Doal Kaynaklar ve evre Ekonomisi smet Boz OM

Doğal Kaynaklar ve Çevre Ekonomisi İsmet Boz OMÜ Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü

Doğal Kaynaklar ve Çevre Ekonomisi Ø Ø Ø Kazanımlar: Doğal kaynakların neler olduğu ve hangi ölçütlere göre sınıflandırıldıkları öğrenilecektir. Çevre ve çevrebilimin ne anlama geldiği ve çevreyi oluşturan unsurların neler olduğu öğrenilecektir. Ekosistemin ne olduğu ve nasıl sınıflandırıldığı öğrenilecektir. Ekonomi bilimi ile ilgili bazı temel kavramlar öğrenilecektir. Üretim ve tüketim faaliyetlerinde doğal kaynaklar, çevre ve ekonominin nasıl bir etkileş içinde bulunduğu irdelenebilecektir.

Doğal Kaynakların Önemi Ø İnsan ihtiyaçları Ø Tarihi gelişim Ø Doğal kaynakların ekonomide kullanımı Yaşanan sorunlar Sorunların çözümü

Doğal Kaynaklar Tanım: Doğal kaynaklar, doğal olarak bulunan ve değişime uğramamış halleriyle daha değerli oldukları düşünülen kaynaklardır. Ø Fiziksel veya biyolojik formlarda bulunurlar. Ø İnsan eliyle üretilmemiş olup ihtiyaçların karşılanmasında geniş ölçüde kullanılırlar. Ø Bir doğal kaynağın ekonomik değeri, doğadaki miktarına ve bu kaynaktan herhangi bir mal veya hizmet üretmek amacıyla kaynağa olan talep miktarına göre değişir. Ø

Bir maddenin doğal kaynak olarak sayılabilmesi için iki koşul Ø 1. Çevrede doğal olarak bulunması ve insan eliyle laboratuvar veya fabrikada sentetik olarak üretilmemiş olmasıdır. Örnek: ham petrol, kömür, çeşitli madenler, ormanlar ve hayvanlar Ø 2. Kaynağın insan ihtiyaçlarını doğrudan karşılıyor olması. Örnek: madenler, denizdeki balıklar ve soluduğumuz hava

Doğal Kaynakların Sınıflandırılması Ø 1. Orijinlerine göre: (1) Biyotik veya canlı doğal kaynaklar. Örnek: Ağaçlar, kuşlar, tarım ürünleri (2) Abiyotik veya cansız doğal kaynaklar. Örnek: petrol, madenler, güneş, akarsu, rüzgar enerjisi vb. Ø 2. Yenilenebilir olup olmadıklarına göre: (1) Yenilenebilir doğal kaynaklar. Örnek: Güneş, rüzgar, dalga enerjisi. (2) Yenilenemeyen doğal kaynaklar. Örnek: petrol, kömür, doğal gaz.

Doğal Kaynakların Sınıflandırılması Ø 3. Gelişme evrelerine göre: (1) Gerçek doğal kaynak. Varlığından haberdar olduğumuz ve kullanmak için yeterli teknolojiye sahip olduğumuz doğal kaynaklar. Örnek, petrol. (2) Varlığından haberdar olmadığımız veya kullanmak için yeterli teknolojiye sahip olmadığımız doğal kaynaklar. Örnek. Bor mineralleri

Doğal Kaynakların Geleceği 1. Pesimistik (Kötümser) Görüş -Thomas Robert Malthus (1766 -1834)-Nüfus Teorisi -1972 yılında Roma Kulübü’ne sunulan “Büyümeye Sınırlar” başlıklı raporda dünyayı küresel olarak tehdit eden beş önemli eğilim: (1) Artan sanayileşme (2) Hızlı nüfus artışı (3) Yetersiz beslenme (4) Yenilenemeyen kaynakların tükenişi (5) Çevre kirliliğidir -Douglas ve Wildavsky, 1983. Teknolojinin olumsuzlukları. Savaş teknolojisi ve kırsal göç. Ø

Doğal Kaynakların Geleceği Ø Ø Ø Ø 1970’lerde tarımda yeşil devrim. Üretim artışı sağladı ancak birçok sorun doğurdu (Batie, 1989): a) Geliştirilen yeni bitkiler, geleneksel bitkilere oranla hastalıklara karşı direnci az olduğundan birçok kimyasal madde kullanımını gerektirmektedir b) Artan oranda kullanılan kimyasal maddeler hem çiftçilerin borç miktarlarının artmasına hem de insan sağlığına tehdit oluşturmaya başlamıştır. c) Kimyasal gübrelerin gereğinden fazla kullanımıyla yüzey ve yeraltı suları zarar görmeye başlamıştır. d) Topraklar kalite olarak zayıflamıştır. e) Çiftçilerin uzmanlara olan bağımlılıkları artmıştır. f) Teknolojik gelişme sonucu oluşan ekonomik gelişme adil olmamıştır.

Ø Dodds ve ark, 2012, ‘Sadece Bir Dünya’ adlı eserde daha güzel bir dünyada yaşamak için alınması gereken önlemleri belirlemiştir. “Bir Yaşam Acentesi” adı altında sıralanan önlemler:

Bir Yaşam Acentesinde Yer Alan Sürdürülebilir Kalkınma Önlemleri 1 Sürdürülebilir kalkınma için öngörülen Dünya Sözleşmesini benimsemek 2 Bir küresel iklim antlaşması üzerine uzlaşmak 3 Birleşmiş Milletleri güçlendirmek 4 Haklara dayalı bir yaklaşım benimsemek 5 Çevresel sınırlar konusunda bilgilendirmeler yapmak 6 Doğal kaynakları ve sermayeyi sürdürülebilir bir şekilde yönetmek 7 Miili gelirin adil dağılımı için gerekli önlemleri almak 8 Uluslararası finans kurumlarını reforma tabi tutmak 9 Sürdürülebilir kalkınmanın hedeflerinde uzlaşmak 10 Uluslararası işbirliği ve kalkınma yardımlarını artırm 11 Ulusal, yerel ve bölgesel yönetimleri güçlendirmek

Bir Yaşam Acentesinde Yer Alan Sürdürülebilir Kalkınma Önlemleri 12 Gelecek nesiller adına karar verebilecek bir ombusman tayin etmek 13 Bir uluslararası çevre mahkemesi oluşturmak 14 Rio Sözleşmesinin 10. Maddesinde belirtilen ilkeye küresel uyumun sağlanması 15 Ortak sosyal sorumluluk ve hesap verebilirlik konusunda bir anlaşmaya varmak 16 Sürdürülebilir kalkınmayı engelleyen bütün desteklerin kaldırılmasını sağ 17 Üretim ve tüketimde çevresel maliyetleri kapsayan mali reformlar yapılmalıdır 18 Küresel anlamda bir yeşil yatırım fonu oluşturmak 19 Küresel anlamda finansal işlemlere sürdürülebilir kalkınmada kullanılacak bir vergi koymak 20 Sandiyago İlkelerini düzenlemek 21 Kredi kuruluşlarını yeniden yapılandırmak

Doğal Kaynakların Geleceği 2. Optimist (İyimser) Görüş -Teknolojinin uygun kullanılmasıyla insanoğlunun refah artışı artacaktır. -Teknoloji ile yeni kaynaklar geliştirilecektir. Önce ormanlar, sonra kömür, sonra petrol, şimdi de nükleer enerji kullanılmaktadır. Uygun teknoloji ise “çevreye zarar vermeyen, kullanıldığı çevrenin fiziksel ve sosyoekonomik parametreleriyle uyuşan teknolojidir” (Hess, 1991). Ø

Doğal Kaynakların Geleceği Ø Ø Ø Uygun teknoloji kullanıldığı bölgenin fiziksel parametreleriyle uyumludur. Tarımda kullanılan teknolojinin toprağın yapısını bozmaması Toprak, su ve hava kirliliğine yol açmaması Bölgedeki biyolojik çeşitlere zarar vermemesi ve doğal hayatı koruyucu olması gerekir. Teknolojinin sosyoekonomik parametrelerle uyuşmasından da bir anda toplumda işsizliği artırmaması, insanları göçe zorlamaması ve gelir dağılımında denge bozucu olmaması anlaşılır.

Sorular Ø ? ?