Ekskretorni sistem Ekskrecija eliminacija krajnjih produkata metabolizma u

Ekskretorni sistem - Ekskrecija = eliminacija krajnjih produkata metabolizma u vidu nepotrebnih ili štetnih materija; osmoregulacija 1. Eliminacija telesnom površinom ili posebno diferenciranim organima (znoj, mokraća) 2. Eliminacija deponovanjem teško topivih ekskreta ili konkremenata na odeđena mesta u organizmu - artrocite, guanin u kožnom pigmentu kod crva, insekata, riba; - gmizavci deponuju u kožu koju prilikom presvlačenja odbacuju; - hloragogene ćelije u crevnom epitelu glista; - botrioidne ćelije u parenhimu pijavica; - fagocitarni celomociti bodljokožaca; - masno telo insekata - Konkrementi mogu delovati na obojenost životinje (bela boja na krilima leptira, srebrnasti sjaj na krljištima riba, krst pauka krstaša) Ekskrecija i vodni balans

- veza ekskrecije i osmoregulacije (primeri) - krajnji produkti oksidativnog razlaganja šećera i masti su CO 2 i H 2 O, a hidrolizom belančevina nastaju prvo aminokiseline koje potom deaminacijom daju amonijak (NH 3 – otrovan i štetan za životinje, rastvorljiv u vodi) - amoniotelične životinje: izbacuju amonijak sa različitim jonima direktno u vodu (Spongia, Cnidaria, Echinodermata, Teleostei, Amphibia) - urikotelične: izbacuju mokraćnu kiselinu (insekti, kopneni puževi, gmizavci, ptice) - ureotelične životinje: procesima zaštitne sinteze, NH 3 se transformiše u ureu, ili neki drugi azotni produkt (sinteza mokraćevine se kod kičmenjaka odvija u jetri) – ajkule, kopneni vodozemci, sisari - poreklo ekskretornih organa je različito: - protonefridije nastaju kao uvrati epiderma - metanefridije kao izvrati mezodermalnih zidova celoma - Malpigijevi sudovi su izvrati creva - bubrezi kičmenjaka nastaju od mezoderma Ekskrecija i vodni balans

Ekskrecija kod beskičmenjaka - Protozoa – kontraktilne vakuole (uloga, građa i funkcija) - Spongia – amebocite u mezogleji, paragastralna duplja, oskulum - Coelenterata – hidrolimfa Ekskrecija i vodni balans

Ekskrecija kod beskičmenjaka - Parenchimia – protonefridije (sprovodna funkcija) - Nematoda – protonefridije (žlezdani i H-tip) - Polychaeta – solenocite; Priapulida – izmenjene protonefridije Ekskrecija i vodni balans

Ekskrecija i vodni balans

Ekskrecija kod beskičmenjaka - Oligochaetae – metanefridije (građa, filtraciona uloga; Archeannelidae – urogenitalna veza) Ekskrecija i vodni balans

Ekskrecija i vodni balans

Ekskrecija kod beskičmenjaka - Mollusca – izmenjene metanefridije (građa i funkcija kod školjki i puževa) - Arthropoda – izmenjene metanefridije (rakovi – antenalne i maksilarne žlezde; insekti, stonoge, pauci – Malpigijevi sudovi) - Echinodermata – nemaju posebne organe za ekskreciju; fagocitarne celomocite Ekskrecija i vodni balans

Ekskrecija i vodni balans

Ekskrecija kod beskičmenjaka Ekskrecija i vodni balans

Ekskrecija kod beskičmenjaka - Antenalne žlezde rakova Ekskrecija i vodni balans

Ekskrecija kod kičmenjaka - Ekskretorni organi kičmenjaka – bubrezi - Tokom razvoja gubi se veza između bubrega i telesne duplje, aktivna veza između bubrega i krvnih sudova. - Embriogeneza bubrega: 1. Pronefros 2. Mezonefros 3. Metanefros Ekskrecija i vodni balans

Ekskrecija kod kičmenjaka Ekskrecija i vodni balans

Ekskrecija kod kičmenjaka - razvoj Ekskrecija i vodni balans

Ekskrecija kod kičmenjaka - Funkcionalni tipovi bubrega: 1. Pronefros - nastaje od prednjih delova nefrogenog tkiva - funkcionalan kod larvi ciklostoma, riba i vodozemaca 2. Mezonefros – od srednjeg dela nefrogenog tkiva - funkcionalan tokom embronalnog života Amniota 3. Holonefros – nastaje od celog nefrogenog tkiva - bubreg odraslih miksina, hrskavičavih riba i beznogih vodozemaca 4. Opistonefros – nastaje od srednjeg i zadnjeg dela nefrogenog tkiva - bubreg kod vijuna, košljoriba, repatih i bezrepih vodozemaca 5. Metanefros – nastaje od zadnjih delova nefrogenog tkiva - bubreg Amniota Ekskrecija i vodni balans

Ekskrecija kod kičmenjaka - Pravi bubreg : 1. Kora 2. Srž - Malpigijeva telašca (Boumanova čaura + splet krvnih sudova) - Nefron (Malpigijevo telo + bubrežni kanalić) – osnovna jedinica bubrega - zona medularis Ekskrecija i vodni balans

Ekskrecija i vodni balans

Ekskrecija kod kičmenjaka Ekskrecija i vodni balans

Ekskrecija kod kičmenjaka – bubreg ptice Ekskrecija i vodni balans

Ekskrecija kod kičmenjaka - Mokraćni mehur – postoji kod kičmenjaka kod kojih se mokraća izlučuje u tečnom stanju, kod krokodila i ptica ne postoji (mokraća kod njih je gusta kaša koja se izliva direktno u kloaku) Ekskrecija i vodni balans