Disiplin nedir Evde ve okulda disiplin aile bireylerinin

Disiplin nedir? Evde ve okulda disiplin; aile bireylerinin, günlük yaşamlarını bilinçli ve sağlıklı bir biçimde gerçekleştirmelerini sağlayan bir “düzen” ya da “yaşam tarzı”dır.

Nasıl bir disiplin uygulamalıyım? Otoriter mi yoksa müsamahakar mı olmalıyım. . .

Otoriter disiplinde denetim yetişkinin elindedir. Otoriter disiplini kullanan yetişkinler güçlerini ödül ve cezadan alırlar. Müsamahakar yaklaşımda ise kontrol çocuklara bırakılmıştır.

ÖDÜLÜN ETKİLİ OLMASI İÇİN; Çocuğun ya da gencin buna ihtiyacı olması, bunu yeterince istemesi gerekir Bu şeye ihtiyacı olduğuna çocuk da inanmalıdır Bu şeye ulaşmak için yetişkine bağımlı olması gerekmektedir. CEZANIN ETKİLİ OLMASI İÇİN; Cezanın çocuğun ya da gencin ihtiyaçlarına ters düşüyor olması İstenmeyen davranışı yok edecek kadar itici olması, Yetişkine olan bağımlılığı nedeniyle çocuk ya da gencin cezadan kaçamayacak durumda olması gerekmektedir.

HEM ÖDÜL HEM DE CEZA DURUMUNDA; *Yetişkin üstün konumdadır *Taraflar arasında denge yoktur *Çocuk ya da genç sürekli bağımlı ve korku içindedir. *Kuvvete dayalı olduğu için değişken ve geçicidir. *Yetişkinin kuvvetini sarsan ve zayıflatan karşı davranışları kışkırtır.

ÜÇÜNCÜ BİR YOL VAR MI?

EVET! “İLETİŞİM”

Davranış: Çocuğunuz yemek yerken üzerine yemek döktü ve elbisesini kirletti. . . Davranış: Oyuncağını arkadaşıyla paylaşmadı. . . Davranış: Sınıf arkadaşlarının başarılı olduğu bir sınavdan zayıf not aldı. . .

Davranışa yönelttiğimiz bakış açısı ve yargılar nedeniyle sorunlar yaşıyor muyuz? Belli kalıplar çizip çocuğumuzu bu kalıplara oturtmaya çalışıyor muyuz? Aynı davranışı bazen kabul ediyor, bazen görmezden mi geliyoruz?

KABUL PENCERESİ Kabul edilebilir Kabul Çizgisi Kabul edilemez

BEN Eğer keyifli bir günümüzdeysek kabul çizgimiz aşağı düşer, pek çok davranışa göz yumabiliriz. Canımız sıkkınsa kabul çizgisi epey yukarılara çıkmıştır. ÇOCUK Çocuğumuzun yaşı, cinsiyeti ve bize benzerliği etkendir. ÇEVRE Çevreye verdiğimiz önem kabul çizgimizi hareketlendirir. Bir davranışa bazı çevrelerde kabul edilebilir, aynı davranışa başka çevrelerde kabul edilemez gözle bakarız.

SORUN KİMDE? *Telefonla konuşurken çocuğunuz gürültü yapıyor. . . *Çok kilolu olduğu için arkadaşları onunla alay ediyor. . . *Çocuğunuz salona çamurlu ayakkabılarıyla girdi. . . *Aceleniz var ve çocuğunuz ayak altında dolaşıyor. . . *Bir arkadaşı tarafından reddedilmiş. . . GENELLİKLE SORUN BİZDEYKEN AŞIRI TEPKİLER GÖSTERİRİZ!

AŞIRI TEPKİ GÖSTERMEK YERİNE NE YAPABİLİRİM? “SAĞLIKLI İLETİŞİM”

ÇOCUK YA DA GENÇLE SAĞLIKLI İLETİŞİM KURABİLMEK İÇİN KULLANILABİLECEK 6 ALTIN KURAL 1. Gereksinimleri belirleme 2. Bir değiş-tokuş yapma 3. Çevreyi değiştirme 4. Ben mesajı (Ben Dili) 5. Aktif Dinleme 6. Kızgın olunduğunda temel duyguyu yakalama

1. Gereksinimleri Belirleme: Çocuğun ihtiyaçları belirlenmeli ve karşılanmalıdır. 2. Bir değiş-tokuş yapma: Kabul edilmeyen davranışın yerine bir başka kabul edilebilir davranışın konmasıdır. 3. Çevreyi değiştirme: Çocuğun o anki gereksinimlerine uygun olarak çevrenin düzenlenmesidir.

4. BEN MESAJI

*Sus artık, kafam kaldırmıyor. . . *Kendinden utanmalısın. . . *Ne zaman adam olacaksın, aptal! - Kızgınlığın nedenleri belli değil. - Belirgin tek şey mesajdaki açık saldırı. - Kızgınlık davranışa değil, çocuğun kişiliğine yönelmiş durumda. - Çocuk ve gencin benlik duygusuna ve özgüvenine zarar verecek derecede yıkıcı. - Çocukta sevilmediği ve kabul görmediği duygularını yaratır. - Onuru kırılan genç aynı biçimde cevap verebilir *Paylaşmayı bilmiyorsun. . .

BEN DİLİNİ KULLANABİLMEK İÇİN GEREKLİ BİLGİLER; 1. Çocuğumun sorun yaratan davranışı nedir? Davranışın önyargısız ve suçlayıcı olmayan tanımı. Genelleme ve niteleyici sözcükler kullanılmadan yapılan tanım. 2. Çocuğumun bu davranışı beni nasıl etkilemektedir? Davranışın yetişkinde emek, para ve zaman açısından oluşturduğu belirgin etki. 3. Bu etkinin bende uyandırdığı duygular nelerdir? Bu etkinin yol açtığı gerçek duygu.

DAVRANIŞ: Anne kitap okurken ergen müziği sonuna kadar açmış, ders çalışıyor. . . SEN MESAJI: Kapat artık şu müziği, ders çalışmadığını Bilmiyor muyum sanki. Önüne kitapları alıp beni mi kandırıyorsun. Akşam baban gelsin görürsün sen. Tembel! - Duyulma olasılığı fazla BEN MESAJI: Müziği bu kadar yüksek çünkü olay karşısındaki açtığın zaman, gerçek duyguları açıklıyor. okuduğumu anlayabilmek için - Yetişkinlerin de gereksinim ve birkaç kez okumak duyguları olduğunu anlatıyor. zorunda kalıyorum. - Duyguların açıklanması çok önemli, Bu da beni çünkü inançlar, düşünceler, zevkler ve sinirlendiriyor. değerler değişse de duygular her insanda aynı. - Çocuklar ve gençler duyguları daha yoğun yaşar. Bu nedenle duyguların ifade edilmesi önemli. -Çocuğun kişiliği ve özgüveni yara almıyor. - Çocuğun iç kontrol geliştirmesine yardımcı oluyor.

5. AKTİF DİNLEME

Çocuğumuzu değiştirmek için en çok baş vurduğumuz yöntem: “ÇOCUĞUMU KARŞIMA ALIP KONUŞUR VE YANLIŞLARINI GÖSTERİRİM” Hem anne babalar, hem de anne-babalar bol miktarda “düzeltici” mesajlara baş vururlar. Bunların % 90’ı “KABUL ETMEME” mesajıdır. Bireyde davranış değişikliği yaratmanın en etkili yolu ise “KABUL ETME” TUTUMUDUR

ÇOCUĞUMU DİNLERKEN KABUL ETTİĞİMİ NASIL GÖSTEREBİLİRİM?

1. Pasif (Edilgin) Dinleme: Müdahale etmeden, “duygularını duymak istiyorum”, “vereceğin karara güveniyorum”, “sorunun sorumlusu sensin”, “sana güveniyorum” gibi mesajlar içeren dinleme şeklidir. 2. Pasif Dinlerken Kabul Mesajları İçeren Dinleme: Sessiz dinlemenin yeterli olmadığı durumlarda beden dilini kullanarak çocuğun konuşmaya devam etmesini sağlamaktır. Özellikle duraksadığı zamanlarda gülümseme, baş sallama ya da ilgi sesleri çıkarma gibi. 3. Kapı Aralayıcılar Kullanarak, Çocuğu Teşvik Etmek: Çocuk ya da gencin sorununu ya da duygularını açmakta Zorlandığı anlar vardır. Bu durumda merak, ilgi ve duyarlılığı Belirten sözcükler kullanmakta yarar vardır.

4. Aktif (Etkin) Dinleme: Yetişkinin çocuğu anladığına dair “geri bildirim” içeren dinleme Şeklidir. Karşılıklı iletişim içerir. Mesajı ileten anlaşıldığını hisseder. Örnek: Çocuk elini kesti ve babasına dönerek “bak kan!” dedi. Şifreleme Şifre Korku Şifreyi Çözme Süreci “Bak kan” Geri Bildirim ve ya Aktif Dinleme “Kanı görünce gerçekten korktum” Süreci Korkmuş

Aktif Dinlemenin Gerçekleşebilmesi İçin Gerekli Koşullar; *Yetişkinin isteyerek ayıracağı zaman olmalıdır. *Çocuğun problemine yaklaşırken yardım konusunda dürüst olmak gerekir. *Yetişkinin duyguları farklı olsa da, çocuğun duygularını yürekten kabul etmesi gerekir. *Yetişkin, çocuğun duygularını idare edebileceğine ve sorununa çözüm bulabileceğine yürekten inanmalıdır. *Duyguların kalıcı değil geçici olduğunun kabul edilmesi ve bunun çocuğa da anlatılması gerekir. *Çocuğun anne ya da babasından ayrı bir varlık olduğu, onun da kendi hayatının ve hayallerinin olduğu kabul edilmelidir. *Çocuğun duygularına karşı empatiyle yaklaşılmalı, yani hayata onun penceresinden bakabilmelidir. *Yetişkin çocuğu dinlerken, kendi düşünce, tutum ya da değerlerinin değişebilecek olması riskini gönüllü olarak göze almalıdır.

6. KIZGIN OLDUĞUNDA TEMEL DUYGUYU YAKALAMA

Kızgınlık; bir başkasına yöneltilir ve “sen mesajı” içerir! Kızgınlık; yaşanan temel bir duygunun sonrasında ortaya çıkan “ikincil” bir duygudur. Davranış: Çocuğunuz restoranda son derece şımarıkça davranıyor. . . Davranış: Çocuğunuz düşük notlarla dolu bir karne getirdi. . . Davranış: Odasının duvarına resim asarken sandalyeden düşmekten son anda kurtuldu. . .

Kızgınlığınızı kontrol etmek için; içinize bakın ve birincil duygunuzu ortaya çıkarmaya çalışın.

Sınav Kaygısı Nedir? ZİHİNSEL : DÜŞÜNCE VE TELKİNLER DUYGUSAL: KAYGI VERİCİ OLAYLA İLGİLİ YAŞANAN DUYGULAR FİZİKSEL/ FİZYOLOJİK: BEDENİN KAYGI VERİCİ OLAY VE DURUMA VERDİĞİ FARKLI TEPKİ

STRESİN BELİRTİLERİ –Midede gurultular –Kalp atışında hızlanma –Sesin titremesi –Ellerin terlemesi –Ağzın kuruması –El ve ayakların titremesi

STRESİN BELİRTİLERİ • Sınavda başarısız Olma korkusu • Dikkatini toplayamama • Olumsuz düşünceler • Unutma korkusu • Genel huzursuzluk • İştahsızlık • Uyku bozukluğu

SINAV STRESİNİN NEDENLERİ SINAVIN ÖNEMİNİ ABARTMA OLUMSUZ DÜŞÜNCELER ÇEVRENİN BEKLENTİLERİ VE BASKISI GEÇMİŞ DENEYİMLER GERÇEKÇİ OLMAYAN BEKLENTİ VE HEDEFLER

KAYGI & PERFORMANS İLİŞKİSİ

AİLENİN KAYGISI Sınav döneminde sakin ve huzurlu bir ev ortamına sahip olan çocuklar; verimli, sakin ve başarıyla sonuçlanan bir sınav dönemi geçireceklerdir. Anne-baba olarak çocuğunuzun kaygısını arttırıcı, motivasyonunu kırıcı davranışlardan kaçınmalısınız. Kaygı bulaşıcı bir duygudur. Anne-babalar çocukların en yakınındaki modellerdir. V sakin, mantıklı ve olumlu tutumları öğrencinin de davranışlarına yansıyacaktır.

ÇOCUKTAN BEKLENTİLER Her ailenin öğrencisinin bilgi birikimi ve özellikleri doğrultusunda ulaşılabilir hedefler belirlemesi gerekir. Öğrencinin gerçekliğini aşan hedefler belirlenmesi düş kırıklığı, kaygı ve umutsuzluk yaratacaktır. “doktor olmalısın sen”

YALNIZLIĞA TERKETMEYİN

• Henüz gerçekleşmemiş olan sınavın sonucuyla ilgili mümkün olduğunca yorum yapılmamalıdır. • Sınava yakın süreçte artabilecek kaygıya karşılık velilerin anne baba rollerinde değişmeler olmalıdır. Çocukların olumsuz davranışları karşısında sakinliğini koruyabilmeli, bilinen anne-baba yaklaşımlarında ılımlı bir tutum sergilenmelidir.

SINAV GÜNÜ • Enerji verici yiyeceklerden oluşan bir kahvaltı yapılmalı. • Çocuk, bütün mahalle tarafından asker uğurlama törenleri gibi sınava gönderilmemelidir. • Sınav merkezine öğrenciyle beraber gidecek olanlar öğrenci tarafından tercih edilmelidir. Bazı kişilerin öğrenci üzerindeki etkileri kaygı verici olabilir.

TEŞEKKÜRLER Hazırlayan ŞAHABETTİN ÇEKİÇ & BURAK KOCAMAN