eGovernment a zrwnowaony rozwj skuteczne i efektywne wykorzystanie

e-Government a zrównoważony rozwój – skuteczne i efektywne wykorzystanie ICT Ewa Ziemba XVI Samorządowe Forum Kapitału i Finansów, Katowice 03. 10 – 04. 10. 2018

Agenda n Wprowadzenie n Rozwój badań nad zrównoważonym społeczeństwem informacyjnym n Miejsce e-Government w zrównoważonym społeczeństwem informacyjnym n Wyniki badań nad wykorzystaniem ICT w administracji publicznej na potrzeby zrównoważenia n Konkluzje

Wprowadzenie Budowa społeczeństwa informacyjnego – Wyzwaniem i priorytetem dla wielu krajów i regionów rozwój społeczno-ekonomiczny informacja ICT materialne i finansowe zasoby l niematerialne zasoby - INFORMACJA l

Kontekst zrównoważonego społeczeństwa informacyjnego 1960 Kurokawa, Umesao, Masuda, Kohyma, Hayashi Umesao

Kontekst zrównoważonego społeczeństwa informacyjnego • wzrost ekonomiczny • dobrobyt społeczny zrównoważony rozwój społeczny, ekonomiczny, kulturowy, ekologiczny, polityczny technologiczny • wykluczenie cyfrowe • nowe podziały i rozwarstwienie • • • społeczne zróżnicowanie ekonomiczne utrata prywatności przestępstwa informacyjne i technologiczne Jak gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa i administracja publiczna powinny wykorzystywać ICT, aby osiągnąć zrównoważony rozwój?

Badania nad zrównoważonym społeczeństwem informacyjnym n Mansel, When ( Fuchs (2006, Mansel, When 1998); 1998 Schauer (2003); Schauer Fuchs 2008, 2010); Hilty et al. (2000, 2001, 2005, 2008, 2009, et al. 2010, 2015); Schauer (2003); Servaes, Carpentier (2006); Schauer Carpentier Johnston (2006); Ziemba (2016, 2017, 2018) Johnston Ziemba

Istota zrównoważonego społeczeństwa informacyjnego Zrównoważone społeczeństwo informacyjne (sustainable information society, SIS) to takie, którego interesariusze efektywnie i skutecznie wykorzystują informacje i ICT do budowania dobrobytu obecnego i przyszłych pokoleń i dla osiągnięcia korzyści ekologicznych, ekonomicznych, społeczno-kulturowych i politycznych, przy jednoczesnym równoważeniu interesów wszystkich interesariuszy (Ziemba, 2016, 2017)

Interesariusze zrównoważonego społeczeństwa informacyjnego Gospodarstwa domowe Administracja publiczna e-government przebudowa procesów l udoskonalenie zarządzania l udostępnienie e-usług publicznych l Przedsiębiorstwa

ICT a zrównoważenie ekologiczne Jak ICT przyczyniają się do zrównoważenia ekologicznego? • Zrównoważenie w ICT – rozwój takich ICT, które w w ICT całym swoim cyklu życia cechuje ograniczone zużycie energii i innych zasobów materialnych a ich utylizacja nie powoduje zanieczyszczenia środowiska • Zrównoważenie przez ICT – „odmaterializowanie” produkcji i konsumpcji oraz wprowadzenia ich zrównoważonych wzorców dematerializaja produkcji i konsumpcji

ICT a zrównoważenie ekonomiczne Jak ICT przyczyniają się do zrównoważenia ekonomicznego? • ICT mogą poprawić efektywność, skuteczność i wydajność administracji publicznej – ułatwienie wydajność administracji publicznej pozyskania informacji i wiedzy; wsparcie kreowania nowej wiedzy; doskonalenie podejmowania decyzji; wsparcie modeli biznesowych, przyśpieszenie zmian i innowacji; rozwój nowych usług • ICT jest „siłą napędową” efektywności, skuteczności i ICT jest „siłą napędową” wydajności działania oraz podejmowania decyzji

ICT a zrównoważenie społeczno-kulturowe Jak ICT przyczyniają się do zrównoważenia społeczno-kulturowego? • ICT mogą poprawić życie codzienne ludzi – wspieranie mogą poprawić życie codzienne ludzi szerzenia sprawiedliwości, bezpieczeństwa, ochrony zdrowia i opieki społecznej; wspomaganie edukacji i filantropii, przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu; wspomaganie poznawanie kultur i zachowanie dziedzictwa kulturowego; ułatwienie pracowania i robienia zakupów; dostarczanie nowych form wypoczynku, komunikacji, uczenia się i wykonywania pracy

ICT a zrównoważenie polityczne Jak ICT przyczyniają się do zrównoważenia politycznego? • ICT mogą być kreatorem e-demokracji – ICT mogą być kreatorem e-demokracji doskonalenie transparentności, partycypacji społecznej i społeczeństwa obywatelskiego, współpracy, partnerstwa i demokratycznego podejmowania decyzji • ICT mogą być kreatorem e-zarządzania – przebudowa i usprawnienie procesów wewnętrznych, wspomaganie podejmowania decyzji • ICT mogą być kreatorem e‑usług publicznych – usług publicznych udostępnienie usług publicznych elektronicznie (A 2 A, A 2 C, C 2 A, A 2 B, B 2 A)

Pytania badawcze n Jaki jest poziom wykorzystania ICT w administracji publicznej? n Jaki jest poziom zrównoważenia w administracji publicznej? n Jaki jest wkład wykorzystania ICT do budowania zrównoważenia? 13

Metodologia badań nad wkładem wykorzystania ICT w administracji publicznej do zrównoważenia 3. 1. 2. Krytyczne studia literatury Opracowanie kwestionariuszy Operacjonalizacja Skala Likerta: wykorzystania ICT 1 – zdecydowanie i zrównoważenia 5 – zdecydowanie tak 6. Analiza statystyczna 5. Badania bezpośrednie 118 (64%) jednostek administracji publicznej województwa śląskiego; czas realizacji V-VII 2016 4. Badania pilotażowe eksperckie (7 ekspertów)

Wykorzystanie ICT w administracji publicznej Skuteczne i efektywne wykorzystanie ICT w administracji publicznej Nakłady na ICT • Finansowe możliwości • Faktyczne wydatki na ICT • Pozyskane środki z funduszy europejskich Kultura informacyjna • Kompetencje cyfrowe i społeczno-kulturowe • Doskonalenie kompetencji cyfrowych i społeczno-kulturowych • Liderzy i wizjonerzy ICT • Współpraca w kreowaniu wartości dodanej • Systemy motywacyjne Zarządzanie ICT • Dopasowanie strategii biznesowej i informatyzacji • Adaptacja modeli zarządzania wspomaganych ICT • Koordynacja projektów ICT • Zarządzanie ICT i wsparcie kierownictwa • Przepisy i regulacje prawne Jakość ICT • Jakość infrastruktury teleinformatycznej • Jakość oprogramowania front- i back-officce • Bezpieczeństwo oprogramowania i danych • Dojrzałość usług elektronicznych • Wdrożenie EZD i ESP • Wdrożenie systemów ERP i BI Zrównoważenie w administracji publicznej (społeczeństwie informacyjnym) 15

Zrównoważenie w administracji publicznej Skuteczne i efektywne wykorzystanie ICT w administracji publicznej Zrównoważenie w administracji publicznej (społeczeństwie informacyjnym) Ekologiczne Ekonomiczne • Zmniejszenie zużycia energii i innych zasobów • Zwiększenie ochrony środowiska • Zmniejszenie kosztów • Udoskonalenie procesów i usług • Udoskonalenie organizacji pracy, zarządzania, podejmowania decyzji • Udoskonalenie relacji z klientami i zwiększenie ich satysfakcji Społeczno-kulturowe • Doskonalenie kompetencji • Rozwój filantropii • Szerzenie sprawiedliwości • Zwiększenie bezpieczeństwa • Szerzenie i akceptacja kultur • Zmniejszenie wykluczenia społecznego Polityczne • Ułatwienie interesariuszom dostępu do usług publicznych • Współpraca interesariuszy z administracją publiczną • Partycypacja interesariuszy w podejmowaniu decyzji publicznych • Tworzenie społeczeństwa obywatelskiego 16

Ogólny model badawczy wykorzystania ICT na potrzeby zrównoważenia H 1; H 2; H 3 Analiza czynnikowa Analiza rzetelności Analiza struktury Analiza wariancji Analiza niezależności Wykorzystanie ICT w administracji publicznej • • Nakłady na ICT (Nak) Kultura informacyjna (Kul) Zarządzanie ICT (Zar) Jakość ICT (Jak) Zmienna kontrolna (cecha) H 4; H 5; H 6 Analiza czynnikowa Analiza rzetelności Analiza struktury Analiza wariancji Analiza niezależności H 7 Analiza korelacji Analiza regresji Zrównoważenie w administracji publicznej • Zrównoważenie ekologiczne (Ecl) • Zrównoważenie ekonomiczne (Eko) • Zrównoważenie społecznokulturowe (Spo) • Zrównoważenie polityczne (Pol) Zmienna kontrolna (cecha)

Poziom wykorzystania ICT w administracji publicznej Wymiar Odch. Wsp. zm. std. % N Śred. Q 25 Med. Q 75 Warianc. Nak 118 3. 50 3. 00 3. 67 4. 00 0. 68 0. 82 23. 50 Kul 118 3. 29 2. 89 3. 22 3. 89 0. 41 0. 64 19. 46 Zar 118 3. 62 3. 27 3. 59 4. 09 0. 29 0. 54 14. 99 Jak 118 3. 45 3. 09 3. 55 3. 82 0. 25 0. 50 14. 38 18

Poziom wykorzystania ICT w administracji publicznej Zmienna Śred. Med. Odch. Wsp. std. zm. Wdrożenie i stosowanie ESP (Jak 33) 4. 63 5. 00 0. 66 14. 35 4. 41 4. 00 0. 63 14. 30 4. 36 5. 00 0. 89 20. 46 4. 26 4. 00 0. 72 16. 92 4. 09 4. 00 0. 70 17. 20 4. 03 4. 00 0. 79 19. 61 Wdrożenie i stosowanie przepisów prawa (Zar 20) Opracowanie i wdrożenie procedur bezpieczeństwa danych (Zar 19) Wdrożenie i stosowanie przepisów prawa (Zar 22) Odpowiednie zabezpieczenie oprogramowania (Jak 28) Kompetencje cyfrowe kadry kierowniczej (Jak 28) 19

Poziom wykorzystania ICT w administracji publicznej Zmienna Wdrożenie systemu EZD jako systemu podstawowego (Jak 32) Wdrożenie systemu analitycznego klasy BI(Jak 34) Pracownicy liderami i wizjonerami (Kul 8) Wdrożenie systemu motywacyjnego (Kul 12) Wdrożenie najnowszych koncepcji zarządzania (Zar 18) Opracowanie i realizacja strategii informatycznej (Zar 13) Pracownicy twórcami innowacji (Kul 11) Wdrożenie systemu ERP (Jak 31) Śred. Med. Odch. Wsp. std. zm. 1. 97 2. 00 1. 26 64. 01 2. 29 2. 00 1. 06 46. 46 2. 65 3. 00 0. 88 33. 20 2. 73 3. 00 1. 04 38. 23 2. 79 3. 00 1. 05 38. 34 2. 79 3. 00 1. 07 37. 76 2. 82 3. 00 1. 03 36. 37 2. 87 3. 00 1. 26 40. 16 20

Poziom zrównoważenia w administracji publicznej Wymiar Odch. Wsp. zm. std. % N Śred. Q 25 Med. Q 75 Warianc. Ecl 118 2. 83 2. 50 3. 00 0. 68 0. 82 23. 50 Eco 118 3. 13 2. 71 3. 14 3. 57 0. 41 0. 64 19. 46 Spo 118 3. 15 275 3. 25 3. 50 0. 29 0. 54 14. 99 Pol 118 3. 19 3. 00 4. 00 0. 25 0. 50 14. 38 21

Poziom zrównoważenia w administracji publicznej Zmienna Zwiększenie transparentności i odpowiedzialności (Eko 7) Zdobywanie i doskonalenie wiedzy i umiejętności (Spo 10) Zwiększenie i ułatwienie dostępu do usług publicznych (Pol 15) Lepsza i wydajniejsza organizacja pracy (Eko 8) Wzrost efektywności i skuteczności obsługi klientów (Eko 6) Zmniejszenie wykluczenia społecznego obywateli (Spo 13) Śred. Med. Odch. Wsp. std. zm. 3. 52 4. 00 0. 80 22. 84 3. 37 4. 00 0. 88 25. 94 3. 37 3. 00 0. 85 25. 06 3. 36 4. 00 0. 89 26. 57 3. 34 3. 00 0. 95 28. 57 3. 31 3. 00 0. 83 25. 18 22

Poziom zrównoważenia w administracji publicznej Zmienna Śred. Wzrost efektywności i skuteczności zarządzania i podejmowania 2. 64 decyzji (Eko 5) Zmniejszenie zużycia energii i innych zasobów dzięki 2. 76 „odmaterializowaniu” usług (Ecl 2) Rozwój i doskonalenie środowiska 2. 80 pracy (Spo 11) Zmniejszenie kosztów (Eco 3) 2. 89 Zmniejszenie zużycia energii i zanieczyszczenia środowiska dzięki 2. 89 „nowym” ICT (Ecl 1) Partycypacja społeczna i 3. 02 społeczeństwo obywatelskie (Pol 14) Med. Odch. Wsp. std. zm. 3. 00 0. 98 37. 18 3. 00 0. 93 33. 68 3. 00 0. 92 32. 91 3. 00 0. 89 30. 95 3. 00 0. 85 29. 25 3. 00 0. 89 29. 39 23

Korelacja między wymiarami wykorzystania ICT a wymiarami zrównoważenia Wymiar Nak Kul Zar Jak Ecl Eko 0. 055 0. 146 p=0. 553 p=0. 115 0. 174 0. 416 p=0. 059 0. 157 0. 467 p=0. 089 0. 208 0. 542 Spo Pol Y 0. 192 0. 064 p=0. 494 0. 154 p=0. 960 0. 467 0. 338 0. 446 0. 439 0. 371 0. 467 0. 406 0. 321 0. 498 Występowanie korelacji pomiędzy wymiarami wykorzystania ICT a wymiarami zrównoważenia oraz zrównoważeniem ogółem (Y) Podjęcie próby budowy modelu regresji 24

Model regresji zrównoważenia w administracji publicznej Ŷ – teoretyczny poziom zrównoważenia w administracji publicznej – zmienna objaśniana (zależna) Nak, Kul, Zar, Jak – poziomy nakładów na ICT, kultury informacyjnej, zarządzania ICT i jakości ICT – zmienne objaśniające (niezależne) Wymiar b* Bł. std. b Bł. std. t(674) p R= 0, 636; R^2=0, 504; Popraw. R 2= 0, 503 (F(3, 1187)=268, 34; p<0, 0000); Błąd standardowy estymacji: 0, 446; N=1191 Wyraz wolny 0. 726 0. 342 2. 121 0. 036 Kul Jak 0. 272 0. 088 0. 255 0. 083 3. 083 0. 003 0. 370 0. 088 0. 448 0. 107 4. 200 0. 000 Ŷ = 0, 726 + 0, 255*Kul + 0, 448*Jak Istnieje dodatnia zależność pomiędzy kulturą informacją i jakością ICT a zrównoważeniem 25

Model regresji zrównoważenia w administracji publicznej Ŷ Śro/Ecl/Spo/Pol – teoretyczny poziom zrównoważenia – zmienna objaśniana (zależna) Nak, Kul, Zar, Jak – poziomy nakładów na ICT, kultury informacyjnej, zarządzania ICT i jakości ICT – zmienne objaśniające (niezależne) ŶEcl = 1, 683 + 0, 332*Jak ŶEko = 0, 306 + 0, 220*Kul + 0, 611*Jak ŶSpo = 0, 922 + 0, 331*Kul + 0, 315*Jak ŶPol = 1, 280 + 0, 529*Zarz 26

Ograniczenia badań n Wczesny etap badań nad zrównoważonym społeczeństwem informacyjnym – wiele nieodkrytych – kierunków i struktur, nieopisanych zjawisk i procesów oraz słabo zoperacjonalizowanych zmiennych n Próba badawcza obejmująca jednostki administracji publicznej z województwa śląskiego 27

Implikacje dla praktyki n W jakich obszarach należy lokować decyzje strategiczne oraz na czym koncentrować działania administracji publicznej, aby osiągnąć sukces w rozwoju zrównoważenia dzięki wykorzystaniu ICT? 28

Rekomendacje dla administracji publicznej n Wdrożenie w jednostkach administracji publicznej nowych koncepcji zarządzania(zarządzanie procesami, zarządzanie przez cele, zarządzanie wiedzą itd. ) zaadaptowanych z sektora biznesowego, ze wsparciem systemów informatycznych, przede wszystkim systemów EZD oraz systemów klasy ERP i BI, usprawniających organizację pracy i zarządzanie w administracji publicznej n Wprowadzenie w administracji publicznej systemu EZD jako systemu podstawowego w rozumieniu rozporządzenia w sprawie instrukcji kancelaryjnej n Wprowadzenie przepisu prawnego mówiącego, że dokumentem oryginalnym jest dokument elektroniczny 29

Rekomendacje dla administracji publicznej n Wdrożenie platformy konsolidującej wszelkiego rodzaju rejestry i integrującej regionalne platformy i systemy, które udostępniają e‑usługi publiczne dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw n Wdrożenie spójnego systemu identyfikacji i uwierzytelnienia użytkowników na wszystkich poziomach komunikacji obywatel-urząd, przedsiębiorstwourząd i urząd-urząd n Zwiększenie podaży i jakości e-usług publicznych oczekiwanych przez gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa n Wykorzystanie w administracji publicznej technologii internetowych do rozwijania i udoskonalania relacji z gospodarstwami domowymi i przedsiębiorstwami oraz tworzenia nowych modeli w tych relacjach, np. otwarty urząd (open government), prosumpcja 30

Rekomendacje dla administracji publicznej n Wprowadzenie spójnej strategii informatyzacji administracji publicznej oraz jednolitych zasad, standardów budowy i eksploatacji rozwiązań informatycznych w jednostkach administracji publicznej samorządowej i rządowej n Zharmonizowanie strategii informatyzacji administracji publicznej z korzyściami środowiskowymi, ekonomicznymi, społecznokulturowymi i politycznymi, nie tylko administracji publicznej, ale także gospodarstw domowych i przedsiębiorstw n Zharmonizowanie nakładów na inwestycje i utrzymanie ICT w administracji publicznej ze strategią informatyzacji administracji publicznej 31

Rekomendacje dla administracji publicznej n Prowadzenie w jednostkach administracji publicznej analiz dotyczących wpływu ICT na poprawę organizacji pracy i zarządzania oraz analiz satysfakcji klientów z dostarczanych im e-usług publicznych n Zwiększenie poziomu wykorzystania e-usług publicznych w relacjach pomiędzy jednostkami administracji publicznej n Rozwój kompetencji cyfrowych administracji publicznej umożliwiających efektywne i skuteczne wykorzystanie ICT na potrzeby doskonalenia sprawności i wydajności administracji publicznej 32

Kierunki badań n Doskonalenie operacjonalizacji dwóch konstruktów zrównoważonego społeczeństwa informacyjnego n Rozszerzenie badań na całą Polskę, a także inne konteksty kulturowe n Skonstruowanie i zweryfikowanie modeli dojrzałości e -government uwzględniających wykorzystanie ICT na potrzeby zrównoważonego rozwoju 33

Wybrane publikacje § § § § Ziemba E. (2018). The contribution of ICT adoption to sustainability: households’ perspective. “Information Technology & People”. DOI: 10. 1108/ITP-02 -2018 -0090 Ziemba E. (2018). The ICT adoption in government units in the context of the sustainable information society. Proceedings of the Federated Conference on Computer Science and Information Systems, 725– 733. DOI: 10. 15439/2018 F 116 Ziemba E. (2017). Zrównoważone społeczeństwo informacyjne (Sustainable information society). Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach. Ziemba E. (2017). The contribution of ICT adoption to the sustainable information society. “Journal of Computer Information Systems”. DOI: 10. 1080/08874417. 2017. 1312635 Ziemba E. red. (2016). Towards a sustainable information society: People, business and public administration perspectives. Cambridge Scholars Publishing, Newcastle upon Tyne Ziemba E. (2015). Examining critical success factors for sustainable information society – Lessons learned from Poland. In: Proceedings of Twenty-Third European Conference on Information Systems ECIS. Münster, Germany, May 27 -29 Ziemba E. (2013). The holistic and systems approach to a sustainable information society. “Journal of Computer Information Systems” 54(1), 106 -116. DOI: 10. 1080/08874417. 2013. 11645676 34

ewa. ziemba@ue. katowice. pl https: //www. researchgate. net/profile/Ewa_Ziemba