DNA en eiwitten Structuur van eiwit Bouw eiwit

DNA en eiwitten

Structuur van eiwit

Bouw eiwit p 20 verschillende aminozuren Aminogroep carbonzuurgroep Restgroep = 20 x variabel

Voorbeelden restgroep Arginine Lysine Glutamine Asparagine Histidine Asparaginezuur

Peptidebinding p p Aminogroep + carboxylgroep binden < 100 = petiden > 100 = eiwit C-C-N-C-C-N

Primaire structuur van eiwitten Aantal typen en volgorde aminozuren

Secundaire structuur van eiwitten Waterstofbrug tussen amino(+) - corboxyl(–) Alfahelix Betaplaat

Tertiaire structuur van eiwitten p p Waterstofbrug op grotere afstand Zwavelbrug (S-S) n n Hydrofiel: buitenzijde Hydrofoob: binnenzijde

Quaternaire structuur van eiwitten p Meerdere polypeptideketens

Van DNA naar eiwit Gen = stuk DNA dat codeert voor 1 eiwit p Transcriptie m. RNA cytoplasma p Translatie ribosomen + t. RNA aminozuur p Vouwen aminozuurketens functie p Transport naar lokatie p Eiwitproductie p

Bouwstenen DNA = polymeer van nucleotiden p 1 x suiker (desoxyribose) p 1 x fosfaatgroep p 1 x stikstofbase n n p Adenine Thymine Guanine Cytosine } } Dubbele streng

Desoxyribose Bevat 5 koolstofatomen p Genummerd 1’ t/m 5’ p

Bouwstenen DNA = polymeer van nucleotiden p 1 x suiker (desoxyribose) p 1 x fosfaatgroep p 1 x stikstofbase n n p Adenine Thymine Guanine Cytosine } } Dubbele streng

3’ uiteinde & 5’ uiteinde Koppeling P – suiker – P - suiker p Koppeling waardoor 3’ uiteinde & 5’ uiteinde ontstaat p

Bouwstenen DNA = polymeer van nucleotiden p 1 x suiker (desoxyribose) p 1 x fosfaatgroep p 1 x stikstofbase n n p Adenine Thymine Guanine Cytosine } } Dubbele streng

Baseparen Waterstofbrug p A-T p C-G p

Opdracht 1 DNA model Begin met het coderende deel van de DNA streng. p Leg de complementaire streng met de losse nucleotiden. p

Pakking van DNA Chromatinedraad

Meer pakking

Chromatide Centromeer

Genoom = complete set chromosomen Chromosoom

Karyotype = kenmerkende vorm en grootte

1 x dubbele helix

Dubbele helix opent zich

Replicatie 2 DNA strengs lopen tegengesteld p 3’ – 5’ en 5’ – 3’ p Replicatie begint links & rechts tegelijk p DNA streng wordt afgelezen van 3’ naar 5’ p Complementaire streng “groeit” aan 3’ kant p

Plaatsen nucleotiden

2 x dubbele helix

Replicatie http: //www. bioplek. org/animaties/moleculai re_genetica/dnax. html

Opdracht 2 DNA model p Repliceer de dubbele DNA streng zodat er 2 volledige DNA strengen ontstaan

Mutaties Fout bij replicatie p Ioniserende straling p UV straling p Chemische stoffen p Belangrijkste reden? p Belangrijkste reden

Codon = 3 opeenvolgende basen

DNA dat codeert voor eiwit } 10%

Transcriptie Coderend deel, Sjabloon deel p Transcriptie-eiwit bindt zich aan promotor p DNA-polymerase schuift over DNA p

Transcriptie Copy van sjabloon is m. RNA p Desoxyribose p Thymine Uracil p

Transcriptie Synthese m. RNA 5’ 3’ p m. RNA komt los van gen p Dubbele helix sluit zich p

Transcriptie p Transcriptie stopt bij stopcodon

Transcriptie p Aan uiteinden m. RNA worden nucleotiden gekoppeld: n n Bescherming Koppeling ribosomen

Transcriptie p Animatie

Transcriptie http: //www. bioplek. org/animaties/moleculai re_genetica/transcriptiex. html

Opdracht 3 DNA model p Voer transcriptie uit Hints: p Resultaat is enkelstrengs m. RNA p U i. p. v. T p Wordt sjabloon/coderend deel gelezen? p Definieer promotor (TATA-box) p Na TATA-box (TATAAA) begint transcriptie p Transcriptie eindigt na AATAA p

Translatie m. RNA + ribosoom binden p 1 ste codon gelezen p p t. RNA moet aminozuur aan juiste codon binden

Translatie t. RNA bindt levert aminozuur p Ribosoom schuift 1 codon verder p

Translatie p Aan 2 de codon hecht nieuw t. RNA

Translatie Proces herhaalt zich p vorming polypeptide p

Translatie Laatste codon = stopcodon p Geen t. RNA maar releasefactor vrijkomen polypeptide p

Translatie Ribosomen ontkoppeld p m. RNA afgebroken of hergebruikt p Animatie translatie p

Translatie http: //www. bioplek. org/animaties/molecul aire_genetica/translatienieuwx. html p https: //m. youtube. com/watch? v=5 b. LEDd. PSTQ p

Opdracht 4 DNA model Voer translatie uit p Verplaats m. RNA naar Ribosomen p Koppel juiste t. RNA p Koppel aminozuren aan elkaar p Hints: p Let op: start codon / stop codon p

Adressering p 1 ste 15 -60 aminozuren coderen voor: n n p Waar translatie en bewerking Uiteindelijke bestemming Zie animatie transport

Samenvatting p Eiwit productie