DUYUSAL ALAN STANBUL KLTR NVERSTES ETM FAKLTES REHBERLK

DUYUŞSAL ALAN İSTANBUL KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK ŞUBAT, 2015

Duyuşsal alan ilgi, tutum, güdülenmişlik, kaygı, benlik, kişilik, değer yargıları gibi özellikleri içermektedir. Bilgi sahibi olduğumuz her konuya karşı bir duyuşsal düzeyimiz vardır. Bir derse karşı, bir futbol takımına, bir siyasi partiye karşı belli yönde ve düzeyde duyuşsal yoğunluğumuz vardır.

ÖRNEĞİN; �Matematik dersine İLGİ DUYMA, � MUSTAFA KEMAL ATATÜRK’E SAYGI DUYMA, � Vatanını, milletini bayrağını SEVME, � Ülke sorunlarına DUYARLI OLMA, � Fen Bilgisi dersine yönelik TUTUM,

KPSS (2002) -EĞİTİM BİLİMLERİ�Aşağıdakilerden hangisi eğitimin hedefleriyle ilgili sınıflamada “duyuşsal alan” içinde yer alır? A) Bir Müzik aletini çalabilme, B) Toplama işlemi becerisi C) Bilgisayarda "kelime işlem" programını kullanma D) Topluluk karşısında konuşma, E) Fen Bilgisine yönelik tutum

Öğrencinin de bir konu, bir olay ve bir durum karşısında geliştirmiş olduğu eğilimleri içerir. Duyuşsal alan davranışları öğrencilerin belirli tercihler yapma, bir şeyden hoşlanma yada hoşlanmama, bir durumu sahiplenme yada kaçınma eğilimleri olarak da tanımlanabilir. Öğrencilerin trafik kurallarına uymaları, sınıf içindeki veya sınıf dışındaki sorumluluklarını bilmeleri, sağlıklı karar almaları bu tip öğrenmeler içerisine girer.

Duyuşsal davranış eğitimde oldukça önemli bir yer tutar. Çünkü devlet eliyle yürütülen eğitim devletin devamını sağlayacak nitelikte etkin vatandaş yetiştirme amacındadır.

TÜRK MİLLİ EĞİTİMİNİN GENEL HEDEFLERİ ARASINDA YER ALAN DUYUŞSAL ÖZELLİKLER �Türk Milletinin milli, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerini benimseme, koruma ve geliştirme �Ailesini, vatanını, milletini sevme ve daima yüceltmeye çalışma �Ahlak, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş kişilik ve karakter özelliklerine sahip olma

TÜRK MİLLİ EĞİTİMİNİN GENEL HEDEFLERİ ARASINDA YER ALAN DUYUŞSAL ÖZELLİKLER �Geniş bir dünya görüşüne sahip olma �İnsan haklarına saygı �Kişilik ve teşebbüse değer verme �Topluma karşı sorumluluk duyma �Birlikte iş görme alışkanlığı kazanma �Kendisini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir mesleğin gerektirebileceği diğer özelliklere sahip olma

1. Basamak: ALMA Alma düzeyine gelmiş kişiden beklenecek temel davranış belirli bir olayı fark etme isteğidir. Bu düzeydeki hedef cümlelerinin sonunda ” Farkında oluş, dönüklük, seçicilik” gibi ifadeler bulunur. Örneğin; kişilerin farklı düşünce ve inançları olduğunu fark edemeyen bir kişi, onlara karşı hiçbir alanda öğrenilmiş bir davranış gösteremez. Kişi önce nesnenin, olgunun farkına varır; ondan sonra uyarıcıya açık olabilir. Daha sonra da kontrollü ve seçici dikkat basamağına geçebilir.

Kendi içerisinde üç alt basamağı vardır : Farkında Olma Almaya Açıklık Kontrollü-Seçici Dikkat

Farkında Olma Bu basamakta nesne veya olgudan gelen uyarıcının farkına varılır. Örneğin; Aşırı nüfuslanma sorunlarını yazma, söyleme Ulaşımla ilgili sorunları yazma, söyleme vb gibi. . .

Almaya Açıklık Bu basamakta kişi uyarıcıyı reddetmez, ondan kaçmaz, tersine ona doğru bir yönelim izler. Örneğin; Konuşanın sözünü kesmeden dinleme; hangi konuda konuştuğunu yazma, söyleme vb gibi. . .

Kontrollü - Seçici Dikkat Bu basamakta kişi birden fazla uyarıcı arasından birini ya da birkaçını seçebilir. Dikkatini ve ilgisini ona yöneltebilir. Örneğin; Televizyonda toplumsal sorunlarla ilgili yayınlardan en az üçünün adını yazma, söyleme; bu yayınların hangi devirlerde ve ne zaman yapıldığını yazma söyleme; toplumsal sorunlarla uğraşan en az üç kişinin adını yazma söyleme. . .

§ § § Bir sergideki resimlere dikkatle bakmak. Toplumsal sorunlara duyarlılık göstermek. Trafik kurallarına uymanın farkında olma. Eğitimle ilgili yayınları seçmede dikkatli davranma. Mimari, sanat, döşeme, elbise ve benzerlerindeki estetik etkenlerin farkında olma. Başkaları konuşurken dikkatlice takip etme.

KPSS 2013

2. Basamak: TEPKİDE BULUNMA Belli uyarıcılarla ilgilenme, onlara uygun ve bilinçli tepkilerde bulunma, uyarıcıyı arama ve önem verme, yardım etme, tartışmalara katılma, okuma yazma, rapor etme, kurallara uyma, tepkide uysallık, tepkide isteklilik, doyum sağlama gibi süreçlerden oluşur. Bu basamaktaki hedef cümlelerinin sonunda ”Razı oluş, gönüllü oluş, sevinç duyma” gibi ifadeler bulunur.

� Bir sanat eseri ile ilgili tartışmaya katılma. � Okul ve trafik kurallarına uyma. � Toplumsal kuruluşlarda çalışmaya gönüllü olma. � Oyun kurallarına uyma. � Verilen bir görevi itiraz etmeden gereğine uygun olarak yapma. � Sabah okula geldiğinde öğretmenlerine ve diğer arkadaşlarına selam verme. � Başkalarının sağlığını korumak için sorumluluk alma ya da kalabalık yerlerde sigara içmeme.

Bir ders için düşünülecek olursa öğrenci tepkide bulunma düzeyine ulaşınca derse aktif katılır, verilen ödevleri tamamlar, sınıf tartışmalarına katılır, verilen işleri yapmada gönüllü olur, başka öğrencilere yardımcı olmaktan zevk almaya başlar.

Üç Alt Düzeyi; Tepkide uysallık : Olaya razı olma söz Tepkide uysallık : konusudur. Tepkide isteklilik: Gönüllü olarak Tepkide isteklilik: aktivitelere katılma. Tepkide doyum: Zevk alma, mutluluk söz Tepkide doyum: konusudur.

Tepkide Bulunma düzeyi için örnek hedef ve davranış Hedef: Grupça ve demokratik olarak kendisine verilen bir işi yapmaktan zevk alış. Davranışlar: 1. Kendisine verilen görevi yapmak için zaman ayırma 2. Verilen işi zorlama olmadan zamanında ve istenilen nitelikte özenle yapıp bitirme

3. Basamak: DEĞER VERME Bu aşamada kişi bir şeyin değerini kabul edip ona kuvvetli bağlılık gösterir. Bu düzeyde sınıflanmış davranışlar, yeterli derecede tutarlı ve istikrarlı olup, bir inanç veya tutum özelliği kazanır. Başka bir ifadeyle, öğrenci belirli davranış veya nesnelere değer vererek bağlanır. Değer verdiği konuyla ilgili tartışılan konularda ısrarla fikirlerini belirtir.

� Basketbol maçı yerine bir bilimsel toplantıya gitme. � Günlük hayatta bilimin önemini takdir etme. � Etkili konuşma ve yazma yeteneğini geliştirmeye sürekli istek gösterme. � Demokratik hayatın önemini takdir etme. � Her türlü eleştiriye, değerlendirmeye açık olma. � Vatanın ve milletin bölünmez bütünlüğünü korumaya kendini adama.

İlköğretimde duyuşsal alanda kazandırılabilecek hedefler değer verme basamağından yukarı çıkamaz. Çünkü örgütleme ve kişilik basamakları kişide ancak 30 yaşından sonra oluşabiliyor. Bu sebeple ilköğretim sosyal bilgiler dersinin duyuşsal alanla ilgili hedefleri değer verme basamağına kadar yazılmıştır.

Üç Alt Düzeyi; Bir değeri kabullenme: Değeri kabullenip önem Bir değeri kabullenme: verir. Bu düzeyin temel özelliklerinden biri belli bir uyarıcı takımına karşı bulunulan tepkide bir tutarlılık olur. Bir değeri tercih etme: Birey bir değeri diğerine Bir değeri tercih etme: tercih eder. Bir değeri arar, bir değerin peşine düşer. Bir değere adanmışlık: Üst seviyede inanç ve Bir değere adanmışlık: kesinlik içerir, ona bağlılık söz konusudur.

Değer Verme düzeyi için örnek hedef ve davranış Hedef: Her türlü eleştiriye açık oluş Davranışlar: 1. Arkadaşlarından kendisini eleştirmelerini isteme 2. Yapılan eleştirilere karşı çıkmadan dinleme 3. Kendini eleştirenlere teşekkür etme

4. Basamak : ÖRGÜTLEME Bu basamakta kişi, yeni değerler, duyuşsal alanla ilgili yeni örüntüler oluşturur. Birey diğer insanları organize etme davranışı gösterir. Değerler arasındaki karşılıklı ilişkileri tespit eder, davranışını belli bir değer sistemine adapte eder. Farklı değerleri bir araya getirir. Tutarlı bir değer sistemi oluşturmaya başlar. Bu düzeydeki kişi kendi davranışının sorumluluğunu kabul eder. Kendi inançları, ilgileri ve yetenekleri ile uyumlu bir yaşam planı formüle eder. Kısaca birey bu aşamada kendi içinde çelişmeyen bir değerler sistemi oluşturulur.

Bu basamakta hedef cümlelerinin sonunda “kararlı oluş, kararlılık” gibi ifadeler bulunur. Davranış cümlelerin de ise ”Her zaman, her durumda, gerektiğinde baş vurma, sorma, teşekkür etme, kızmama, darılmama, savunma, kendi değerleriyle ters düşmeme, özgün davranma, gerekçe göstererek açıklama, tutarlı olma” gibi söz öbeklerine yer verilir.

� Bir takım mesleki sorunların giderilmesi için yeni değerler oluşturmaya kararlılık. � Bir sanat dergisine abone olma. � Problem çözmede planlamanın rolünü benimseme. � Okulda mutlu bir sınıf oluşturmak için yeni anlayışlar oluşturmada kararlılık. � Yaratandan dolayı, tüm yaratılanları sevme. � Beğendiği bir sanat eserinin özelliklerini yakından tanımaya çalışma. � Savunduğu siyasi görüşün dayandığı ilkeleri tanımada kararlı oluş.

İki Alt Düzeyi vardır; Bir değeri kavramsallaştırma: Benimsenen değere yeni bir anlam verir. Bu aşamada, bir değerin soyutlaştırılması veya kavramsallaştırılması söz konusudur. Bir değer sistemini örgütleme: Bireyin Bir değer sistemini örgütleme: bir yaşam felsefesi oluşturması beklenir. Bireyin özgün bir değer sistemi oluşur.

ÖRGÜTLEME düzeyi için örnek hedef ve davranış Hedef: Mesleki sorunlarını giderici yeni değerler oluşturmada kararlılık Davranışlar: 1. mesleki sorunları giderici yeni değerler oluşturana dek sürekli çalışma 2. Sunulmak üzere, mesleki sorunların çözümüyle ilgili orijinal bir bildiri hazırlayıp yazma 3. Toplantılarda bildiriyi sunma

5. Basamak: NİTELENMİŞLİK (Kişilik Haline Getirme) Bu aşamada birey, ömrü süresince geliştirdiği kendine ait bir değer sistemi oluşturur ve kendi davranışlarını buna göre kontrol eder. Kişinin bu basamaktaki davranışları onun karakterini yansıtır. Dünya görüşünü, yaşam anlayışını ortaya koyar. Bu basamakta cümlelerinin sonunda ”Alışkanlık haline getiriş, kişiliğe sahip oluş” gibi ifadeleri görürüz. Davranış tümcelerinin sonunda ise “ her zaman, her durumda ve sürekli olarak yapma, savunma, gözden geçirme, hizmet etme, çözme, kullanma” gibi söz öbekleri bulunmaktadır.

� Arkadaşları arasında bir sanat aşığı olarak tanınma. � Grup etkinliklerinde işbirliğine uyum sağlama. � Kanunlara karşı sorumlu olmayı alışkanlık haline getirme � Trafik kurallarına uymayı alışkanlık haline getirme. � Dengeli ve tutarlı bir hayat tarzına sahip olma. � Kanıtlar karşısında, yargılarını ve davranışlarını değiştirmeye alışık olma. � Çevresinde yardım sever kişiliği ile tanınma.

İki Alt Düzeyi vardır; Genellenmiş Örüntü: Değerlerle tutarlılık Genellenmiş Örüntü: gösteren bir davranışın gösterilmesi. Niteleme: Birey değerle özdeşleşmiştir. Niteleme:

NİTELENMİŞLİK düzeyi için örnek hedef ve davranış Hedef: Tüm canlıları seven bir kişiliğe sahip oluş, Davranışlar: 1. İnsanlar arasında hiçbir zaman ayırım yapmama, 2. İnsanları hiçbir zaman kandırmama 3. İnsanlarla hiçbir zaman alay etmeme