilebilir. Kondil yolunun 3 düzlemde de ayarlanabilir bir sisteme sahip olması gereklidir. Horizontal düzlemde kayma hareketini (Bennett hareketi) taklit edebilmelidir. Benett hareketinin miktarı, yönü, zamanlaması ayarlanabilir olmalıdır.

5. Artikülatör alınan kayıtlarda yapılacak değişiklikleri kabul edebilmelidir. 6. Sentrik ilişkiyi kaydını doğru olarak kaydedip, koruyabilmelidir. 7. Hareketli parçaları kolaylıkla ve serbestçe hareket edebilmelidir. 8. Hareketsiz parçaları rijid olmalıdır.

Artikülatörlerin Basit Olarak Sınıflaması 1 Ayarlanamayan artikülatörler (okluzör, okludatör) 2 Yarı ayarlanabilir artikülatörler a Arcon tipi (TMJ, Whipmix, b Non-arcon tipi 3 Tam ayarlanabilir artikülatörler

Okluzör

Yarı ayarlanabilir artikülatörler Denar Mark II (arcon tipi) Whip Mix 2240 (arcon tipi)

Stratos 200

Tam ayarlanabilir artikülatörler Stuart Denar D 5 A

Artikülatörlerde arcon-non arcon dizaynı: ► İnsan TME’inde olduğu gibi kondili temsil eden kürenin alt parçada, glenoid fossayı temsil den parçanın üst parçasında olarak dizayn edilen artikülatörler arcon, bunun tersi olanlar ise nonarcon tipindedir. Arcon tip Non-arcon tip

► Arcon artikülatörler non-arconlara göre daha demonstratiftirler. ► Arcon aletlerde, açısal değerler aletin üst parçasındaki mekanizma ayarlanarak yapıldığı için, dikey boyuttaki olası değişiklikler bu değerleri etkilemez. ► Laboratuar çalışmalarında arcon aletler, üst parçanın kolayca takılıp-çıkartılması nedeniyle daha avantajlıdır.

Artikülatörlerin Modern Sınıflaması 1. Sınıf-I -Tek yönlü alarak sadece açma kapama hareketi yapanlar. 2. Sınıf II -Vertikal hareketlere ek olarak horizontal hareketler de yapabilirler ancak TME’e oryante edilemezler (yüz arkı transferine izin vermezler).

2. Sınıf II a. Subdivizyon A: Eksentrik hareket miktarları ortalama değerlere göre ayarlanmış (Evans, Starr…) b. Subdivizyon B: Eksentrik hareketler kesin olmayan hareket teorilerine dayanır (Bonwill, Monson…) c. Subdivizyon C: Eksentrik hareketler hastanın kendisi tarafından kazınmış yollar üzerinde yapılır (Eichentopf, House, Smith…)

3. Sınıf III ► Bu aletler kondil yolu eğimini taklit edebilirler ► Hareketlerin tümü veya bir kısmı ortalama değerlere göre sağlanır ► Arcon-veya ► Yüz non-arcon olabilirler arkı transferine izin verirler

3. Sınıf III a. Subdivizyon A: Bu aletler protrüziv kayıtları kabul edebilir ve diğer hareketler ise eşdeğerine uygun olarak belirlenir (Christenson, Hanau Model H, Dentatus, Condylator…. ) b. Subdivizyon B: Bu aletler statik lateral kayıtların çoğunu kabul edebilirler. Bazılarında Bennett açısı ve kondiller arası mesafe de ayarlanabilir. Ayarlanamayan değerler yine eşdeğerlerine uygun olarak belirlenir. (Gysi Adaptable, Whip Mix, Hanau Model U)

4. Sınıf IV a. Subdivizyon A: Bu aletlerde kondil yolu eğimi üç düzlemde hastanın kendisi tarafından şekillendirilir (Luce, Lee, Hagman Balancer…). b. Subdivizyon B: Eklem mekanizması hastanın üç düzlemde oluşturduğu grafik kayıtlara göre ayarlanır. Kondil yolları selektif olarak modifiye edilebilir. Kinematik ark transferini kabul edebilir ve arcon tiptedirler (Mc Collum Gnathoscope, Stuart Gnathoscope…)

Yüz arkı (facebow) ► Üst çenenin uzaydaki konumunun belirlenmesinde kullanılır. Basit yüz arkı: Alt çene hareketlerini ve kondil yolu eğimini çizemeyip, sadece üst çenenin konumunu belirler. 2. Kinematik yüz arkı: Alt çene hareketlerini ve kondil yolu eğimini çizebilir. 1.

-Yüz arkı ile alınan ekstraoral kayıtlara göre üst çene artikülatöre bağlandıktan sonra, hastadan alınan sentrik kapanış kaydına göre alt çene de artikülatöre monte edilir. -Daha sonra alınan eksentrik kayıtlara göre ise artikülatörün izin verdiği oryantasyonlar gerçekleştirilir.

Stratos 200